«Ελευθερώστε την Μουσική»

Πόσοι μουσικοί στον κόσμο έχουν το… προνόμιο να χαρακτηρίζονται «αντισημίτες», που «μισούν τους Εβραίους», από υπουργικά χείλη, και σχεδόν παράλληλα «σιωνιστές»;

Ο… εξής ένας: ο Ντάνιελ Μπάρενμποϊμ. Πιανίστας πρώτα, μαέστρος έπειτα, άνθρωπος του κόσμου, που αποδεικνύει πως η μουσική μπορεί να καθορίζει, να προχωρά, να κατακτά και στο πεδίο της πολιτικής. Εκείνος έζησε «Μια ζωή στη Μουσική» (όπως είναι και ο τίτλος της αυτοβιογραφίας του, που μεταφράστηκε και στα ελληνικά με καθυστέρηση δέκα ετών). Και ξέρει πως η μουσική είναι και πολιτική και σχολείο, όπως γράφει.

Εκείνα που θολώνουν τα νερά ως προς το Φαινόμενο Μπάρενμποϊμ, για όσους τουλάχιστον σκέπτονται μονοδιάστατα, είναι ίσως το γεγονός ότι ο μαέστρος και πιανίστας επιμένει να προτείνει ειρήνη και διαπραγματεύσεις μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων, ίσως επειδή επιμένει να θεωρεί την ισραηλινή κατοχή στη Γάζα «ηθικά επιλήψιμη και στρατηγικά λανθασμένη» και από την άλλη πλευρά επιμένει να κρατάει και το διαβατήριο του Ισραήλ και εκείνο της Παλαιστίνης, όπως και της γενέτειράς του Αργεντινής (όπου οι ρωσοεβραίοι γονείς του βρέθηκαν μετά τους διωγμούς της ΕΣΣΔ – θυμάστε τον «Βιολιστή στη στέγη»;) και της Ισπανίας, ενώ εξακολουθεί να κατοικεί μόνιμα στο Βερολίνο.

Ο Μπάρενμποϊμ από την πλευρά του κατέθετε πάντα τις δικές του προτάσεις για τον κόσμο, τον κόσμο μας, ακόμη και τον εμπόλεμο κόσμο, μόνον με όρους και μέτρο μουσικό: είτε έπαιζε για πρώτη φορά μετά τον πόλεμο – το 2001 – Βάγκνερ, που θεωρούνταν πάντοτε «ο αγαπημένος συνθέτης του Χίτλερ», στην Ιερουσαλήμ. Είτε έπαιζε για τα ισραηλινά στρατεύματα στη διάρκεια του Πολέμου των Εξι Ημερών. Είτε έβαζε τους μουσικούς που διηύθυνε να φορέσουν αντιαφυξιογόνες μάσκες για να παίξουν στη διάρκεια του Πολέμου στον Περσικό Κόλπο.

Ομως για έναν κοσμοπολίτη, ουσιαστικά ανένταχτο (εκτός ίσως από τη χώρα και το κόμμα της… Ειρήνης και της Ευημερίας), ορκισμένο μουσικό όπως αυτός, μετράνε οι λεπτομέρειες. Εχει τη σημασία του ότι αποφάσισε να φέρει τον «πολυμίσητο» Βάγκνερ στο Ισραήλ, όταν σε προηγούμενη επίσκεψή του στο Ισραήλ είχε ακούσει, στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, ένα κινητό να χτυπά με τον ήχο του «Καλπασμού των Βαλκυριών». Το έπιασε στον αέρα και ουσιαστικά προανακοίνωσε το προσεχές τολμηρό του εγχείρημα: «αν μπορεί ο Βάγκνερ να είναι ήχος κινητού, γιατί να μην τον ακούσουμε και ζωντανά;».

Οπως φωνάζει, όσο πιο δυνατά μπορεί: «Δεν ενοχλεί κανέναν που η Μουσική, η κλασική μουσική, είναι κλεισμένη σε ένα κάστρο; Ας την ελευθερώσουμε πια».

Εξίσου μαχητικός – ίσως και περισσότερο – είναι σε ό,τι αφορά στην ορχήστρα από νέους ισραηλινούς και παλαιστίνιους μουσικούς που ίδρυσε και διευθύνει σε όλον τον κόσμο, σαν ένα «μήνυμα ειρήνης που ακούγεται δυνατά».

Στους περίφημους Proms του Λονδίνου θα διευθύνει την West Eastern Divan Orchestra σε έναν Κύκλο Μπετόβεν με όλες του τις συμφωνίες, στο Royal Albert Hall, στις 20, 21, 23, 24 και 27 Ιουλίου (με την Ενάτη), ανοίγοντας ουσιαστικά μουσικά τις εκδηλώσεις για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου. «Θέλει κότσια για να παίξει κάποιος σ’ αυτή την ορχήστρα», λέει ο Ντάνιελ Μπάρενμποϊμ. «Αλλά είναι και τόσο ζωτικός ο στόχος μας»…