[Φαινόμενα] Τον έλεγχο ουδείς εμίσησε

Αποτελεί πάγια αντίληψη όλων των πολιτικών σε όλες τις εποχές ότι η ενημέρωση ανήκει ή οφείλει να ανήκει στο οπλοστάσιο της επικοινωνιακής στρατηγικής τους.

Ως εκ τούτου, η μακρά ιστορία και της δικής μας ΕΡΤ εμπλουτίζεται κάθε τόσο από πλήθος παρόμοιων αντιδράσεων, ενίοτε και απαιτητικών παρεμβάσεων, οι οποίες προέρχονται από πολιτικούς όλων των χώρων μηδενός εξαιρουμένου, πόσω μάλλον του κυβερνητικού.

Δεν είναι δε μυστικό το γεγονός ότι σε κάθε αλλαγή στην πολιτική σκηνή, ακόμη και κατά την περίοδο που αυτή κυοφορείται, εκδηλώνονται με μεγαλύτερη ένταση οι διαθέσεις ελέγχου της ενημέρωσης, αν και επισήμως αποτελούν ένα ιδιόμορφο ταμπού.

Υπάρχει μια άρνηση να συζητηθούν, η οποία τις περιορίζει στο πεδίο ενός παραπολιτικού σχολιασμού. Τακτική που μοιάζει σαν να διαφυλάττει την καθιερωμένη πλέον πολιτική ρητορεία «περί ανεξαρτησίας της ΕΡΤ», «αποκοπής της από κυβερνητικά κέντρα» κ.λπ., για να επαναλαμβάνεται κάθε τόσο στους λόγους των εκάστοτε ιθυνόντων της, οι οποίοι όλοι τους αποτελούν φυσικά κυβερνητικές επιλογές.

Να μην κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλό μας, ιδίως σε μια εποχή κατά την οποία τη δημοκρατία θωρακίζουν μόνο η ειλικρίνεια και η γνώση.

Το θέμα έφερε στην επικαιρότητα ένα σχόλιο στο twitter του επικοινωνιακού συμβούλου του Πρωθυπουργού, με το οποίο ασκούσε αρνητική κριτική στον τρόπο που έθετε από τη ΝΕΤ τις ερωτήσεις η κ. Κατσίμη της «Πρωινής Ενημέρωσης» στον Αλέξη Τσίπρα, δίνοντας αφορμή να ενταθεί η φημολογία για διάφορες αλλαγές, πογκρόμ και ό,τι άλλο ξεσηκώνει στους διαδρόμους της ΕΡΤ κάθε κυβερνητική αλλαγή. Το σχόλιο επιπέδου περισσότερο τηλεοπτικής ή έστω δημοσιογραφικής κριτικής αποκτούσε «πολιτική υπόσταση» όχι μόνο λόγω της ιδιότητας της σχολιάστριας αλλά κυρίως λόγω των βιωμάτων της ΕΡΤ.

Αυτά είναι που βαρύνουν στη λειτουργία της, και δη σε αυτήν του ενημερωτικού τομέα, περισσότερο εντέλει και από τις εκάστοτε αλλαγές στη διοίκηση , οι οποίες δεν αποτελούν ελληνική πρωτοτυπία. Παντού στον κόσμο οι κορυφαίες θέσεις της διοίκησης των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών είναι πολιτικές. Κάθε αλλαγή όμως δεν σαρώνει και όλους τους υπόλοιπους τομείς. Αλλωστε ο ενημερωτικός τομέας δεν είναι λογικό σε συνθήκες δημοκρατίας να αλλάζει κάθε τόσο πρόσωπα και κανόνες κάλυψης της πολιτικής επικαιρότητας.

Και για να μη θεωρούμε την Ελλάδα εξαίρεση, στην ιταλική RAI για παράδειγμα μοιράζονται τα κανάλια μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης. Οσο για τη Γαλλία, όπου έχουν περί πολλού την ανεξαρτησία της ενημέρωσης, έχουν μείνει ιστορικές οι προσωπικές σχέσεις του Μιτεράν με τον Ελκεμπάς που οδήγησαν τον δεύτερο στην προεδρία της κρατικής τηλεόρασης.

Αυτό που κάνει τη διαφορά είναι ότι υπάρχει σε όλες τις περιπτώσεις ένα «φράγμα» γύρω από τη λειτουργία της ενημέρωσης που εμποδίζει τις εύνοιες σε πρόσωπα ή τις απόπειρες των πολιτικών για έλεγχο με στόχο να πλήξουν τουλάχιστον την αξιοπιστία της. Ιστορική ήταν η απεργία των δημοσιογράφων του BBC, όταν η Θάτσερ επιχείρησε να τους λογοκρίνει κατά τον πόλεμο στα Φόκλαντ. Εξαλλος ήταν ο Μπερλουσκόνι με τη RAI 3 επειδή οι δημοσιογράφοι της επέκριναν τη συμμετοχή της Ιταλίας στον πόλεμο κατά του Ιράκ.

Αλλά και στις ΗΠΑ την περίοδο της προεδρίας του Ρίγκαν τεράστιες ήταν οι προσπάθειες να παρέμβουν οι στρατιές των επικοινωνιολόγων στη μιντιακή ενημέρωση – και όχι μόνο – ώστε να κυριαρχεί στην καθημερινή ατζέντα ο πρόεδρος αλλά και με απευθείας τηλεφωνήματα κάθε φορά που κάποιο τηλεοπτικό αφιέρωμα παρεξέκλινε και ασκούσε κριτική. Το ίδιο συνέβαινε και επί εποχής Κλίντον, όταν οργανώθηκε ακόμη περισσότερο η προεδρική ενημέρωση, με την περίοδο Μπους να απογειώνει τις μεθόδους παρεμβάσεων και ελέγχου.

Με άλλα λόγια, το θέμα δεν είναι να προσποιηθούμε ότι μπορεί πολιτικός χώρος ή κυβέρνηση να μείνει μακριά από την ΕΡΤ. Με δεδομένο όμως ότι επί οικουμενικών και υπηρεσιακών κυβερνήσεων η ενημέρωση της ΕΡΤ ανέβαζε τα ποσοστά της, να διασφαλιστούν εκείνοι οι όροι λειτουργίας της ενημέρωσης που θα καταργήσουν το αίσθημα ομηρείας των δημοσιογράφων της – αλλά και του κοινού της.