[Φαινόμενα] Οταν οι δολοφόνοι γίνονται ήρωες

Μπορεί το ελληνικό τηλεοπτικό κοινό να προτιμούσε περισσότερο τον παλιομοδίτη αστυνομικό Μπέκα – χαρακτήρας που έρχεται από μια άλλη εποχή, όταν το έγκλημα ήταν ακόμη περιορισμένο -, αλλά η αμερικανική παραγωγή προσαρμοζόταν στην όλο και αγριότερη εκδοχή του, παρουσιάζοντας χαρακτήρες ντετέκτιβ – τιμωρών που δεν δίσταζαν να καταφύγουν σε αθέμιτα μέσα, παίρνοντας τον νόμο στα χέρια τους.

Εμβληματική «φιγούρα» αυτής της εποχής ο «αστυνόμος Ντέξτερ», δημιούργημα και αυτός της αστυνομικής λογοτεχνίας και για την ακρίβεια του Τζεφ Λίντσεϊ, ο οποίος έγραψε σειρά μυθιστορημάτων με ήρωα τον αδίστακτο serial killer εγκληματιών, τον Ντέξτερ Μόργκαν.

Η υποδοχή του αμερικανικού κοινού και της κριτικής υπήρξε ενθουσιώδης, η σειρά διαρκεί ήδη 7 σεζόν, με πρωταγωνιστή έναν εξαιρετικό Μάικλ Χολ στον ρόλο του σχιζοφρενούς – τιμωρού Ντέξτερ, με επεισόδια που έφτασαν συχνά σε ρεκόρ τηλεθέασης για το κανάλι Showtime (2,6 εκατ. κοινό), αλλά πλέον έφτασε η στιγμή να τελειώσει. Αλλωστε στη διάρκειά της οι τηλεθεατές παρακολούθησαν τη σταδιακή αλλαγή του χαρακτήρα του Ντέξτερ από κυνικό «λύκο» σε σχεδόν αισθηματία και πλέον έχει σχεδόν ολοκληρώσει τον κύκλο του ως διχασμένη προσωπικότητα. Αλλες ντετεκτιβικές φιγούρες, όπως αυτή του Tom Thorne για παράδειγμα, έρχονται να τον αντικαταστήσουν με τις δικές τους πέραν-των-ορίων-του-νόμου-και-της-ηθικής μεθόδους πάταξης του εγκλήματος.

Ωστόσο το «φαινόμενο Ντέξτερ» έχει πολλαπλό ενδιαφέρον – κοινωνιολογικό, τηλεοπτικό αλλά κυρίως ψυχαναλυτικό. Καθώς ο χαρακτήρας του, νοσηρός, κυνικός, χωρίς ίχνος συναισθήματος, μια παραλλαγή του δρος Τζέκιλ και μίστερ Χάιντ, αφού την ημέρα διερευνούσε τα στοιχεία ειδεχθών εγκλημάτων για λογαριασμό της Αστυνομίας του Μαϊάμι και τα μεσάνυχτα μεταμορφωνόταν σε τιμωρό και σκότωνε χωρίς δισταγμό εγκληματίες, σταδιακά μεταμορφώνεται μέσα από την υποχρεωτική του κοινωνικοποίηση μέσω του έρωτα.

Αρχικά αδιάφορος για τις γυναίκες, αδιάφορος για το σεξ, ένας «καστράτο» του εγκλήματος, που όταν ανακαλύπτει τη δόνηση της ερωτικής επιθυμίας μετατρέπεται σε ζωώδη κυνηγό της, για να καταλήξει να ερωτευτεί και να παντρευτεί.

Ωστόσο, οφείλει την κτηνώδη πτυχή του χαρακτήρα του στην αγωγή του από τον θετό του πατέρα, επίσης αστυνομικό, τον Χάρι Μόργκαν. Τον δίδαξε να σκοτώνει ακολουθώντας έναν δικό του «κώδικα τιμής», να είναι βέβαιος ότι το θύμα του είναι ένας εν ψυχρώ δολοφόνος και να μένει πάντα μακριά από οποιεσδήποτε κοινωνικές συναναστροφές για να μην τον λυγίσουν συναισθήματα και αποκαλυφθεί. Παρ’ όλα αυτά, δεν γλιτώνει το λάθος και σκοτώνει και έναν αθώο φωτογράφο.

Είναι η στιγμή που αρχίζει το σενάριο να θέτει έναν – έστω αναιμικό – προβληματισμό για το αν μπορεί να παταχθεί το έγκλημα με το έγκλημα.

Συγκλονιστική η σταδιακή μεταμόρφωση του χαρακτήρα, με φιλοσοφικές διαστάσεις που δεν χωρούν φυσικά σε μια σκληρή αστυνομική σειρά, αλλά είναι αυτές που την κάνουν να ξεχωρίζει και να αναγορεύεται σε «φαινόμενο».

«Ολοι οι άνθρωποι λένε ψέματα. Κι εγώ λέω ψέματα. Ολη την ώρα. Αλλά τα λέω πολύ καλά. Αυτό είναι το φορτίο μου» είναι οι φράσεις που με φωνή off συστήνεται ο Ντέξτερ στο πρώτο επεισόδιο στο κοινό του. Και όταν παντρεύεται στην αρχή για να έχει «κάλυψη» για τη μυστική, εγκληματική του δραστηριότητα: «Θα ‘θελα να ζήσω κι εγώ μια ζωή αναπαυτική όπως όλος ο κόσμος, μια ζωή φυσιολογική, βαρετή, καθημερινή…».

Το ενδιαφέρον της σειράς βρίσκεται ακριβώς σε αυτόν τον τραγικό διχασμό της προσωπικότητας και στη μεταμόρφωσή της από ζώο που σκοτώνει, με μοναδικό κανόνα «αίμα για το αίμα», σε έναν εγκληματία ο οποίος υποκύπτει στα «ανθρώπινα χαρακτηριστικά» του.

Επικίνδυνη ισορροπία σε τεντωμένο σκοινί μιας τηλεόρασης που προσπαθεί με παρόμοιους χαρακτήρες να πραγματευτεί τις τάσεις αυτοδικίας στις κοινωνίες που υποφέρουν από το έγκλημα, προβάλλοντας σαν ύστατη αντίσταση στη ζούγκλα του σύγχρονου κόσμου και διαχρονικό μέσο εκπολιτισμού το ανθρώπινο συναίσθημα.