[Τρίτη άποψη] Επείγει η ανασυγκρότηση

Οι νέες δραματικές ανατροπές που ζούμε στην Ευρώπη και στη χώρα μας σχετικά με το επίπεδο διαβίωσης, απασχόλησης, εργασιακών σχέσεων και κοινωνικής συνοχής, ως απόρροια των πολιτικών του νεοφιλελεύθερου μοντέλου διακυβέρνησης, απαιτούν σήμερα όσο ποτέ άλλοτε την ανασύνταξη των δυνάμεων της Κεντροαριστεράς. Αυτό προϋποθέτει τη συστηματική αυτοκριτική στις πολιτικές και πρακτικές που ακόμη και σοσιαλιστικά κόμματα άσκησαν, αλλά και την αναζήτηση νέων ριζοσπαστικών πολιτικών που θα συνδέονται με τα νέα πολιτικά κινήματα και με άφθαρτα πρόσωπα.

Γενεσιουργός αιτία της επιδείνωσης της ζωής μας είναι η δραματική οικονομική κρίση που διέρχεται η χώρα ως αποτέλεσμα της κρίσης χρέους, της κρίσης του τραπεζικού συστήματος και των υποεπενδύσεων. Τα παραπάνω έχουν οδηγήσει σε κοινωνικό αναβρασμό (διάρρηξη της κοινωνικής συνοχής, νέα φτώχεια, ανομία), ενώ πρόσφατα αναδείχθηκε και η σοβαρή αδυναμία του πολιτικού συστήματος να τα αντιμετωπίσει (πολιτική αποσταθεροποίηση, έλλειμμα πολιτικής νομιμοποίησης, έλλειμμα δημοκρατίας και άνοδος εθνικισμού, αυταρχισμού και βίας).

Η πολυδιάστατη κρίση ωστόσο δεν μπορεί να αποδοθεί μόνο στα γενικά αίτια της δομικής κρίσης του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος και στην «άρχουσα τάξη των μονοπωλίων» της χώρας και της ΕΕ, όπως για παράδειγμα ισχυρίζεται η δογματική Αριστερά, αλλά πρωτίστως στην κυριαρχία του νεοφιλελεύθερου μοντέλου διακυβέρνησης που υιοθετήθηκε σε όλη την Ευρώπη καθώς και στην αδυναμία πειστικής εναλλακτικής πρότασης της Κεντροαριστεράς.

Ειδικότερα στην Ελλάδα, τις εν λόγω πολιτικές υλοποίησε τα τελευταία δυόμισι χρόνια το ΠΑΣΟΚ, η βασική δημοκρατική παράταξη του σοσιαλιστικού χώρου, παρεκκλίνοντας από τις προγραμματικές και προεκλογικές εξαγγελίες του. Αυτό έγινε υπό την πίεση αφενός της δραματικής κατάστασης του δημοσιονομικού εκτροχιασμού (έλλειμμα 15,8%) που του κληροδότησε η άφρων πενταετής διακυβέρνηση της ΝΔ και αφετέρου της διεθνούς συγκυρίας με την αποδοχή, σε συνθήκες ασθενούς ή και λανθασμένης διαπραγμάτευσης, των όρων που επέβαλε η Τρόικα (Μνημόνιο 1, 2).

Το ΠΑΣΟΚ δεν ανέπτυξε ένα αξιόπιστο πρόγραμμα ως εναλλακτική πρόταση στο συντηρητικό νεοφιλελεύθερο ρεύμα που κυριάρχησε σε όλη την Ευρώπη, αλλά «σύρθηκε» πίσω από τις ίδιες συντηρητικές πολιτικές, ψελλίζοντας γενικά «ευχολόγια για ανάπτυξη». Την περίοδο της διακυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ 2009-2012 δεν υπήρχε ένα Εθνικό Σχέδιο που θα υπερέβαινε τις πολιτικές των Μνημονίων και θα έθετε ρεαλιστικούς στόχους. Ακόμη και οι απαραίτητες διαρθρωτικές αλλαγές που προβλέπονταν και ήταν αναγκαίες για τη χώρα (π.χ. εκσυγχρονισμός του δημόσιου τομέα, έλεγχος της φοροδιαφυγής, έλεγχος της παραοικονομίας, απελευθέρωση των κλειστών επαγγελμάτων και των ειδικών προνομίων) δεν προωθήθηκαν τόσο λόγω των αντιδράσεων όσο και από έλλειψη πολιτικής βούλησης.

Ωστόσο αυτές οι επιπτώσεις δεν αφορούν μόνο τη χώρα μας, αλλά συναντώνται διαφοροποιημένες σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, ειδικά του Νότου. Στον γενικό απολογισμό, μάλιστα, οι γυναίκες είναι τα πρώτα θύματα των επιπτώσεων αυτών. Παρά τις συστηματικές θεσμικές παρεμβάσεις την τελευταία 20ετία για την ουσιαστική ισότητα, στην Ελλάδα δεν αποφύγαμε τη ραγδαία αύξηση της γυναικείας ανεργίας, τη μείωση των κοινωνικών παροχών για τη γυναίκα εργαζόμενη, τη δραστική μείωση των μισθών των γυναικών καθώς και την απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων με την κατάργηση των κλαδικών συμβάσεων και της μετενέργειας.

Η συζήτηση για τη νέα Κεντροαριστερά πρέπει να ξεκινήσει άμεσα σε όλους τους πολιτικούς χώρους που θεωρούν ότι την εκφράζουν, όπως το ΠΑΣΟΚ, η ΔΗΜΑΡ, οι Οικολόγοι Πράσινοι, ο ΣΥΡΙΖΑ, καθώς επίσης και άλλες πρωτοβουλίες πολιτών και ΜΚΟ. Δεδομένου της πολιτικής κρίσης και της απονομιμοποίησης των πολιτικών που εφαρμόστηκαν, κυρίως από το ΠΑΣΟΚ, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η απαγκίστρωση από πολιτικές και πρόσωπα που στιγματίστηκαν από τον κυβερνητισμό, τις πελατειακές σχέσεις με τις συντεχνίες, την αυθαιρεσία, τον παρασιτισμό και την αλαζονεία.

Η απαίτηση των πολιτών για διαφάνεια, καταπολέμηση της διαφθοράς, αναδρομικό έλεγχο και πόθεν έσχες όσων άσκησαν εξουσία από το 1974 – από ανεξάρτητες Αρχές – είναι προϋπόθεση για όλα τα πολιτικά στελέχη που ενδιαφέρονται σήμερα να μετάσχουν στην ανασυγκρότηση της Κεντροαριστεράς στην Ελλάδα, δηλαδή, μιας σύγχρονης ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας η οποία δεν θα είναι πλέον υπονομευμένη και θα εγγυάται ένα αξιόπιστο και ηθικό πρότυπο νέας διακυβέρνησης.

Η Ζέφη Δημαδάμα είναι πρόεδρος του Διεθνούς Κέντρου Μελετών Ευξείνου Πόντου και διδάσκει οικονομική ανάπτυξη και πολιτικές διαχείρισης περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου