[Φιανόμενα] «Νέες» γλώσσες γεννούν τα σίριαλ

Διόλου αστείο. Μπορεί οι Ντοθράκι να είναι η φανταστική πολεμική φυλή της σειράς «The game of thrones», αλλά υπάρχουν ήδη στις αμερικανικές σχολές γλωσσολογίας τμήματα που ασχολούνται με τα ντοθρακικά. Εφευρέτης τους για λογαριασμό της σειράς ο αμερικανός γλωσσολόγος Ντέιβιντ Πέτερσον.

Το φαινόμενο πρωτοεμφανίστηκε με τη σειρά «Star Treck» για την οποία εφευρέθηκε τότε στο εργαστήρι του γλωσσολόγου Μαρκ Οκραντ η γλώσσα των εξωγήινων Κλίνγκον. Εφτασε μάλιστα όχι μόνο να διαθέτει δικό της λεξικό, αλλά να μεταφραστούν στα… κλινγκονικά δυο σαιξπηρικά έργα, ο «Αμλετ» και το «Πολύ κακό για το τίποτε». Μέχρι που ιδρύθηκε και Γλωσσολογικό Ινστιτούτο Κλίνγκον και εξέδιδε την εφημερίδα «HolQeD» (σε ελεύθερη μετάφραση «Κλίνγκον για γλωσσολόγους»). Είχε μάλιστα και ειδική γραφή για τους χαρακτήρες των γραμμάτων, κάτι μεταξύ ιερογλυφικών και ιδεογραμμάτων.

Ενα παιχνίδι για τους θεωρητικούς της γλωσσολογίας και εν τέλει και της επικοινωνίας; Αν, για παράδειγμα, μια γλώσσα που δεν εξυπηρετεί καμιά απολύτως ανάγκη επικοινωνίας στον πραγματικό κόσμο μπορεί να εφευρεθεί από την αρχή, στο εργαστήριο του γλωσσολόγου, και να δημιουργήσει επικοινωνιακό γεγονός;

Είναι προφανές ότι χωρίς τη γλώσσα της τηλεόρασης ή του σινεμά να αποτελούν το ιδανικό όχημα της φαντασίας ούτε τα κλινγκονικά ούτε τα ντοθρακικά θα ενδιέφεραν οποιονδήποτε.

Πάντως ο Πέτερσον φρόντισε να «θωρακίσει» τα ντοθρακικά του με όλα τα χαρακτηριστικά που απαιτούνται για να ενταχθούν στον παγκόσμιο πολιτισμό ισότιμα με τις υπόλοιπες γλώσσες. Εφτιαξε γραμματική, συντακτικό και λεξιλόγιο από 3.500 λέξεις. Δεν χρειάζονται περισσότερες, έχει πει σε συνέντευξή του, καθώς οι Ντοθράκι δεν είχαν να μιλήσουν για άλλα θέματα εκτός από τα άλογά τους, τον πόλεμο και το σεξ (ειδικώς ως προς το τελευταίο η σειρά είναι εξόχως εφευρετική, υποθέτουμε το ίδιο και η γλώσσα των Ντοθράκι).

Παρά το ακαδημαϊκό ενδιαφέρον που μπορεί να έχει η «κατασκευή» μιας γλώσσας κατόπιν εφαρμογής κανόνων που συγκροτήθηκαν από την πολύχρονη μελέτη των ήδη υπαρχουσών γλωσσών, άρα σαν ένα είδος άσκησης για θεωρητικούς, όλο αυτό είναι ένας ακόμη θρίαμβος του περιττού.

Δύσκολα αγνοεί κανείς επίσης μια αλαζονεία στις συνεντεύξεις του κ. Πέτερσον, που δεν είναι διαφορετική από εκείνη των γιατρών που θεωρούν ότι με τις γνώσεις τους αποκτούν εξουσία ζωής και θανάτου. Η γλώσσα των Ντοθράκι, λέει, αντανακλά τις παραδόσεις, την κουλτούρα και την καθημερινότητα εκείνων που τη μιλούν, όπως όλες οι γλώσσες στον κόσμο.

Είχε οδηγό το ίδιο το βιβλίο του Τζορτζ Ρ.Ρ. Μάρτιν, όπου υπάρχουν σκόρπιες λέξεις και φράσεις (π.χ. rakkar για το λιοντάρι), ενώ γνώριζε ότι για το ντεκόρ της ζωής των Ντοθράκι πηγή έμπνευσης του συγγραφέα ήταν η Μογγολία την εποχή του Τζένγκινς Χαν.

Φαντάστηκε την καθημερινότητα της υποτιθέμενης φυλής, τους κώδικες συμπεριφοράς τους, ακόμη και τις μεταφορές στον λόγο τους, στοιχείο που συνδέεται τόσο με τις μακραίωνες παραδόσεις κάθε λαού, ώστε δεν μπορεί παρά να εκπλήσσει η τελειομανία του κ. Πέτερσον.

Για παράδειγμα, σκέφτηκε ότι για έναν πολεμικό λαό πολύτιμο και σταθερό υλικό είναι το μέταλλο, ενώ το ξύλο είναι κάτι που φθείρεται, φευγαλέο, άρα στα ντοθρακικά το μέταλλο ταυτίζεται με την πραγματικότητα, ενώ τα όνειρα, όπως και τα παιδικά παραμύθια, ταυτίζονται με το ξύλο.

Μπορεί να πρόκειται ενδεχομένως για μια πρώτης τάξεως άσκηση για τους θεωρητικούς γλωσσολόγους. Ισως κάτι σαν τις ρεπροντιξιόν της Γκερνίκα ή της Μόνα Λίζα από σπουδαστές ζωγραφικής. Και μόνο με αυτή την οπτική θα μπορούσαμε να κατανοήσουμε τους λόγους που έχει αναπτυχθεί ρεύμα σπουδών αυτών των «γλωσσών» εργαστηρίου – των Κλίνγκον και των Ντοθράκι – στις ΗΠΑ και μάλιστα, όπως δηλώνει ο κύριος Πέτερσον με τη δέουσα αυταρέσκεια, πολλοί είναι εκείνοι που ξεκίνησαν από φαν των σειρών και κατέληξαν σε σοβαρές σπουδές γλωσσολογίας.