[Λοξή ματιά] Ο καυστικός Πιερ Ασουλίν

Στην καρδιά του Παρισιού, στο ρετιρέ μιας πολυκατοικίας του 1900, η μεγαλοαστική τάξη ετοιμάζεται να κάνει πιρουέτες για χάρη ενός καναδού κροίσου που η αυτοκρατορία του επεκτείνεται στην Ευρώπη. Η κυρία και ο κύριος «ντυ τάδε» έχουν προσκαλέσει ένα εκλεκτό δείγμα της παλαιάς και της νεότερης γαλλικής ελίτ σε ένα δείπνο προετοιμασμένο με τη σοφία του «σαβουάρ βιβρ» και τη διπλωματία του εδραιωμένου πλούτου. Ενα απρόοπτο όμως θα φέρει στο προσκήνιο τους «άλλους Γάλλους» και θα αλλάξει την πορεία τόσο της βραδιάς όσο και των μπίζνες.

Ο 59χρονος Πιερ Ασουλίν είναι ένας από τους ευφυέστερους γάλλους παράγοντες στα πνευματικά πράγματα και από τους πιο οξυδερκείς σχολιαστές των μεταλλάξεων της γαλλικής κοινωνίας – ίσως επειδή ο ίδιος είναι αποστασιοποιημένος καθώς έχει εβραϊκή καταγωγή και μεγάλωσε στην Καζαμπλάνκα. Στο καινούργιο του καυστικό μυθιστόρημα «Οι προσκεκλημένοι» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, εκδ. Πόλις) χρησιμοποιεί τα απλά υλικά ενός λαϊκού ρομάντζου, μιας σαπουνόπερας ή ενός ελληνοτουρκικού σίριαλ. Ωστόσο τα φωτίζει ως άλλος Σουάν του Προυστ, τα ανακατεύει ως γνήσιο πολιτικό ζώο, ευαίσθητο στην ευρωπαϊκή μεταναστευτική επικαιρότητα, και τα… αναδιανέμει δίνοντας μια ριζοσπαστική λύση, συνεπή με το τρίπτυχο ελευθερία – ισότητα – αδελφότητα που κληροδότησε στις σύγχρονες δημοκρατίες η Γαλλική Επανάσταση. Με τον τρόπο του, μας λέει ότι το ευρωπαϊκό κατεστημένο που έχει ως σημαία του την υψηλή παράδοση χρειάζεται το ξένο αίμα ως σανίδα σωτηρίας αν θέλει να μείνει μέσα στο μεγάλο παιχνίδι.

Στην κομψή οικία «ντυ τάδε» όλοι είναι έτοιμοι να καθήσουν στο στρογγυλό τραπέζι όταν… «Καταστροφή!». Είναι δεκατρείς! Η οικοδέσποινα προσφέρεται να θυσιαστεί και να δειπνήσει στην κουζίνα με το προσωπικό – ένα νεαρό ζευγάρι Αράβων του Μαγκρέμπ που εργάζονται εκεί πέντε χρόνια. «Αποκλείεται!». Μπροστά στη γενική αμηχανία ο τιμώμενος Καναδός παίρνει την πρωτοβουλία και καλεί την καλλίγραμμη μελαψή «υπηρέτρια»-«οικιακή βοηθό»-«οικιακή εργαζόμενη», που ακούει στο καθώς πρέπει όνομα Σόνια, να καθήσει δίπλα του. Η «κυρία ντυ» χάνει τη μιλιά της, αλλά ο «κύριος ντυ» κάνει νόημα «ό,τι θέλει ο πελάτης!». Ολοι λοιπόν, ο χρηματιστής, ο δικηγόρος και η αλαφροΐσκιωτη, ο συγγραφέας-ακαδημαϊκός και η βιολόγος, ο διπλωμάτης και η αριστοκράτισσα, το ζευγάρι των νεόπλουτων κυνηγών κεφαλών, η τηλεδημοσιογράφος, βρίσκονται με ένα δείγμα της τάξης των φτωχών μεταναστών φυτεμένο υποχρεωτικά ανάμεσά τους. Η παγωμάρα τους μετατρέπεται σε περιέργεια, και ενώ ο Καναδός μιλά για τα ταξίδια του στην κοπέλα, η ομήγυρη αρχίζει να την ανακρίνει. Ολα όσα η «καλή» λεγόμενη κοινωνία καταχωνιάζει ελπίζοντας ότι κανένας δεν θα έχει την κακογουστιά να τα ξεθάψει, βγαίνουν στην επιφάνεια.

Η άλλη Σόνια που ξεπροβάλλει όταν βγάζει την άσπρη ποδιά είναι γεννημένη κοντά στη Μασσαλία, δουλεύει ως υπηρέτρια επειδή ετοιμάζει ένα διδακτορικό στην Ιστορία της Τέχνης στη Σορβόννη και τη λένε Ουμ ελ Κχεΐρ μπεν Σαΐντ. Οι παλαιοί Γάλλοι όμως δεν προσπαθούν να προφέρουν το όνομά της και τη μειώνουν ρωτώντας σε ποια χώρα θα εργαστεί ως συντηρήτρια σε μουσείο. «Είμαι Γαλλίδα όπως κι εσείς», τους απαντά και κάποιοι φρίττουν, άλλοι αναπολούν παραδοσιακά τραγούδια από πρώην αραβικές αποικίες και άλλοι επιτίθενται θυμίζοντας τη βαρβαρότητα της κλειτοριδεκτομής… που δεν είναι ισλαμικό έθιμο. Η άγνοια, οι προκαταλήψεις, τα στερεότυπα, η υποκρισία θριαμβεύουν και γίνονται γόνιμο έδαφος για να αναπτυχθούν όχι μονάχα τα αρνητικά ταξικά, φυλετικά ή πολιτισμικά σύνδρομα, αλλά και η υπεροψία των αρνητών του Ολοκαυτώματος ή των κατά τεκμήριο μορφωμένων απέναντι στους υποτιθέμενους ακαλλιέργητους. Κάτω από το πολύτιμο χαλί φουσκώνει μια σκόνη που προκαλεί βήχα και ασφυξία. Η σκόνη του καμουφλαρισμένου ρατσισμού, που τελευταία τη νιώθουμε να μας πνίγει και στην Ελλάδα…