[Τρίτη άποψη] Ο αναγκαίος συγκερασμός

Ολα σχεδόν έχουν ειπωθεί για τις εκλογές της επόμενης Κυριακής, θα εστίαζα όμως μόνο σε ένα: ότι χρειάζεται μια ευρύτερη σύνθεση μέσα σε ένα περιβάλλον ακραίας πόλωσης. Ο χρόνος είναι αντίπαλος στην προσπάθεια να καλλιεργηθεί το κατάλληλο έδαφος, αυτός ωστόσο πιστεύω ότι είναι ο καλός αγώνας στην εβδομάδα της τελικής ευθείας.

Το πρώτο ζευγάρι στόχων που πρέπει να συγκεραστούν απορρέει από τη φύση των εκλογών της επόμενης εβδομάδας ως επαναληπτικών αλλά και τελικών, ως προέκτασης αλλά και νέας αφετηρίας σε σχέση με τις εκλογές της 6ης Μαΐου, αν βέβαια δεχθούμε ότι, σε περίοδο τέτοιας κρίσης, η χώρα δεν έχει περιθώριο άλλης ακυβερνησίας.

Οι πολίτες δεν έχουν πια την πολυτέλεια να εκφράσουν με την ψήφο τους μόνο τη δυσαρέσκεια, ταυτόχρονα όμως η όποια εντολή διακυβέρνησης περιλαμβάνει και την έκφραση απαξίωσης όχι μόνο των βασικών πόλων αλλά ολόκληρου του μεταπολιτευτικού πολιτικού συστήματος.

Στην πράξη, όσο αδύνατη είναι η επιστροφή σε «κλασικά» σχήματα (είτε αυτά λέγονται διπολισμός, είτε Κεντροδεξιά – Κεντροαριστερά είτε πρόοδος – συντήρηση), άλλο τόσο αντιπαραγωγική θα ήταν η παγίωση προσδοκιών χωρίς δυνατότητα πραγματοποίησης, απαρέσκειας χωρίς δημιουργικότητα, νέας μονομέρειας. Δεν υπάρχει, με άλλα λόγια, λύση που να μην περιλαμβάνει πολλές πολιτικές δυνάμεις, με πολλά ανανεωτικά στοιχεία και διάθεση πραγματικής συνεργασίας.

Δεν φαίνεται ακόμα πώς αυτή η σύνθεση μπορεί να πραγματοποιηθεί, αυτό όμως δεν την καθιστά καθόλου λιγότερο αναγκαία.

Ο δεύτερος κύκλος έχει σχέση με τα πρόσωπα – τις φυσιολογικές επιδιώξεις και φιλοδοξίες αρχηγών, στελεχών και οπαδών, τον τρόπο ενσάρκωσης των συλλογικών αποφάσεων μέσα από τις ατομικές δράσεις.

Είναι προφανές ότι η ιστορική στιγμή θα αδικήσει – έχει ήδη αδικήσει – ορισμένους, κυρίως εκείνους που πίστευαν ή ήλπιζαν ότι, εντός της φυσιολογικής εναλλαγής των πραγμάτων, είχε έρθει η ώρα τους. Οταν γεννιέται το εντελώς νέο, όταν αναζητείται η θεμελίωση της ρήξης – γιατί δεν υπάρχει αμφιβολία ότι κάτι τέτοιο έχει καταστεί αναγκαίο, μια ειρηνική ρήξη με συνήθειες, πρακτικές και νοοτροπίες που συμβολίζονται σε πρόσωπα – οι παραδοσιακές ιεραρχίες ανατρέπονται και κάποιοι έχουν χρέος να παραχωρήσουν μια «σειρά» που μπορεί πια να μην έρθει ποτέ.

Οι νέες ανάγκες απαιτούν νέες ενσαρκώσεις και μάλιστα πάνω σε νέες βάσεις: μια άλλη σχέση με την εξουσία, μια άλλη σχέση με το χρήμα, μια άλλη αντίληψη της δημόσιας προσφοράς.

Το εκλογικό σώμα δεν έχει τη δυνατότητα, σε αυτές τις εκλογές, να προβεί σε απευθείας επιλογές προσώπων. Μπορεί όμως να δώσει, μέσα από το εκλογικό αποτέλεσμα, σαφές σήμα για τις εκ μέρους των πολιτικών δυνάμεων επιλογές της επόμενης μέρας.

Ο τρίτος συγκερασμός, ίσως ο πιο δύσκολος, αφορά τη διαχείριση του Μνημονίου, και γενικότερα της θέσης της Ελλάδας μέσα στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Και πάλι οι ανάγκες μιλούν από μόνες τους: δεν είναι ανεκτές, ούτε μονομερείς ενέργειες ούτε αποδοχή όλων των όρων, των υποδείξεων και των συνεπειών τους ως έχουν.

Εδώ ζητείται τα διδάγματα της τελευταίας διετίας -όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά σε όλες τις χώρες υπό Μνημόνιο – να τεθούν στην υπηρεσία μιας νέας διαπραγματευτικής λογικής: με καθαρότερους εθνικούς στόχους αλλά και ειλικρινέστερη υπηρέτηση της ευρωπαϊκής πορείας – πόσω μάλλον που όλα, με τελευταίο το πιο ήπιο ισπανικό «κάτι σαν Μνημόνιο», δείχνουν ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση κινείται ήδη σε διαφορετική τροχιά.

Σύνθεση, με ταυτόχρονη ανανέωση, σκοπού, προσώπων και προσανατολισμού: είμαστε, άραγε έστω και την ύστατη στιγμή, ικανοί;

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος, πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς