Στα ίχνη του κυβερνοεγκλήματος

Το «DarkMarket» είναι ένα ηλεκτρονικό θρίλερ που διαβάζεται απνευστί ακόμη και από τους σχετικά αδαείς στα ζητήματα των υπολογιστών, όπως λ.χ. εγώ. Ο Μίσα Γκλένι έχει κάνει εκτεταμένη έρευνα, έχει μπει σε χιλιάδες ιστοτόπους και έχει στο ενεργητικό του εκατοντάδες ώρες συνεντεύξεων με τους άμεσα εμπλεκόμενους – «κλέφτες και αστυνόμους» – σε μεγάλες υποθέσεις ηλεκτρονικού εγκλήματος. Το κύριο συμπέρασμα είναι ότι το Διαδίκτυο, δίπλα στα ποικίλα καλά που έχει προσκομίσει στους εκατομμύρια χρήστες του, ενέχει τεράστιους κινδύνους τόσο για τους απλούς πολίτες όσο και για τις επιχειρήσεις αλλά και για τα ίδια τα κράτη και την ασφάλεια των πολιτών τους. Οι παράπλευρες επιπτώσεις του μοιάζουν εγγεγραμμένες στον γενετικό του κώδικα.

Αρθρογράφος στην εφημερίδα «Γκάρντιαν», ειδικευμένος στα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια και εμπειρογνώμονας για ευρύτερα γεωπολιτικά ζητήματα, ο Μίσα Γκλένι παρακολουθεί με προσοχή τη ζωή των φυσικών φορέων του κινδύνου, μιας σχετικά ολιγάριθμης ελίτ κατεσπαρμένων σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη κομπιουτεράδων. Οι ήρωες του αφηγήματος αυτού είναι πραγματικοί άνθρωποι, κατά κανόνα πανέξυπνοι, αρσενικοί, στα όρια του αυτισμού σύμφωνα με τις έρευνες, χωρίς ηθική καθοδήγηση ή πολιτικά πιστεύω, με χαλαρό ή ανύπαρκτο οικογενειακό πλαίσιο, συχνά ντροπαλοί, με ανύπαρκτη κοινωνική και ερωτική ζωή. Αρχικά επιζητούν το παιχνίδι και το δωρεάν κατέβασμα μουσικής και κινηματογραφικών ταινιών. Αυτή η οδός της ηλεκτρονικής πειρατείας που συνήθως δεν είναι νόμιμη τους οδηγεί στη δημιουργία δικτύων προστασίας και μεθόδων ασφαλείας. Το επόμενο βήμα είναι η απόκτηση δόξας και χρημάτων με παράνομα μέσα. Στην εικονική κοινότητα των χάκερ τα ταλέντα αναγνωρίζονται. Γιατί λοιπόν να μην τα χρησιμοποιήσεις για να ανέλθεις στη φαντασιακή αυτή κοινωνική ιεραρχία και ταυτόχρονα να πλουτίσεις μέσω λ.χ. της κλοπής των στοιχείων πιστωτικών καρτών;

Η κοινότητα των κάρντερ – των ειδικευμένων στον τομέα της κλοπής των στοιχείων πιστωτικών καρτών – απασχολεί ιδιαίτερα τον Μίσα Γκλένι. Το «DarkMarket» ήταν πρωτίστως ένας τέτοιος ιστότοπος και η εξάρθρωσή του το 2008 μέσω της διείσδυσης του FBI αποτέλεσε είδηση. Μαθαίνουμε με συναρπαστικές λεπτομέρειες πώς προωθήθηκε η τεχνολογία των σκίμερ – των μηχανισμών υποκλοπής των στοιχείων πιστωτικών καρτών -, πώς σταδιακά στήνεται ένα διεθνές εμπόριο παρεμφερών προϊόντων, πώς τελειοποιούνται τα συστήματα ασφαλείας, πώς στήνεται ένας χορός εκατομμυρίων, πώς οι τράπεζες αποκρύπτουν συχνά το γεγονός ότι οι πελάτες έχουν πέσει θύματα ηλεκτρονικών επιθέσεων προκειμένου να μη χάσουν κομμάτια της αγοράς, πώς αποζημιώνουν με ευκολία τα θύματα των κάρντερ και πώς μετακυλίουν το κόστος στο κοινό. Μαθαίνουμε για την τεράστια ποικιλία των εγκληματικών προϊόντων που διακινούνται από κοινωνικά απροσάρμοστους πλην ηλεκτρονικά υπερκαταρτισμένους εφήβους, για τα προϊόντα εκφοβισμού, παραβίασης των αντιιικών συστημάτων και εκβίασης ανυποψίαστων χρηστών του Διαδικτύου, για τις εκδουλεύσεις και τη διείσδυση πρακτόρων στα παράνομα δίκτυα. Συχνά οι ρόλοι μπλέκονται τόσο πολύ που οι καλοί μπάτσοι του Διαδικτύου μεταβάλλονται σε μοχθηρούς χάκερ και οι κακοί κάρντερ σε όργανα των μυστικών υπηρεσιών. Μάλιστα, πολύ συχνά οι ταλαντούχοι χάκερ αντιμετωπίζονται ως εθνικό κεφάλαιο και σε περίπτωση σύλληψής τους οι εισαγγελείς προτείνουν μείωση της ποινής προκειμένου να χρησιμοποιηθούν από τις εθνικές υπηρεσίες ασφαλείας.

Σε έναν κόσμο όλο και περισσότερο αλληλοεξαρτώμενο, το ηλεκτρονικό έγκλημα είναι στενά συνυφασμένο με άλλους δύο τομείς. Πρόκειται κατ’ αρχάς για τη βιομηχανική κατασκοπεία, όπου το διακύβευμα είναι του επιπέδου των δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως καθώς η κλοπή βιομηχανικών μυστικών και χημικών τύπων δεν προϋποθέτει την άμεση εμπλοκή των ενδιαφερομένων αλλά την διείσδυση στα έγκατα του ηλεκτρονικού συστήματος των αντιπάλων. Εχουμε εδώ ένα αγχώδη αγώνα δρόμου μεταξύ των ικανοτήτων διείσδυσης, του βιομηχανικού σαμποτάζ και της ανάπτυξης πανίσχυρων και πανάκριβων συστημάτων ασφαλείας με απαραίτητη τη συνδρομή ταλέντων από τον κόσμο των κάρντερ και των χάκερ. Κάτι ανάλογο συμβαίνει με τα ζητήματα της εθνικής ασφάλειας. Ηδη ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας εγείρει μέγιστα ηθικά και νομικά ζητήματα. Τα πράγματα όμως έχουν γίνει απείρως σοβαρότερα με την ανακήρυξη της πληροφορικής ως πεδίου ανοιχτού πολέμου. Πράγματι η διείσδυση στα ηλεκτρονικά συστήματα μιας αντίπαλης χώρας μπορεί να καταφέρει καίρια πλήγματα στην ασφάλειά της, από τα αμυντικά συστήματα μέχρι τη λειτουργία επικοινωνιακών δικτύων και ενεργειακών υποδομών. Ας σημειωθεί ότι ο πλέον ισχυρός ιός που έχει κατασκευαστεί μέχρι στιγμής είναι ο αγνώστου – επισήμως – προελεύσεως Stuxnet που απείλησε προ διετίας με κατάρρευση το πυρηνικό σύστημα του Ιράν.