Ντίβες νέας γενιάς

Ερχονται από το Παρίσι και το Αμβούργο, από τη Γλασκώβη, από τη Νέα Υόρκη και το Ορεγκον. Μοιάζουν σαν να έχουν βγει από σελίδες περιοδικού μόδας με άποψη και φέρνουν μαζί με τις μουσικές τους και τον κοσμοπολίτικο αέρα τους, το πνεύμα της Αφρικής. Μόνο μην περιμένετε να ακούσετε τα τύμπανα να χτυπούν. Ούτε τους ρυθμούς της Μαύρης Ηπείρου να «χορεύουν». Δεν είναι καν η ομπρέλα της World Music αυτή που καλύπτει λειτουργικά τις δραστηριότητές τους.

Η Εσπεράντζα Σπόλντινγκ, η Εμελι Σαντέ, η Σαΐμ, η ράπερ Αζέλια Μπανκς και η Γιακότο που θυμίζει λίγο Νίνα Σιμόν βρήκαν ήδη τον δικό τους χώρο, κάπου ανάμεσα στο βαρύ πυροβολικό της ποπ, από τη Lady Gaga ώς την Κέιτι Πέρι και από τη Νίκι Μινάζ (γεννημένη στο Τρινιντάντ) ώς τη Ριάνα, το καμάρι των Μπαρμπάντος. Κάπως έτσι τα πνεύματα της Αφρικής ξυπνάνε και προσαρμόζονται στους ήχους της εποχής.

Η «επιστροφή στις ρίζες» αυτή τη φορά γίνεται με άλλα βήματα, με τζαζ και σόουλ, με χιπ χοπ και ποπ, ακόμη με ήχους πειραματικούς που φτάνουν στη Μάμα Αφρικα μέσω άλλου γαλαξία, αφού πάντα υπάρχουν πολλοί δρόμοι για να φτάσει κάπου κανείς. Και στη διαδρομή ανακαλύπτεις πράγματα.

Ο Πρινς είναι μεγάλος θαυμαστής της. Ο αεικίνητος Κουεστλάβ των Roots επίσης, ενώ οι «New York Times» έγραψαν για εκείνη πως έχει την ικανότητα να αναζωογονήσει όλο το μουσικό είδος που υπηρετεί, δηλαδή την τζαζ. Από τη δική της πλευρά η Εσπεράντζα Σπόλντινγκ, 27 χρονών, έξοχη σύγχρονη ερμηνεύτρια πολλών διαφορετικών ιδιωμάτων, δεν πιστεύει ότι η τζαζ χρειάζεται καμία αναζωογόνηση, απλώς χρειάζεται μεγαλύτερη δημοσιότητα. Καλύτερες δημόσιες σχέσεις. Τι καλύτερο από την Εσπεράντζα την ίδια να τραγουδάει πριν από λίγο καιρό στον Λευκό Οίκο για τον Πρόεδρο Ομπάμα και τη σύζυγο Μισέλ σε ένα αφιέρωμα για τον Στίβι Γουόντερ; Η λίστα των φαν της μεγαλώνει. Και η τζαζ – ναι, με κάποιον τρόπο και αυτή – διαφημίζεται. Η Εσπεράντζα μάλιστα με το βραβείο Grammy – καλύτερου νέου καλλιτέχνη – έγινε και η πρώτη τζαζ καλλιτέχνις που το πήρε.

Ολα ξεκίνησαν από τότε που άρχισε να παίζει μπάσο, μελετώντας μουσική με κατεύθυνση τζαζ, αποφασισμένη ότι αυτό ήταν που ήθελε να κάνει στη ζωή της όταν κάποια στιγμή είδε στην τηλεόραση τον τσελίστα Yo Yo Ma να παίζει. Τότε, αποκαλύφθηκε μπροστά της η μουσική, σαν όραμα, σαν σκοπός ζωής και – γιατί όχι; – σαν καριέρα που φτάνει ώς το καινούργιο άλμπουμ της το «Radio Music Society», με μια δωδεκάδα όμορφα τραγούδια.

Η Εσπεράντζα μεγάλωσε στο Πόρτλαντ του Ορεγκον, σπούδασε μουσική στη γνωστή σχολή του Berklee, έχοντας στο DNA της χρήσιμα γονίδια από τον αφροαμερικανό πατέρα της και την ουαλικής και ινδιάνικης καταγωγής μητέρα της.

Η Εσπεράντζα και οι άλλες

Σε αυτήν τη νέα φουρνιά των κοριτσιών της νέας σόουλ και της μετά Εϊμι Γουάινχαουζ εποχής, η Αζέλια Μπανκς μπήκε με φόρα. Η 22χρονη από το Χάρλεμ της Νέας Υόρκης κέρδισε τον τίτλο της πιο cool παρουσίας στη λίστα του βρετανικού ΝΜΕ που παρακολουθεί την ποπ από κοντά χρόνια τώρα και το BBC άναψε προβολείς για χάρη της. Την «Αζελιομανία» των Βρετανών έχουν προλάβει οι συμπατριώτες της (σε μια διαρκή αναζήτηση νέων προσώπων), καθώς αυτό που κάνει το κορίτσι να ξεχωρίζει είναι ένας φρέσκος αέρας που φέρνει στο hip hop, ο τρόπος που ραπάρει και το ταλέντο της στο τραγούδι. Αυτές τις ημέρες κυκλοφορεί το άλμπουμ της με τίτλο «1991», όμως η φήμη της ήδη έχει ταξιδέψει πολύ από τότε που ανέβασε στο YouTube το «212», μια ωδή στον στοματικό έρωτα και έγινε χαμός. Αλλά όποιος νομίζει πως έχει το ελεύθερο να αρχίσει τις ερωτήσεις γύρω από αυτό το θέμα και άλλα τέτοια σχετικά – δηλώνει η Αζέλια – ας είναι έτοιμος για μια μπουνιά, ίσως και μια δεύτερη αν επιμείνει. Και επειδή τα καλά κορίτσια πάνε στον Παράδεισο και τα κακά παντού, ετοιμαστείτε να δείτε την Αζέλια από εδώ και στο εξής σε διάφορα αναπάντεχα μέρη.

Από την Αφρική και την Καραϊβική και από εκεί στο μίξερ με τις καινούργιες ιδέες, οι νέοι καλλιτέχνες πετυχαίνουν φρέσκο μουσικό μείγμα. Οπως η Γιακότο που κάποιοι ήδη την αποκαλούν «βασίλισσα της νέας σόουλ». Τι το εξαιρετικό έχει; Μια φωνή που θυμίζει άλλες εποχές, σαν αυτές που έφερε κοντά μας η Εϊμι Γουάινχάουζ, «κάνει κάτι» από Μπίλι Χολιντέι και Νίνα Σιμόν, και τραγουδάει με μια σκοτεινιά σαν να ξέρει μυστικά που δεν πρέπει να χαθούν.

Η Τζένιφερ Γιαα Ακότο (αν θέλεις όλο το όνομά της) είναι κόρη Γκανέζου και Γερμανίδας, και οι αποστάσεις δεν την πτόησαν ποτέ. Γεννήθηκε στο Αμβούργο. Μεγάλωσε στην Γκάνα. Εζησε ένα διάστημα στο Καμερούν, το Τσαντ και το Τόγκο. Μετά οι Γιαα Ακότος βρέθηκαν στο Παρίσι και πάλι Αμβούργο και όλο αυτό το πηγαινέλα όχι μόνο δεν μπέρδεψε τα βήματά της μικρής αλλά την έκανε να νιώθει παντού σαν στο σπίτι της. «Ολα αυτά τα ταξίδια και όλα όσα συνάντησα στους διάφορους τόπους που βρέθηκα, έχω την εντύπωση ότι είναι αυτά που με έχουν βαθιά επηρεάσει» γράφει στο σάιτ της «και πιστεύω ότι οι επιρροές αυτές αθροίζονται σε αυτό που τελικά νομίζω ότι είμαι εγώ». Αν μέχρι τώρα οι καλλιτέχνες μετέφεραν στο έργο τους τις καταβολές και τις μουσικές επιρροές τους, σήμερα στη μεγάλη ανοιχτή αρχειοθήκη του Ιντερνετ και στην παντοδυναμία του YouTube που δεν αφήνει τίποτε να χαθεί, το καινούργιο ανακάτεμα φτιάχνει νέα σχολή. Το μέλλον άλλωστε – της μουσικής και της ποπ κουλτούρας – βρίσκεται κατά πολύ στο παρελθόν της. Μια δελεαστική ρετρό μανία που απογείωσε καριέρες, όπως της Αντέλ και της Λάνα Ντελ Ρέι.

Πολυπολιτιστικό πάρτι

Η Εμελι Σαντέ έρχεται από τη Σκωτία αλλά οι ρίζες φτάνουν πολύ πιο μακριά ώς τη Ζάμπια, αν αυτό μπορεί να εξηγήσει το πάθος με το οποίο τραγουδάει και γράφει μουσική, σαν να έχει περάσει από τα σαράντα κύματα του χιπ χοπ και της σόουλ, και τον ζήλο με τον οποίο μοιράζει «mixtapes» – συλλογές και ρυθμούς – στα σόσιαλ μίντια για τους φίλους που πολλαπλασιάζονται μέρα με τη μέρα. Το Our Version Of Events πιάνει το ριθμ εν μπλουζ και σόουλ νόημα της στιγμής, με μια εντυπωσιακή λίστα πρωτοκλασάτων ονομάτων στην παραγωγή, μεταξύ των οποίων και η κυρία Αλίσια Κις. Λέει η Σαντέ: «Μια μέρα έφτασαν στο σπίτι κάποια παλιά πράγματα που ανήκαν στην οικογένεια από την Αφρική. Ανάμεσα σε αυτά βρήκα και τη μουσική των προγόνων μου γραμμένη σε μια διάλεκτο που μιλιόταν κάπου ανάμεσα στη Ρουάντα και το Κονγκό. Και από εκείνη τη στιγμή κατάλαβα πως ήθελα να κάνω μουσική». Ετσι αποφάσισε και άφησε πίσω σπουδές στην Ιατρική και μια καριέρα στο Σύστημα Υγείας της Βρετανίας. Μικρή (άχρηστη;) λεπτομέρεια: το μικρό της πρώτο όνομα είναι Αντέλ.

Και τώρα, γνωρίστε τη Shy ‘m. Θα την έλεγα Σαΐμ αλλά θα στερούσα τον γαλαντόμο χαρακτήρα από το όνομά της. Στη Γαλλία την αγαπούν σαν μια Μπιγιονσέ του Καρτιέ Λατέν και η ελέκτρο – ποπ της πλασάρεται ανάμεσα στα φαβορί που κλέβουν εντυπώσεις. Η Σαΐμ έχει παππούδες στη Μαρτινίκα και οικογένεια καλλιτεχνική με μουσικούς και εικαστικούς στο σπίτι. Ο ράπερ Κ. Maro, με ρίζες αυτός στον Λίβανο, εντόπισε πρώτος το ταλέντο της και ηχογράφησε μαζί της κρατώντας αρώματα Μαρτινίκας που έδεσαν με τη γαλλική εσάνς. Κάπως έτσι, αυτά τα κορίτσια φτιάχνουν τη μοντέρνα εκδοχή της παράδοσης στην ψηφιακή εποχή, με αισθητική και χαρακτήρα. Και αν τεντώσεις τα αυτιά μπορεί να ακούσεις στο βάθος και τα τύμπανα της Αφρικής να χτυπάνε…