[Φαινόμενα] Η δύναμη της συγκίνησης

Ενας πολιτικός που πρωταγωνίστησε στην εγχώρια πολιτική σκηνή, στη δύση πλέον του βίου του στέκεται αφοπλιστικά «γυμνός» από το περίβλημα του πολιτικού δυναμισμού μπροστά στον τηλεοπτικό φακό, επιτρέποντας μέσα από ένα απόσταγμα των βαθύτερων συναισθημάτων του να αναδειχθεί το ύστατο επιχείρημα υπεράσπισης της πολιτικής του πορείας, ίσως και μόνο των λαθών της.

Ηταν ο Λεωνίδας Κύρκος στη συνέντευξη που είχε παραχωρήσει στους «Φακέλους» (Σκάι) λίγο προτού φύγει από τη ζωή, με τον όρο να μεταδοθεί μετά τον θάνατό του, και η οποία προβλήθηκε την περασμένη Δευτέρα. Ο πολιτικός που είχε βαθιά πίστη στην έννοια της συναίνεσης, της συνεννόησης, της συνεργασίας των δημοκρατικών δυνάμεων, αλλά σε έναν τόπο που ουδέποτε έδωσε δείγματα ότι διαθέτει την κουλτούρα για κάτι τέτοιο.

Και όμως την ύστατη στιγμή του ζητεί το νέο Σύνταγμα να βασιστεί στην ιδέα ότι η δημοκρατία επιβάλλει τη «συναίνεση». Για να συμπληρώσει κατόπιν: «Ο συμβιβασμός είναι στοιχείο της ζωής, αλλά… υπέρ τίνος;». Η ρητορική ερώτηση μοιάζει να συμπυκνώνει έναν ανθρώπινο και πολιτικό καημό μαζί.

Καίρια η επιλογή της στιγμής για την προβολή μιας συνέντευξης που απευθυνόταν στη συνείδηση της ελληνικής δημοκρατίας. Ιδίως, όταν έπειτα από περίπου μία ώρα εκπομπής, καθώς έπεφταν οι τίτλοι του τέλους σε αυτόν τον λόγο που διατηρούσε ακέραιο τον μειλίχιο πυρήνα της εκφοράς του, ακόμη και στις πιο σκληρές επικρίσεις του για συνοδοιπόρους του στην ιστορία της πολιτικής σκηνής του τόπου, απέμενε σαν γεύση πικρή στον θεατή ένα αίσθημα αδικαίωτου από έναν πολιτικό που διαψεύστηκε στην επιλογή του για συνεννόηση.

Πολύτιμη η αναδρομή στην Ιστορία σε περιόδους κρίσης. Για το ακριβό απόσταγμα της εμπειρίας χάρη στο οποίο αποσαφηνίζονται όχι τα γεγονότα, όσο οι νοοτροπίες που τα διαμορφώνουν. Και με αυτή την έννοια ο συνδυασμός ιστορικής αναδρομής και προσωπικών αφηγήσεων του Λεωνίδα Κύρκου υπήρξε ίσως η πιο πολιτική στιγμή της σημερινής «μετά τις εκλογές της 6ης Μαΐου» τηλεόρασης.

Τα γνωστά στους περισσότερους ήταν η ιστορική αναδρομή στα παιδικά χρόνια, την ένταξη στην πολιτική, στο ΕΑΜ, την απελευθέρωση, τον Εμφύλιο κτλ. Εκεί ανάμεσα τοποθετείται και η γνωριμία με τον Ανδρέα Παπανδρέου, φίλο του αδελφού του, έξι χρόνια μεγαλύτερος. «Τον θαύμαζα», θα πει. Στη συνέχεια, καθώς ξεδιπλώνονται μνήμες και αφηγήσεις, φαίνεται ότι εκείνος ο θαυμασμός σφράγισε μια πολιτική αντίληψη συνεργασίας, για να εξελιχθεί κατόπιν σε πίκρα από τις αλλεπάλληλες διαψεύσεις της.

«Τάχθηκα πάντα υπέρ των καλών σχέσεων», λέει για την εποχή όπου ως στέλεχος της ΕΔΑ συνδιαμόρφωνε τη στάση του χώρου της Αριστεράς απέναντι στις υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις. «Αυτό αργότερα μου το καταλόγισαν».

Πολλές κρίσιμες ιστορικές καμπές! Αλλά ο χρόνος, τόσο ο τηλεοπτικός όσο και αυτός μιας ζωής πια στο κατώφλι του τέλους, δεν είναι αρκετός για να γεμίσει τα καίρια κενά.

Γι’ αυτό είναι η αίσθηση περισσότερο από την ακριβή αναφορά γεγονότων και στοιχείων που κάνει τον θεατή να τεντώσει το αυτί σε έναν λόγο που επανέρχεται πιο πολύ με συναίσθημα παρά με πολιτικά επιχειρήματα στην κριτική όσων συνέβησαν: «Ο Ανδρέας Παπανδρέου οικειοποιήθηκε τα συνθήματα της Αριστεράς… Δεν έκανε καμία φιλική χειρονομία προς εμάς…».

Η Ιστορία είναι αμείλικτη, διασπάσεις, προσπάθειες συνεργασίας, από την ΕΑΡ στον Συνασπισμό, και εδώ η αυτοκριτική: «Παρασύρθηκα» στην απόφαση για το Ειδικό Δικαστήριο. Πολιτικά κρίνοντας, «μας παρέσυρε η ομοβροντία του Τύπου»… «Είχα κάθε λόγο να αντιταχθώ, έπρεπε να πω “όχι”».

Πικρή και η αποδοχή μιας βαθιάς ήττας, σε μια πολιτική επιλογή, σε μια στάση ζωής: «Εχασα τη μάχη και μέσα στο κόμμα μου με θεωρούν δεξιό…». Πικρή και η διαπίστωση: «Ισως ο λαός θέλει αδιαλλαξίες, κάθετες αντιπαραθέσεις, θέλει το “εμείς” και “εσείς”».

Μπορεί να έμεινε σαν παραδοξότητα αυτή η τελευταία επιλογή του Λεωνίδα Κύρκου να περιορίσει την εικόνα του, σε αυτή την τελευταία του τηλεοπτική συνέντευξη, κυρίως στην έκφραση προσωπικών συναισθημάτων. Αλλά η εντολή του να μεταδοθεί μετά θάνατον ενισχύει τη σκέψη ότι ίσως βασίστηκε στη δύναμη της συγκίνησης για να στηρίξει για τελευταία φορά την έκκλησή του για «εθνική συνεννόηση».