Κακοί, χειρότεροι, ά-χρηστοι…

Στην καθομιλουμένη, ο όρος «άχρηστος» σημαίνει και ανίκανος, ανεπαρκής, ελλειμματικός ή απρόσφορος. Εφόσον, λοιπόν, χρησιμοποιείται με αυτό το περιεχόμενο, θα μπορούσε να αναφέρεται στις περισσότερες κατεστημένες προσωπικότητες της πολιτικής μας ζωής. Στις μεν του ΠΑΣΟΚ για τον τρόπο με τον οποίο, με μια εφαρμογή ισοπεδωτική και άδικη, «δολοφόνησαν» και απαξίωσαν το εκσυγχρονιστικό υπόστρωμα του – ασφαλώς όχι ασφάλτου – Μνημονίου… Στις δε της ΝΔ για την, εγκληματικά άκαιρη και υπαγορευόμενη από μικροφιλοδοξίες, πρόκληση πρόωρων εκλογών (ενώ υπήρχε κυβέρνηση με ευρεία κοινοβουλευτική βάση, επιτυχημένη διεκπεραίωση του βασικού της έργου, αποδεδειγμένη ικανότητα κατευνασμού του κοινωνικού πυρετού, διεθνή αναγνώρισή της ως φερέγγυου συνομιλητή και δυνατότητα ακλυδώνιστης παραμονής στην εξουσία επί ενάμιση ακόμη χρόνο). Εδώ, ωστόσο, δεν θα μιλήσουμε για άχρηστους εν ευρεία εννοία. Θα προσφύγουμε στον όρο αυτόν με το κατά κυριολεξία νόημά του, δηλαδή εκείνου που στερείται χρησιμότητας ή χρηστικότητας.

Ας προσπαθήσουμε, λοιπόν, να δούμε υπ’ αυτήν την οπτική γωνία τα βασικά κομματικά μορφώματα του τόπου.

Εχουμε, πρώτον, τις πολιτικές δυνάμεις που εντάχθηκαν στη μνημονιακή λογική (εξ αρχής ή στην πορεία, με περισσότερες ή λιγότερες επιφυλάξεις, μεγαλύτερη ή μικρότερη αναθεωρητική διάθεση, ακόμη και εκείνες που σε προηγούμενη φάση υπονόμευσαν τη φερεγγυότητα και την αποτελεσματικότητά της). Αυτές θα μπορούσαν, θεωρητικά τουλάχιστον, να διασφαλίσουν μια διαχείριση της εν λόγω λογικής, με τα θετικά της, τα αρνητικά της, αλλά και τα όποια βελτιωτικά περιθώρια δημιουργηθούν. Αρα, δυνητικά τουλάχιστον, έχουν κάποια χρησιμότητα.

Δεύτερον, είναι οι πολιτικές δυνάμεις οι οποίες, σε διάφορες διαβαθμίσεις και με διάφορες αποχρώσεις, κινούνται στην αντίπερα όχθη. Θα μπορούσαν επίσης να έχουν μια χρησιμότητα, λειτουργώντας ως οχήματα προβολής της εναλλακτικής στο Μνημόνιο προοπτικής. Αυτή άλλωστε – μολονότι προς το παρόν μετεωρίζεται μεταξύ απόλυτου αρνητισμού και βελτιωτικών παρεμβάσεων, προβάλλει δε κάποια προτάγματα, όπως μαζικούς διορισμούς στο Δημόσιο, επανακρατικοποιήσεις φορέων, υποχρεωτικές χρήσεις ή γεωγραφικές ακινητοποιήσεις τραπεζικών καταθέσεων, που θυμίζουν άλλες εποχές – είναι δυνατόν, θεωρητικά πάντα, κάποια στιγμή να λειτουργήσει ως υπόστρωμα για ριζική αναδιαπραγμάτευση της μνημονιακής πραγματικότητας.

Ποια είναι, όμως, η πολιτική λειτουργικότητα της τρίτης «κατηγορίας», η οποία συγκροτείται μόνο από τη ΔΗΜΑΡ του Κουβέλη; Αυτή θέλει πάντα τα πάντα αλλά δεν προσφέρεται ποτέ για τίποτε… Βερμπαλιστική, με πολιτικούς προβληματισμούς θεωρητικά ικανούς να οδηγήσουν σε στήριξη και στις δύο αντίθετες λογικές, πρόθυμη να υποδεικνύει «λύσεις» αλλά έτοιμη να σαμποτάρει την εφαρμογή τους (για να μη «βραχεί»), λειτουργεί ως δυσυπέρβλητο εμπόδιο για κάθε λύση. Μάλιστα, επειδή τοποθετείται στο ιδεολογικό ενδιάμεσο του όλου πολιτικού φάσματος, ακυρώνει κάθε περιθώριο η χώρα μας να καταστεί κυβερνήσιμη και ικανή να διαπραγματευθεί – ή, έστω, να πολεμήσει – με δανειστές, με εταίρους, με «εχθρούς», με όποιον τέλος πάντων συγκροτεί τη διεθνή πραγματικότητα. Μια πραγματικότητα στους κόλπους της οποίας μπορούμε να ζούμε, όπως επίσης μπορούμε να ζούμε και εναντίον της. Οχι, όμως, ερήμην της…

Τούτων δοθέντων, τι μπορεί γενικώς να προβλεφθεί για τις επερχόμενες εκλογές; Ασφαλώς, η περαιτέρω εκλογική συρρίκνωση των πολιτικών δυνάμεων οι οποίες στις 6 Μαΐου έμειναν χωρίς κοινοβουλευτική εκπροσώπηση (ακόμη και εάν τώρα συνεργαστούν, είναι αργά πλέον). Προβλέψιμη είναι επίσης η άνοδος των δυνάμεων του απόλυτου «όχι», εφόσον ο λαός θελήσει να διευρύνει το πρόσφατο μήνυμά του, όπως αντίθετα, εάν εκτονώθηκε η λαϊκή οργή, και εκείνων της μνημονιακής λογικής (όχι τόσο του ΠΑΣΟΚ όσο, παρά τα εγκληματικά λάθη του άμετρα φιλόδοξου και αφελούς αρχηγού της, της ΝΔ, επειδή σήμερα το συγκεκριμένο κόμμα διαθέτει περισσότερους όμορους χώρους προσφερόμενους προς εκλογική απομύζηση). Μάλιστα, σε μια λογική ακόμη μεγαλύτερης πόλωσης, δεν μπορεί καν να αποκλειστεί η παράλληλη ενίσχυση, εις βάρος των πολύ μικρών δυνάμεων, των βασικών κομματικών εκφάνσεων και δύο αντίθετων στρατοπέδων.

Μήπως όμως – και αυτό αποτελεί ταυτόχρονα και ευχή και πρόβλεψη – στοιχειώδες ένστικτο κοινωνικής αυτοσυντήρησης επιβάλλει την εκλογική συρρίκνωση της δύναμης εκείνης η οποία, ενώ θεωρητικά δεν κινείται εκτός λογικής, ωστόσο αρνείται και παρεμποδίζει κάθε προοπτική και κάθε λογική, ακόμη και την τσίπρεια «λογική του παραλόγου», οδηγώντας τον τόπο στην απόλυτη ακυβερνησία;

ΑΣΧΕΤΟ ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ. Δεν αποδεικνύει έλλειμμα πολιτικής ευθυκρισίας η προτίμηση από τον Βενιζέλο της «ξύλινης πασοκικής» της Φώφης αντί του χυμώδους λόγου του Ανδρουλάκη; Και δεν συνιστά θεσμικό χουλιγκανισμό η διαχείριση από τον Τσίπρα τόσο της εντολής όσο και της διαδικασίας διασκέψεων υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας;

Ο Θανάσης Διαμαντόπουλος είναι καθηγητής Πολιτικών Θεσμών και Συγκριτικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο