[Φαινόμενα] Στα πάνελ έφτασε το μήνυμα

Αίφνης η πολιτική κατέκλυσε την εγχώρια τηλεόραση. Είναι το πρώτο και άμεσα αντιληπτό αποτέλεσμα του «μηνύματος της κάλπης». Και είναι ίσως η πρώτη φορά που αναδεικνύεται η ανάγκη για συζήτηση πολιτικών επιχειρημάτων, ύστερα από σχεδόν δύο δεκαετίες κατά τις οποίες είχε υποχωρήσει ο πολιτικός διάλογος στους όρους του ψυχαγωγικού θεάματος και είχε συρρικνωθεί η πολιτική σε επικοινωνιακές εντυπώσεις.

Αιφνιδίως τα πρόσωπα της πολιτικής – έστω στην πλειονότητά τους εκείνα που έχουν αναδειχθεί από τη μέχρι χθες πανελική φαντασμαγορία – υποχρεώνονται να επικεντρωθούν στη διατύπωση ευκρινών και πειστικών πολιτικών θέσεων.

Μπορούμε να μιλάμε για μια άλλη τηλεόραση και ως εκ τούτου για μια εκ βάθρων αλλαγή του δημόσιου λόγου; Να μην υπερβάλλουμε. Η πολιτική δεν παράγεται στην τηλεόραση και τις στιγμές που αυτό συνέβη (π.χ. τηλεοπερέτες για αλλεπάλληλα σκάνδαλα) απλώς ενισχύθηκε το κλίμα απογοήτευσης των πολιτών από τις στρεβλώσεις στη λειτουργία του πολιτικού συστήματος.

Επίσης το αυστηρά καθορισμένο και παγιωμένο τελετουργικό των καθημερινών πανελικών συζητήσεων δεν επιτρέπει παρά μόνο την επιγραμματική έκθεση ουσιαστικών πολιτικών ζητημάτων, που όμως γίνονται τόσο πιο κατανοητά όσο πιο επεξεργασμένα είναι.

Και αυτό με τη σειρά του σημαίνει ότι όσο προχωρούν οι πολιτικές διεργασίες και εντείνεται το δημόσιο ενδιαφέρον για αυτές τόσο πιο ισχυρό είναι και το αίτημα για συγκροτημένο πολιτικό λόγο στην τηλεόραση.

Με άλλα λόγια διαφαίνεται και η ευκαιρία να ξεκαθαρίσει το πεδίο του πολιτικού προσωπικού. Καθώς, όσο πιο ουσιαστικός γίνεται ο πολιτικός λόγος τόσο θα μειώνεται και η αξία δευτερευόντων «προσόντων», τα οποία ως χθες θεωρούνταν ικανά να χρίσουν κάποιον βουλευτή και προνομιακό καλεσμένο της ψυχαγωγικής ενημέρωσης. Οπως για παράδειγμα η απλή «φωτογένεια» της διασημότητας, την οποία κατέκτησαν ορισμένοι από τις συχνές και φασαριόζικες τηλεοπτικές παρουσίες τους ή ακόμη και λόγω της προνομιακής επαγγελματικής σχέσης τους με μιντιακούς χώρους.

Και εδώ βρίσκεται η ευθύνη των ίδιων των πολιτών να επιλέγουν όχι μόνο το κόμμα που ψηφίζουν, αλλά και τα πρόσωπα των βουλευτών με υπευθυνότητα. Τα επιλέγουν ως πολίτες ή ως μαγεμένοι θεατές – ακροατές ενός καθιερωμένου μιντιακού θιάσου; Γιατί οι απαιτήσεις της κρίσιμης εποχής καλούν τα πρόσωπα που αποτέλεσαν επικοινωνιακές επιλογές των κομμάτων, να αποδείξουν στην πράξη ότι διαθέτουν πολιτική σκέψη και ωριμότητα και δεν είδαν απλώς φως και μπήκαν στην πολιτική σκηνή.

Ωστόσο είδαμε στις τηλεοπτικές σηζητήσεις ακόμη και «γερόλυκους» των πολιτικών πάνελ, στους οποίους όλα αυτά τα χρόνια υποκλίνονταν οι παρουσιαστές – κυνηγοί της τηλεθέασης λόγω της μαεστρίας τους να προκαλούν με τσαμπουκαλίδικη πυγμή «επικοινωνιακό γεγονός» σε κάθε τηλεοπτική τους εμφάνιση, να δυσκολεύονται στον ουσιαστικό πολιτικό διάλογο ή στην τήρηση του βασικού όρου που αυτός απαιτεί, δηλαδή να ακούν τον συνομιλητή τους πριν μιλήσουν.

Για να είμαστε πιο ακριβείς, είδαμε να δυσκολεύονται ουκ ολίγοι να ανταποκριθούν στο πνεύμα ήπιας και συνετής ανταλλαγής πολιτικών θέσεων που απαιτεί η κρισιμότητα της ιστορικής στιγμής του τόπου, αλλά και η εντολή της κάλπης της 6ης Μαΐου.

Ακόμη κι έτσι, αναδύεται ισχυρό το αίτημα για μια νέα πολιτική και κοινωνική αφήγηση – όχι απαραιτήτως καινούργια, αλλά με έντονα στοιχεία νοσταλγικής αποκατάστασης των αξιών που παραμερίστηκαν από το λάιφσταϊ και κυρίως αποκατάστασης του πολιτικού δημόσιου λόγου.

Το πιο ενδιαφέρον πάντως για τις παρατηρήσεις μας είναι η ειλικρινής και φιλότιμη προσπάθεια on camera βετεράνων των τηλεπαραθύρων να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των καιρών – και ενδεχομένως των κομμάτων τους – και να μην παρασυρθούν σε εριστικές παρατηρήσεις προκαλώντας τυφλά τον «αντίπαλο». Αλλωστε αύριο ακριβώς αυτός μπορεί να είναι βασικός συνομιλητής σε μια προσπάθεια εθνικής συνεργασίας. Ολα αυτά δεν μπορεί να μη διαμορφώσουν μια νέα πραγματικότητα στον δημόσιο λόγο, όπως κάποτε το έπραξε ο σουσουδισμός και ο κυνισμός του κυνηγητού της εύκολης τηλεθέασης.