[Φαινόμενα] Ας μιλήσουμε για την επόμενη ημέρα

Hταν επόμενο να καταγραφεί από τις τηλεοπτικές κάμερες και η σύλληψη του αλλοτινού πανίσχυρου ανδρός της πολιτικής σκηνής και η διαδρομή του ώς τη φυλακή, όπως και να δοθούν στη δημοσιότητα μερικές γαστριμαργικές – πλην παντελώς άχρηστες αυτή τη στιγμή – πληροφορίες για το κελί που τον φιλοξενεί: ότι είναι το ίδιο στο οποίο κρατήθηκε και ο Εφραίμ ή πως ζήτησε να έχει τα δικά του σεντόνια και λοιπά στρωσίδια – λεπτομέρεια που τροφοδότησε ευτελείς λαϊκισμούς στα πάνελ, όπως «υπάρχουν και κρατούμενοι που κοιμούνται ο ένας πάνω στον άλλον» κ.λπ.

Φτάνει! Εχουμε ήδη μεγάλη εμπειρία για το πώς η μιντιακή φαντασμαγορία ενός σκανδάλου, ιδίως όταν προσφέρεται για διάφορους ηθικοπλαστικούς συμβολισμούς και για καταβύθιση σε παρελθοντολογία, μπορεί να κατακλύσει τη δημόσια σφαίρα σε προεκλογική περίοδο προσφέροντας άφθονο υλικό για χάζι και συναισθηματική λαϊκή εκτόνωση, θολώνοντας όμως την εικόνα των πραγματικών αναγκών της επόμενης ημέρας των εκλογών, για τις οποίες οφείλουν να συζητούν και να δεσμευτούν όλοι όσοι ζητούν ψήφο.

Ουδείς θα αρνηθεί ότι μια υπόθεση όπως αυτή του Ακη Τσοχατζόπουλου είναι κομβική, για τους ισχυρούς συμβολισμούς του ίδιου του ανδρός ως πολιτικού που ταυτίστηκε με τις πιο σημαντικές και καίριες στιγμές της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας του τόπου.

Μόνο που επιδιδόμενοι στο διαρκές αναμάσημα και τη θεαματική σύγκριση μεταξύ των στιγμών θριάμβου και των σημερινών της πτώσης διαμορφώνεται μεν ένα συναρπαστικό, μυθιστορηματικό πεδίο όπου διασταυρώνονται όλα τα ισχυρά νοήματα ενός κλασικού θρίλερ πολιτικής διαφθοράς – από το αίσθημα της παντοδυναμίας του πολιτικού έως τη βεβαιότητα της ατιμωρησίας, με την απαραίτητη διδακτική πινελιά περί πλάνης των αγνών ιδεολόγων οπαδών του κ.λπ. – παραμερίζεται η παρούσα κρίσιμη συγκυρία του τόπου.

Εχουμε οδηγηθεί σε πλείστες όσες εκλογικές αναμετρήσεις υπό τη γλυκερά χαυνωτική οσμή της σκανδαλολογίας. Τι να πρωτοθυμηθούμε – από πιπεράτη καταβύθιση στον ιδιωτικό βίο ισχυρών ανδρών της πολιτικής έως τα βατοπεδινά σόου. Και σε όλες τις περιπτώσεις, όπως είναι φυσικό για ένα ενημερωτικό θέαμα στο οποίο έχουν καθιερωθεί και κυριαρχούν οι σαπουνοπερικοί αυτοματισμοί, οι γαστριμαργικές λεπτομέρειες παρουσιάζονταν σαν ένα συναρπαστικό σενάριο διαφθοράς. Ταυτοχρόνως το κοντινό πλάνο στους πρωταγωνιστές διαμόρφωνε την αίσθηση ότι οι εκτός κανόνων συμπεριφορά τους ήταν υπόθεση προσώπων, και δη των συγκεκριμένων, παραμερίζοντας στο μακρινό φόντο τις δομικές ελλείψεις και τη δυσλειτουργία ουσιαστικών μηχανισμών ελέγχου που καλλιέργησαν τις νοοτροπίες του παραβατισμού.

Μια τέτοια, πολύ τηλεοπτική, δημοκρατία απολαύσαμε όλα αυτά τα χρόνια, μόνο που οι αλλεπάλληλοι συγκλονισμοί του έθνους κάθε άλλο παρά ευνόησαν την εκλογική ψυχραιμία του. Απλώς και μόνο από το γεγονός του διαρκούς ερεθισμού τού συναισθήματός του. Γι’ αυτό και η σκανδαλολογία είναι εθιστική.

Είναι προφανές ότι ευκολότερα θα συζητηθεί στις παρέες το θέμα του Τσοχατζόπουλου – και μάλιστα διάφορες λεπτομέρειες για το πώς διαβιώνει πίσω από της φυλακής τα κάγκελα ο αλλοτινός πανίσχυρος ανήρ – από το πρόγραμμα του ενός ή του άλλου κόμματος για την επόμενη ημέρα. Τέτοιες εποχές μάλιστα, όλη αυτή η ιστορία – ιδίως οι θλιβερές, ανθρώπινες λεπτομέρειές της – προσφέρει και εκείνο το ταπεινό, πλην πολύ ανθρώπινο, αίσθημα εκδικητικής ανακούφισης. Μόνο που αυτού του είδους τη διασκέδαση την πληρώσαμε ακριβά.

Βέβαια δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο. Μήπως οι Αμερικανοί δεν παραδόθηκαν στη ζάλη του περιβόητου πούρου της Λιουίνσκι; Μπορεί να μην ήταν ψευδής ιστορία, πήρε όμως τέτοιες διαστάσεις ώστε κανένας δεν πρόσεξε ότι μαζί με την πτώση του Κλίντον ακυρώθηκε ολόκληρη η συνετή πολιτική της κυβέρνησής του απέναντι στο αμερικανικό χρέος, με αποτέλεσμα να ακολουθήσει πάρτι από τα γεράκια της αγοράς που έκαναν παιχνίδι με αναπτυσσόμενες χώρες δανείζοντάς τις και έγιναν η αφορμή για την πρώτη σειρά των ισχυρών κρίσεων του παγκόσμιου συστήματος (περιγράφεται με ακρίβεια η διαδρομή από τα «σόου Λιουίνσκι» στην οικονομική κρίση από τον Αλαν Γκρίνσπαν στο «Η εποχή των αναταράξεων»).