[Φαινόμενα] Πασχαλινά μηνύματα

Μπορεί να μην εξαφανίστηκαν εκείνα τα «σπλάτερ» ρεπορτάζ από την κρεαταγορά, με τα σφαγμένα αμνοερίφια κρεμασμένα ανάποδα από τα τσιγκέλια να στέλνουν το ετήσιο μήνυμα του «πασχαλινού» ξεσπάσματος της εθνικής βουλιμίας, αλλά ήταν σαφώς περιορισμένα και αποτελούσαν πλέον το ντεκόρ μιας νέας πασχαλινής αφήγησης περί αδυναμίας του έλληνα καταναλωτή να επιδοθεί στο πασχαλινό έθιμο του τόπου για τρελό, μέχρι τελικής πτώσεως φαγοπότι.

Ηταν ευκαιρία ίσως να αναδιαμορφώσουμε εκείνα τα αλλοτινά παραμύθια της χλιδής που είχαν εκτοπίσει το αληθινό πνεύμα του Πάσχα της Ορθοδοξίας για να επικρατήσει χωρίς όρια το καταναλωτικό. Εκείνο που αποτελούσε τη μόνιμη πηγή άγχους ότι τίποτα δεν είναι αρκετό και ήταν η πλήρης παράδοση του ανθρώπου σε μια διαρκή «δυσφορία της ύπαρξης» που δεν ανακουφίζεται παρά μόνο με αγορές και με αποβλακωτικά ξεσπάσματα βουλιμίας.

Η εξωφρενική αφθονία εκείνων των εποχών, η οποία αναδεικνυόταν με τόση έμφαση από τη μεγαλοβδομαδιάτικη τηλεόραση, ήταν και ένα είδος «ταυτότητας» που προτεινόταν σε όλους συλλήβδην τους καταναλωτές. Μέσω της κοινής κατανάλωσης του οβελία και του άγχους για την εξασφάλισή του καθώς και ενός σκανδαλώδους «πασχαλινού» λάιφσταϊλ (ακριβές διακοπές σε μοδάτα νησιά, μπουζουκοκατανύξεις κ.λπ., κ.λπ) αισθανόμαστε Ελληνες και ορθόδοξοι.

Κι όμως, επειδή δεν υπάρχει και δεν υπήρξε ποτέ και πουθενά εποχή και «λαός χωρίς αφήγηση» (Μπαρτ), χωρίς την επικοινωνιακή φαντασμαγορία δηλαδή μέσω της οποίας μεταδίδονται τα κυρίαρχα μηνύματα των καιρών, υπήρξαν και γεγονότα – σταθμοί τις ημέρες αυτές που σε συνδυασμό με τις αλλαγές στο αλλοτινό ξέφρενο πασχαλινό γλέντι μπορούν να σημάνουν ουσιαστική και όχι ευκαιριακή αλλαγή στις εγχώριες νοοτροπίες.

Και δεν μπορεί η σύλληψη Τσοχατζόπουλου, που κυριάρχησε στην πασχαλινή ενημέρωση, με τον φακό να καταγράφει τη διαδρομή του με αστυνομική συνοδεία προς τη φυλακή όπως άλλοτε κατέγραφε τις θριαμβευτικές εμφανίσεις του σε πασχαλινές γιορτές, να μην καταγραφεί σαν κορυφαίο επικοινωνιακό γεγονός, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν αποτελεί εξίσου και ουσιαστικό. Αλλωστε, λίγες μόλις ημέρες νωρίτερα είχε αρχίσει να αποκαλύπτεται χωρίς πλέον μισόλογα από τα ίδια τα κομματικά στελέχη η νοοτροπία της ξέφρενης σπατάλης των κομμάτων που συνδυάστηκε με τις εποχές της σκανδαλώδους εγχώριας αφασίας.

Και τα δυο γεγονότα μαζί, όσο και αν χαρακτηρίζονται «επικοινωνιακά», με εκείνη την αρνητική χροιά που φορτίστηκε η λέξη από την κατάχρηση διαφόρων συμβολισμών χωρίς αντίκρισμα όλα αυτά τα χρόνια, δεν μπορεί να μην τους αναγνωριστεί ότι για πρώτη φορά δημιουργούν ένα ισχυρό παράδειγμα και τη σαφή αίσθηση του «τέλους εποχής». Μέσα δε στο πλαίσιο της πασχαλινής ατμόσφαιρας θα μπορούσε όλο αυτό το κλίμα να συνδυαστεί με την ουσιαστική ανάγκη να αναζητήσει ο τόπος τις αληθινές αξίες που χάθηκαν στα τρελά γλέντια της ματαιοδοξίας και της δήθεν αέναης ευημερίας.

Το θέμα είναι ότι για πρώτη φορά επίσης το «επικοινωνιακό» απευθύνεται σε θεατές υποψιασμένους και υποχρεωμένους να εγκαταλείψουν τους αλλοτινούς δικούς τους αυτοματισμούς του θυμικού – από τη λατρεία και τον κομματικό οπαδισμό στη μούντζα και στα γιαουρτώματα – και να περάσουν στην ωριμότητα του πολίτη, με συνείδηση των κανόνων της δημοκρατίας και της δικής του ευθύνης για να λειτουργήσουν.

Στο κάτω κάτω το «επικοινωνιακό» δεν αποτελεί παρά έναν σύγχρονο «μηχανισμό» συνεννόησης πολιτών από διαφορετικά περιβάλλοντα και τάξεις, στέλνοντας το μήνυμα ότι οι θεσμοί της δημοκρατίας μπορούν να λειτουργήσουν και ότι όταν το πράττουν αντιμετωπίζουν τις στρεβλώσεις. Είναι απλώς μόνο η αρχή και όχι το άπαν.