[Φαινόμενα] Προεκλογική φαντασμαγορία

Το θέμα δεν είναι πόσο τηλεοπτικός θα είναι ο προεκλογικός αγώνας στη χώρα μας, όπως άλλωστε και στη Γαλλία όπου φαίνεται πως θα ψηφίσουν τον νέο πρόεδρο της Δημοκρατίας την ίδια ημέρα που θα ψηφίζουν κυβέρνηση οι Ελληνες, αλλά οι όροι της τηλεόρασης με τους οποίους θα γίνει. Αλλωστε «εκλογές του καναπέ» έχουν χαρακτηριστεί όλες όσες διενεργήθηκαν από τη δεκαετία του ’90 και εντεύθεν, καθώς υποχωρούσε σταδιακά η παράδοση των μεγάλων συγκεντρώσεων και η συνθηματολογική ρητορική τους μπροστά στους νέους όρους πολιτικού θεάματος, βασισμένους στο τελετουργικό της ψυχαγωγικής ενημέρωσης που επέβαλαν τα τηλεοπτικά ήθη.

Πάντως στη χώρα μας δεν υπάρχουν πλέον περιθώρια για εκλογικό πανηγύρι ανάλογο εκείνων των εποχών, όταν επιστρατεύονταν σκηνοθέτες της τηλεόρασης και διαφημιστές για να διαμορφώσουν το ίματζ των πολιτικών προσώπων και να σκηνοθετήσουν ατμόσφαιρα νίκης εκ των προτέρων. Ολα δείχνουν ότι θα είναι μεν μια μάχη τηλεοπτικών χαρακωμάτων και επικοινωνιακών συγκρούσεων, που όμως θα συμβαίνει μπροστά σε ένα ακροατήριο δύσπιστο και κάθε άλλο παρά διατεθειμένο να γοητευθεί από υποσχέσεις.

Αντιθέτως, στη Γαλλία η εκλογική φαντασμαγορία έχει όλα τα στοιχεία προηγούμενων εποχών. Η ομάδα του Σαρκοζί επιστράτευσε τον σκηνοθέτη των μεγάλων γεγονότων (Φεστιβάλ Καννών, βραβεία Σεζάρ κ.λπ.), τον Ρενό Λε Βαν Κιμ (σαν να λέμε ο γάλλος Μπιρσίμ), για να κινηματογραφεί τον υποψήφιο Νικολά α λα αμερικέν, μπροστά σε βαρύτιμες, πυκνές κουρτίνες (σαν να είναι έτοιμη να ανοίξει μια αυλαία μεγαλειώδους παράστασης), μπροστά σε πλήθος ψηφοφόρων που επευφημούν κ.λπ.

Οι Σοσιαλιστές πάλι του Ολάντ ζήτησαν τη συνδρομή της εταιρείας που έχει αναλάβει την τηλεοπτική παραγωγή πολιτικών συνεδρίων, διασκέψεων και μεγάλων γεγονότων δημοσίου ενδιαφέροντος, η οποία διαμορφώνει όχι μόνο την τηλεοπτική εικόνα του υποψηφίου αλλά και τα site. Εδώ η σκηνοθεσία είναι διαφορετική, τοποθετήθηκαν κάμερες μέσα σε μεγάλες αίθουσες όπου γίνονται συζητήσεις και ανακοινώσεις γιατί θεωρούν ότι δεν πρέπει να εμφανίζεται ο υποψήφιος μπροστά σε ένα δάσος από μικρόφωνα και κάμερες δίνοντας την αίσθηση στον θεατή ότι τα μίντια διαμορφώνουν ένα φράγμα ανάμεσα σε αυτόν και τον υποψήφιο πρόεδρο.

Πολύ διαφορετική βέβαια είναι η προεκλογική ατμόσφαιρα στις δύο χώρες όχι μόνο γιατί διαφέρει το πολιτικό σύστημα αλλά γιατί είναι πολύ διαφορετική και η τηλεόραση. Στην εγχώρια προεκλογική μάχη κυριαρχούν το τελετουργικό των τηλεοπτικών πάνελ και οι όροι ενός διαρκούς τηλεοπτικού διαλόγου – για την ακρίβεια καβγά, απομένει όμως να δούμε αν η σκληρή πραγματικότητα του τόπου θα επηρεάσει τελικώς την ποιότητα και τους τόνους της προεκλογικής αντιπαράθεσης – μεταξύ των υποψηφίων. Στη Γαλλία κυριαρχεί ένα θέαμα ανάδειξης του «κεντρικού ήρωα», ο οποίος διεκδικεί την προεδρία. Εξού και διαμορφώνεται ένας κεντρικός έλεγχος των εικόνων του κάθε υποψηφίου από την επικοινωνιακή του ομάδα, οι οποίες προβάλλονται από τα κανάλια, μέχρι φυσικά να διασταυρωθούν στο παραδοσιακό πλέον debate.

Εκείνο που έχει ενδιαφέρον είναι ότι την προεκλογική μάχη «άνοιξε» ένα ντοκιμαντέρ αφιερωμένο στην ιστορία των γαλλικών προεδρικών εκλογών, όπου ακούγεται να λέει ο Γκιγιόμ, ο αδελφός τού Νικολά Σαρκοζί: «Δεν μπορούσε να ξεχωρίσει με το μπόι του, γι’ αυτό και διεκδίκησε την εξουσία». Και η οικογένεια δεν έμεινε μόνο σε αυτό, ο πατέρας ο ίδιος συμπλήρωσε: «Αν ήταν τριάντα πόντους ψηλότερος δεν θα είχε γίνει Πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας» («La Folle Histoire de Presidentielles», France 3, 16/11/2011). Αυτό ήταν ένα μόνο από τα χαριτωμένα αποσπάσματα ενός ντοκιμαντέρ που προβλήθηκε από το κρατικό γαλλικό κανάλι, απομυθοποιώντας τη διαδικασία εκλογής προέδρου.

Κάπως έτσι άρχισε η γαλλική προεκλογική εκστρατεία με πνεύμα ανοιχτό στη Γαλλία, όπου η δημοτικότητα του Σαρκοζί δεν βρισκόταν στα καλύτερά της. Την ίδια ώρα Μέρκελ και Σαρκοζί συμφωνούσαν στις μεθόδους διάσωσης της ευρωζώνης και η Ελλάδα ζούσε με τον εφιάλτη της χρεοκοπίας. Λίγους μήνες αργότερα και πριν φτάσουν στις κάλπες, η τραγωδία στην Τουλούζη με τις δολοφονίες εβραιόπουλων που ενίσχυσε τις σκληρές θέσεις του Σαρκοζί για το μεταναστευτικό παραμέρισε σχεδόν όλες τις υπόλοιπες επικοινωνιακές προεκλογικές σκηνοθεσίες για να προσθέσει τους πόντους στον Νικολά που του έλειπαν. Ωστόσο, είναι μεγάλη ακόμη η διαδρομή ώς την κάλπη.