«Ας πάμε κόντρα στο πλήθος»

«Υπάρχουν πολλά κορίτσια στην αίθουσα. Μα γιατί; Το θέατρο είναι και για άνδρες. Για όλους. Οχι μόνο για κορίτσια και ομοφυλόφιλους». Με αυτήν την ατάκα, ο Πέτερ Στάιν έσπασε τον πάγο στην Αίθουσα Εκδηλώσεων της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, χτες το μεσημέρι.

Λίγα λεπτά πριν, οι φοιτητές του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών παρακολουθούσαν σχεδόν ακούνητοι τον γερμανό σκηνοθέτη που πρόσφατα αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας του Τμήματος Θεατρολογίας (μαζί με τον σκηνογράφο Διονύση Φωτόπουλο) να μιλά για τη θεατρική πορεία του. Ηταν και το δέος μπροστά στον δημιουργό που άλλαξε το θεατρικό γίγνεσθαι ως ιδρυτής και καλλιτεχνικός διευθυντής της βερολινέζικης «Σαουµπίνε» (Schaubuehne) αλλά και σκηνοθέτης παραστάσεων αρχαίου δράματος, όπερας, κλασικού ευρωπαϊκού δραματολογίου.

Με ύφος καθηγητή (αν και έσπευσε να εξηγήσει ότι δεν είναι καθηγητής), με γερμανικό αξάν στα αγγλικά και με το δάκτυλο συνήθως στραμμένο προς το ακροατήριο, εξήγησε τους λόγους για τους οποίους κάνει θέατρο. Ομως από ένα σημείο και μετά αφέθηκε. Παθιάστηκε («με συγχωρείτε, οι ερωτήσεις σας προκαλούν συναισθηματική φόρτιση»), αστειεύτηκε…

«Σε τούτο τον τόπο γεννήθηκε το θέατρο που σπουδάζετε» είπε. «Αραγε έχετε κατανοήσει τι είναι θέατρο; Ολα ξεκινούν από το κείμενο που γεννά ένα ανθρώπινο μυαλό. Σε αυτό οφείλει και ο σκηνοθέτης να εμβαθύνει».

Ας σηκώσει το χέρι, είπε, όποιος θέλει να γίνει ηθοποιός. Δύο, τρία χέρια στον αέρα. «Οι υπόλοιποι τι θα κάνετε; Θα σπουδάσετε θεατρολογία και θα βγάλετε χρήματα; Μακάρι να τα καταφέρετε».

Κι έπειτα: «Δεν έχετε τίποτα να ρωτήσετε έναν 75χρονο με 50ή εμπειρία;». Δειλά, ένας φοιτητής σήκωσε χέρι: «Οι σκηνοθέτες συχνά πιστεύουν λανθασμένα ότι έχουν κάνει κάτι αριστουργηματικό. Και δεν έχουν μελετήσει τις απαρχές του θεάτρου, το ίδιο το κείμενο» σχολίασε.

«Δεν ξέρουμε πάντα αν αυτό που κάνουμε είναι καλό. Δεν πειράζει. Μου αρέσει που οι νέοι προσπαθούν» είπε ο Πέτερ Στάιν που ως νέος σκηνοθέτης προκάλεσε διαμαρτυρίες στο συντηρητικό Μόναχο όταν το 1968 ανέβασε το αντιαµερικανικό έργο του Πέτερ Βάις «Συζήτηση/Βιετνάμ».

«Για ποιον λόγο όμως να ανεβάζουμε Σαίξπηρ με μοντέρνα ματιά; Αν μελετήσεις θέατρο θα καταλάβεις ότι ο Σαίξπηρ είναι από μόνος του κλασικός» εξήγησε. «Κοιτάζουμε όμως προς το σύγχρονο και το μελλοντικό, αγνοώντας το παρελθόν. Χωρίς αυτό όμως δεν ξέρουμε πού βαδίζουμε».

Περφόρμανς, χολιγουντιανά σόου, σύγχρονοι πειραματισμοί… Ολα αυτά, είπε, τα βαριέται αφόρητα. «Οχι άλλες επαναλήψεις όσων έχουν ειπωθεί και όσων βλέπουμε στην τηλεόραση. Οι μεγάλες ιδέες δεν προκύ πτουν με επαναλήψεις αλλά όταν πηγαίνουμε αντίθετα με το πλήθος που βαδίζει σε λάθος μονοπάτια».