[Τρίτη άποψη] Διαφθορά και τιμωρία

Η χώρα μας αντιμετωπίζει οξύ πρόβλημα διαφθοράς, που επιτείνει τη δημοσιονομική κρίση, εμποδίζει την οικονομική ανάπτυξη και υπονομεύει τη συνοχή και το ηθικό της κοινωνίας. Αυτό πιστοποιούν όλες οι σχετικές έρευνες ελληνικών και διεθνών οργανισμών. Αυτό, δυστυχώς, επιβεβαιώνουν και τα πρόσφατα κρούσματα διαφθοράς στο ΙΚΑ και στο υπουργείο Ανάπτυξης.

Είναι σαφές ότι το πρόβλημα δεν οφείλεται σε έναν μόνο λόγο. Οι αιτίες είναι πολλές. Γι’ αυτό και η αντιμετώπισή του προϋποθέτει την εφαρμογή κατάλληλων πολιτικών σε πολλά επίπεδα. Προϋποθέτει την εφαρμογή μιας συνολικής διοικητικής μεταρρύθμισης, όπως κατέδειξε και η σχετική έκθεση του ΟΟΣΑ.

Ωστόσο κανένα σχέδιο δεν θα πετύχει, αν δεν περιλαμβάνει αποτελεσματική τιμωρία των παρανομούντων υπαλλήλων του Δημοσίου στο πλαίσιο ενός σύγχρονου, αξιόπιστου και αυστηρού πειθαρχικού δικαίου. Εως σήμερα, δυστυχώς, η τιμωρία δεν ήταν αποτελεσματική, παρά τις προσπάθειες που έγιναν. Οι αθωωτικές αποφάσεις των πρωτοβάθμιων συμβουλίων ήταν ύποπτα πολλές, όπως και οι αποφάσεις των ίδιων συμβουλίων που για σοβαρότατα παραπτώματα επέβαλλαν απαράδεκτα χαμηλές ποινές. Αυτό άλλωστε επιβεβαιώνουν και τα σχετικά στατιστικά στοιχεία για το έργο του Δευτεροβάθμιου Πειθαρχικού Συμβουλίου την περίοδο 2001-2010. Αυτή τη χρονική περίοδο μόλις σε 346 περιπτώσεις επεβλήθη η ποινή της οριστικής παύσης στους κρινόμενους δημοσίους υπαλλήλους.

Πίσω από την εικόνα αυτή κρύβονται μια σειρά παθογένειες. Οι κυριότερες αφορούν τη σύνθεση των υπηρεσιακών συμβουλίων, όπου συμμετείχαν συνδικαλιστές, τον ασαφή προσδιορισμό των πειθαρχικών παραπτωμάτων και την επιείκεια των προβλεπόμενων ποινών.

Κατά συνέπεια, η αντιμετώπιση των παθογενειών αυτών αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη διαμόρφωση ενός περιβάλλοντος δικαιοσύνης και αξιοκρατίας στο Δημόσιο. Ο νέος νόμος για το πειθαρχικό δίκαιο των υπαλλήλων του Δημοσίου, που ψηφίστηκε με μεγάλη πλειοψηφία από τη Βουλή, ανταποκρίνεται σε αυτή την ανάγκη κατά τρόπο πλήρη, συνεκτικό και αποτελεσματικό.

Περιλαμβάνει μια σειρά από αλλαγές, που συμβάλλουν στον καλύτερο, ταχύτερο και αυστηρότερο πειθαρχικό έλεγχο των παρανομούντων δημοσίων υπαλλήλων.

Η πρώτη αφορά τη σύνθεση των πρωτοβάθμιων πειθαρχικών συμβουλίων. Στο εξής σε κάθε πρωτοβάθμιο πειθαρχικό συμβούλιο θα συμμετέχει ένας δικαστικός λειτουργός, ένα μέλος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και ένας δημόσιος υπάλληλος έπειτα από κλήρωση μεταξύ δημοσίων υπαλλήλων που δεν ανήκουν στο ίδιο υπουργείο με αυτό στο οποίο ανήκει ο εγκαλούμενος υπάλληλος. Για παράδειγμα, ένας εφοριακός που είναι πειθαρχικά κατηγορούμενος δεν θα κρίνεται από πειθαρχικό συμβούλιο στο οποίο θα συμμετέχει άλλος εφοριακός. Ταυτόχρονα ενισχύεται και το Δευτεροβάθμιο Συμβούλιο, όπου η πλειονότητα των μελών θα αποτελείται από μέλη του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Η δεύτερη αλλαγή αφορά τον ακριβή και σαφή καθορισμό των πειθαρχικών παραπτωμάτων, ο οποίος αποσκοπεί στην προστασία του υπαλλήλου. Στο εξής δεν θα υπάρχει πλέον ο κίνδυνος να μετατραπεί ο υπάλληλος σε θύμα πολιτικών ή άλλων διώξεων. Ο δημόσιος υπάλληλος πλέον θα ξέρει επακριβώς τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνει.

Η τρίτη αλλαγή σχετίζεται με την αυστηροποίηση των ποινών. Εως τώρα οι δημόσιοι υπάλληλοι ήξεραν ότι μόνο για πολύ συγκεκριμένα πειθαρχικά παραπτώματα μπορούσαν να απολυθούν, κάτι που καθιστούσε πολλούς από αυτούς ανεξέλεγκτους, αφού γνώριζαν ότι οι επιπτώσεις για όλα τα υπόλοιπα παραπτώματα δεν μπορούσαν να είναι σοβαρές για αυτούς. Στο εξής ένας υπάλληλος του Δημοσίου θα μπορεί να απολυθεί για οποιοδήποτε πειθαρχικό παράπτωμα.

Το νέο πειθαρχικό δίκαιο αναμένεται να συμβάλει αποφασιστικά στην καταπολέμηση της διαφθοράς στη χώρα μας. Και αυτό διότι κάθε δημόσιος υπάλληλος θα γνωρίζει ότι, αν επιλέξει τον «δρόμο του κακού», θα αντιμετωπίσει την αποφασιστική τιμωρία για την αντικοινωνική του συμπεριφορά, ενώ ο έντιμος συνάδελφός του θα έχει την ικανοποίηση ότι η πολιτεία δεν ανέχεται την παράβαση των νόμων μέσα στην ίδια τη δημόσια υπηρεσία. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι ο πολίτης θα αποκτήσει την πίστη ότι οι υπάλληλοι του Δημοσίου είναι άξιοι της εμπιστοσύνης του.

Ο Γιώργος Σταυρόπουλος είναι υπουργός Επικρατείας, επίτιμος αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας