Η σκληραγωγημένη Αννι Πρου

«Η πίεση που ασκούν οι κοινωνίες πάνω στα άτομα, με απασχολεί πάρα πολύ ως συγγραφέα. Αφορά το πώς πρέπει να συμπεριφέρεσαι, τι πρέπει να επιθυμείς και εντέλει πώς πρέπει να αισθάνεσαι. Το βάρος είναι μεγάλο και είναι δύσκολο να το αποφύγεις, και ακόμα πιο δύσκολο να το χλευάσεις όταν ζεις σε μια μικρή αγροτική κοινωνία όπου εξαρτάσαι από τον γείτονά σου».

Η Αννι Πρου σε κοιτάζει με ένα χαμογελαστό αλλά αιχμηρό βλέμμα όταν τα λέει αυτά για να εξηγήσει τι την έσπρωξε να γράψει το 1997 στο περιοδικό «New Yorker» το «Μπρόουκμπακ μάουντεν» – ένα διήγημα-κόλαφο ενάντια στα φαλλοκρατικά στερεότυπα της βαθιάς Βόρειας Αμερικής. Οι ήρωές της είναι δύο καουμπόηδες, χωριατόπαιδα μεγαλωμένα με στερήσεις και σκληρή δουλειά, χωρίς προοπτικές. «Απότομοι, αψείς, σκληραγωγημένοι σε μια ζωή γεμάτη στωικότητα», ερωτεύονται ο ένας τον άλλον ένα καλοκαίρι στα βουνά του Ουαϊόμινγκ και παρότι κτίζουν ο καθένας μια οικογένεια, εξακολουθούν να συναντιούνται για μια εικοσαετία χωρίς όμως ποτέ να μιλήσουν για την αγάπη που τους ένωσε. Η συγγραφέας ήταν 62 χρονών όταν το έγραψε και είχε εγκατασταθεί, μακριά από τον πολιτισμό και τα λογοτεχνικά σαλόνια, σε αυτή τη βαθιά συντηρητική αμερικανική Πολιτεία με την επιβλητική φύση και την παρηκμασμένη αγροτική οικονομία. Εκεί τη συναντήσαμε μαζί με τον Ανταίο Χρυσοστομίδη, με αφορμή ένα επεισόδιο της σειράς «Κεραίες της εποχής μας» (ΝΕΤ, παραγωγή S. Μ. art, σκηνοθεσία Γιάννης Μαυρογένης).

Είναι ένα φαινόμενο η Αννι Πρου. Μια πολύ ιδιαίτερη συγγραφέας, επικεντρωμένη στις αγροτικές κοινωνίες που έχουν εξοριστεί από τη σύγχρονη λογοτεχνία και βραβευμένη με όλα τα μεγάλα αμερικανικά βραβεία. Αλλά και μια πολύ ιδιαίτερη γυναίκα που ζει σαν νομάδα σε άγριους τόπους, διαβάζει τα πάντα εκτός από λογοτεχνία, κυκλοφορεί με κιάλια για να παρακολουθεί τους χρυσαετούς και κοιμάται με μια καραμπίνα στο πλάι της. Χωρισμένη τρεις φορές και μητέρα τεσσάρων παιδιών, είναι σήμερα 77 χρονών και μένει μόνη σε ένα σπίτι από ξύλο και γυαλί, στη σκιά ενός βράχου που τον επισκέπτονται τα πούμα, στο αχανές ράντσο της κοντά στη Σαρατόγκα, σε 2.400 υψόμετρο, τρεις ώρες μακριά από έναν ινδιάνικο καταυλισμό. «Πρόκειται για τις φυλακές που έφτιαξαν οι λευκοί για να φύγουν οι Ινδιάνοι από τα γόνιμα εδάφη», επισημαίνει σε ένα διήγημά της. «Η πηγή της έμπνευσής μου είναι πάντα η τοπιογραφία που πιστεύω πως επηρεάζει τις νοοτροπίες», μας εξήγησε. Χαρακτηριστικές οι περίφημες ιστορίες της από το Ουαϊόμινγκ («Το μυστικό του Brokeback mountain», «Χαμένα κορμιά» κ.ά. εκδ. Καστανιώτης) γύρω από τσακισμένες ζωές και ανθρώπους που «έχουν έρημο μέσα στην ψυχή τους». Μπορεί κανείς να την καμουφλάρει με διάφορους τρόπους, λέει, «αλλά θα είναι πάντα από κάτω. Το στοίχημά μου είναι λοιπόν να φτάσω εκεί, στα μυστικά τους, στη μελαγχολία ή και στην κατάθλιψή τους». Κάπως έτσι έφτασε στο ζευγάρι των καουμπόηδων, «…όταν είδα πώς αντιμετώπιζαν τους γκέι στις βορειοδυτικές Πολιτείες». Εγραψε λοιπόν αυτό το διήγημα, «για να σχολιάσω την ομοφοβία στην αμερικανική επαρχία, αλλά από τότε έπαψαν να μου μιλούν οι κάτοικοι του χωριού. Τους χάλασα την εικόνα του “άντρα του Μάλμπορο”! Παράλληλα όμως, άρχισα να παίρνω γράμματα από αναγνώστες που είχαν ζήσει παρόμοιες καταστάσεις. Ετσι, αυτή η ιστορία μπορεί να μην άλλαξε τα μυαλά των ανθρώπων – χρειάζονται χρόνια για κάτι τέτοιο – αλλά σίγουρα τους βοήθησε να αναγνωρίσουν ότι οι γκέι δεν είναι παρίες».