Ετσι βυθίστηκε η Δημόσια Διοίκηση

Από τη σύσταση του σύγχρονου ελληνικού κράτους μέχρι και σήμερα οι κυβερνήσεις της χώρας μας συνέδεσαν την άσκηση της πολιτικής εξουσίας με την απόλυτη υποταγή της Δημόσιας Διοίκησης σε αυτήν και, όπου αυτό δεν ήταν κατορθωτό, με τις απολύσεις των δημοσίων υπαλλήλων. Από το κλάμα μάλιστα των απολυμένων υπαλλήλων πήρε το όνομα μία από τις κεντρικότερες πλατείες των Αθηνών, η Πλατεία Κλαυθμώνος.

Με την κατάργηση των πιστοποιητικών κοινωνικών φρονημάτων μετά τη μεταπολίτευση, οι δημόσιοι υπάλληλοι πίστεψαν ότι τα βάσανά τους από τις πολιτικές εξαρτήσεις τελείωσαν και ότι επιτέλους θα ασκούσαν αμερόληπτοι τα καθήκοντά τους. Δυστυχώς τα πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων αντικαταστάθηκαν από τα πιστοποιητικά κομματικών φρονημάτων, ενώ με τη θεσμοθέτηση των γενικών και ειδικών γραμματέων επετεύχθη η πλήρης κομματική χειραγώγηση της Δημόσιας Διοίκησης, πάνω στην οποία οικοδομήθηκε το σαθρό μοντέλο ανάπτυξης της μεταπολιτευτικής Ελλάδας.

Η ενεργός συμμετοχή μου στη Δημόσια Διοίκηση άρχισε μετά την μεταπολίτευση όταν ολοκληρώνοντας τις μεταπτυχιακές μου σπουδές η τότε Διοίκηση του Οργανισμού Βάμβακος μού ανέθεσε την οργάνωση του κλωστοϋφαντουργικού τομέα του. Ασκώντας τα καθήκοντα του διευθυντή Τεχνολογίας και Κλωστοϋφαντουργίας του Οργανισμού Βάμβακος θα ήθελα να αναφερθώ σε δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα απαξίωσης της Δημόσιας Διοίκησης σε θέματα της αρμοδιότητάς μου.

Η πρώτη περίπτωση αφορά την εισήγησή μου για τη διαχείριση του σύσπορου βαμβακιού, όπου πρότεινα να εκκοκκίζεται από τον παραγωγό και να διατίθεται ως εκκοκκισμένο, με σκοπό την εξάλειψη των μεσαζόντων εμπόρων σύσπορου βαμβακιού και την καταβολή της επιδότησης στο εκκοκκισμένο βαμβάκι ανάλογα με την ποιότητα κατάταξής του. Η εισήγησή μου δεν έγινε αποδεκτή και επικράτησε η πολιτική άποψη για την καταβολή της ενίσχυσης στο σύσπορο βαμβάκι και, το χειρότερο, την ανάθεση της καταβολής στους μεσάζοντες εμπόρους σύσπορου βαμβακιού, με τα γνωστά γεγονότα της καταστρατήγησης των ενισχύσεων. Τα αποτελέσματα στην ποιότητα του βαμβακιού ήταν ολέθρια. Συγκεκριμένα, ενώ αυξήθηκε η επιδότηση από 8,3 δισ. το 1982, όταν έγινε η εισήγησή μου, σε 165,2 δισ. το 1992, το ελληνικό εκκοκκισμένο βαμβάκι υποτιμήθηκε έναντι του αντίστοιχου αμερικανικού κατά 13,45 cents/lb χάνοντας το 21,3% της αξίας του.

Η δεύτερη περίπτωση αφορά την εισήγησή μου για την αντιμετώπιση του θέματος των προβληματικών βιομηχανιών και συγκεκριμένα των κλωστηρίων βάμβακος. Σε γενικές γραμμές, πρότεινα την αυτοδιαχείριση κάθε κλωστηρίου και την εγγύηση του κράτους για την εξασφάλιση των δαπανών επαναλειτουργίας της επιχείρησης. Η πρώτη ύλη, που αφορούσε το εκκοκκισμένο βαμβάκι και κάλυπτε το 50% των δαπανών παραγωγής, θα παρείχετο από τις Ενώσεις Γεωργικών Συνεταιρισμών με την εγγύηση του κράτους και εξόφληση του τιμήματος μετά την πώληση του νήματος. Για κάθε κλωστήριο θα εκπονείτο σχέδιο εκσυγχρονισμού, το οποίο θα περιελάμβανε την αυτοματοποίηση των βασικών σταδίων επεξεργασίας για τη βελτίωση του παραγομένου προϊόντος και τη μείωση του εργατικού κόστους, ώστε η επιχείρηση να καταστεί βιώσιμη. Η εισήγησή μου δεν έγινε αποδεκτή και, αντ’ αυτής, η τότε κυβέρνηση, σταθμίζοντας το κομματικό κόστος, ίδρυσε τον Οργανισμό Οικονομικής Ανασυγκρότησης Επιχειρήσεων με τον Νόμο 1386/8-8-83 προικοδοτώντας τον με 5 δισ. δρχ. Τα αποτελέσματα του κρατικού παρεμβατισμού στις προβληματικές βιομηχανίες είναι γνωστά. Ολα τα προβληματικά κλωστήρια έκλεισαν, οι εργαζόμενοι σε αυτά έχασαν τη δουλειά τους.

Οι δύο εισηγήσεις μου καίτοι ταυτίζονταν απόλυτα με το εθνικό συμφέρον, δεν έγιναν αποδεκτές από την πολιτική ηγεσία διότι δεν ανταποκρίνονταν στο κομματικό συμφέρον. Σε όλη τη μεταπολιτευτική περίοδο η παρέμβαση της πολιτικής ηγεσίας στη Δημόσια Διοίκηση ήταν καθοριστική. Οποιος από τους δημόσιους λειτουργούς ήταν αντίθετος στην πολιτική επιταγή έπρεπε να παραμερίζεται, επομένως και εγώ έπρεπε να απομακρυνθώ από τον κλωστοϋφαντουργικό τομέα του Οργανισμού Βάμβακος, τον οποίο οργάνωσα.

Πιστεύω ότι μόνο μια καλά οργανωμένη αυτοτελής Δημόσια Διοίκηση του ελληνικού κράτους θα μπορούσε να συμβάλει καθοριστικά στην αντιμετώπιση του προβλήματος της σημερινής κρίσης. Τούτο μπορεί να επιτευχθεί με τη θέσπιση μόνιμων θέσεων για τους γενικούς και ειδικούς γραμματείς, οι οποίες θα αποτελούν την τελική βαθμίδα εξέλιξης των δημοσίων υπαλλήλων, και τη θέσπιση αυστηρών κανόνων οργάνωσης και λειτουργίας της Δημοσίας Διοίκησης.

Οι σημερινοί βουλευτές του ελληνικού Κοινοβουλίου είναι καιρός προτού εγκαταλείψουν τα έδρανα της Βουλής και τα συντρίμμια της ελληνικής οικονομίας που μας κληροδότησαν, να θεσμοθετήσουν την οργάνωση μιας νέας Δημοσίας Διοίκησης, στην οποία ο δημόσιος λειτουργός απαλλαγμένος από την υποτέλεια της πολιτικής εξουσίας να καταστεί εκφραστής της διαχρονικής γνώσης και διαφύλαξης του δημοσίου συμφέροντος.

Ο Βασίλης Κυριαζής είναι πρώην διευθυντής Οργανισμού Βάμβακος