Στην αγκαλιά των βουνών

Ο κεντρικός δρόμος μοιάζει να βουτά ανάμεσα σε βράχια και απότομες δασωμένες πλαγιές καθώς κατηφορίζει προς τους Κήπους. Μια μικρή διακλάδωση οδηγεί αριστερά και σε περίπου ένα χιλιόμετρο καταλήγει στο Δίλοφο. Ανηφορίζοντας προς το χωριό η θέα στις γεμάτες από οξιές πλαγιές με το ξέφωτο στις παρυφές του χωριού δίνει σαφές μήνυμα: αυτοκίνητο τέλος. Το Δίλοφο (λεγόταν Σωποτσέλι που στα σλαβικά σημαίνει τόπος με πολλά νερά) χαρακτηρίστηκε διατηρητέο, έτσι τα αυτοκίνητα όπως και κάθε είδους όχημα δεν έχουν καμία θέση εδώ. Φορέστε άνετα παπούτσια και περπατήστε στα πέτρινα καλντερίμια που διατηρούνται όπως ήταν τον παλιό καιρό και ψάξτε τις κρυφές γωνιές ενός από τους ωραιότερους οικισμούς της περιοχής. Βρίσκεται σε υψόμετρο 880, χτισμένο αμφιθεατρικά στις πλαγιές δύο λόφων (έτσι πήρε και το όνομά του) που είναι κατάφυτοι από δρυς και πλατάνια. Η πλατεία με τον πλάτανο και το επιβλητικό αλλά έρημο κτίριο της Αναγνωστοπουλείου Σχολής (1855) θυμίζει σκηνικό θεάτρου. Αναζητήστε τον ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (1857) που είναι κτισμένος με πελεκητή πέτρα και ξεχωρίζει με τα τοξωτά χαγιάτια και το πανύψηλο καμπαναριό, αλλά και το αρχοντικό Μακρόπουλου το οποίο βρίσκεται στην είσοδο του χωριού. Είναι το ψηλότερο κτίριο (13,5 μ.) του Ζαγοριού και η παράδοση λέει πως μια αρχοντοπούλα από το Κουκκούλι παντρεύτηκε στο Δίλοφο, αλλά συχνά μελαγχολούσε καθώς νοσταλγούσε το χωριό και τη μάνα της. Τότε ο πλούσιος άνδρας της για να την ευχαριστήσει έφτιαξε τόσο ψηλό το σπίτι ώστε από τα επάνω πατώματα να μπορεί να βλέπει το χωριό της.

Επιστρέφοντας στον κεντρικό δρόμο ανάμεσα σε ψηλά και απόκρημνα βράχια, δεξιά σας θα βρείτε επιβλητικό και ήρεμο το μονότοξο γεφύρι του Κόκκορου ή Ντούτσου (1750). Ενώνει τις βραχώδεις πλαγιές ενός στενού περάσματος από όπου κυλούν τα νερά του Βίκου και έχει παίξει σημαντικό ρόλο καθώς μέχρι το 1940 ήταν το μοναδικό πέρασμα προς τα περισσότερα χωριά της περιοχής.

Μετά το γεφύρι εμφανίζεται μικρή διακλάδωση που ανηφορίζει αριστερά προς το χωριό Κουκκούλι, το οποίο βρίσκεται σε υψόμετρο 900 κοντά στη χαράδρα του Βίκου. Δεν ξέρω αν πήρε το όνομά του από τους βράχους (κουκούλες) ή αν εκεί κάποτε έτρεφαν μεταξοσκώληκες καθώς καμία εκδοχή δεν αμφισβητείται. Σίγουρα όμως δεν αμφισβητείται η περίοπτη θέση του, η οποία κατά την παράδοση επιλέχτηκε ύστερα από κάποιο «θαύμα» που περιέγραψε ένας τσοπάνος. Σύμφωνα με αυτόν, όταν βρήκε την εικόνα της Παναγίας στη θέση που είναι σήμερα το εκκλησάκι της Ζωοδόχου Πηγής, άκουσε μια φωνή να του λέει: «Φέρε εδώ το χωριό».

Τα λιθόχτιστα σπίτια, οι βρύσες και το παλιό σχολείο, το κελί το οποίο κτίστηκε γύρω στο 1770 και προοριζόταν για κατοικία των ιερέων του χωριού, είναι κάποια από τα αξιοθέατα του χωριού. Το Κουκκούλι είχε σημαντική συμβολή στον τομέα των γραμμάτων και του πολιτισμού καθώς από εδώ κατάγονται σημαντικοί δάσκαλοι και ευεργέτες όπως ο Ευγένιος Πλακίδας και ο Κώστας Λαζαρίδης, στου οποίου στο αρχοντικό στεγάζεται το λαογραφικό μουσείο «Λαζαρίδη» (τηλ. 26530-71775). Στο μουσείο έχουν συγκεντρωθεί και περισσότερα από 1.300 είδη φαρμακευτικών φυτών που ευδοκιμούν στην περιοχή, αλλά και πληροφορίες για την ομάδα των πρακτικών γιατρών, τους Βικογιατρούς. Επίσης αξίζει να επισκεφθείτε τον κεντρικό ναό του χωριού της Κοίμησης της Θεοτόκου, ο οποίος σύμφωνα με επιγραφή κτίστηκε για δεύτερη φορά το 1630 και για τρίτη φορά στην ίδια θέση το 1788.