[Φαινόμενα] Ελλειψη θετικού προτύπου

Μπορεί στόχος των καναλιών να είναι το νεανικό κοινό, αλλά στην πραγματικότητα αυτό ακριβώς είναι που δείχνουν να αγνοούν παντελώς. Απουσιάζουν από την εγχώρια τηλεόραση οι εικόνες κανονικών παιδιών, με τις αγωνίες τους, τα λάθη τους, τα πάθη τους, τα ταλέντα τους, τις ελπίδες τους, τις προσπάθειές τους να ενταχθούν σε κοινωνικά περιβάλλοντα, την απόρριψη που ορισμένα υφίστανται και τη βία που συνεπάγεται, ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της εποχής, απόρροια της σκληρότητας μιας κοινωνίας που αντανακλάται ευκολότερα στα ευαίσθητα και άπειρα νεανικά περιβάλλοντα.

Μέχρι στιγμής η εγχώρια τηλεόραση απευθύνεται στα νιάτα με προγράμματα τα οποία ανταποκρίνονται στο κανιβαλικό και αιρετικό ύφος των εφηβικών χρόνων, που ωστόσο παράγουν και παρουσιάζουν μεσήλικοι, άλλα επιτυχημένα, όπως οι «Ράδιο Αρβύλα», άλλα καταφεύγουν στην αδιάκριτη κολακεία κάθε νεανικής αποκοτιάς εκβιάζοντας την ένταξη του νεανικού κοινού σε ένα συντηρητικό εν τέλει ακροατήριο των προσωπικών τους απόψεων, όπως είναι το «Αλ Τσαντίρι», ενώ θεωρούνται «νεανικά» και διάφορα λάιφσταϊλ προγράμματα που μεταφράζουν τη φυσική ροπή προς το άσκοπο χάζι των νεαρών ηλικιών σε πραγματικό ενδιαφέρον των νέων γι’ αυτού του είδους τα θέματα.

Αλλά αυτό είναι το λιγότερο. Το σημαντικότερο είναι ότι δυσκολεύεται και η δραματοποιημένη τηλεόραση να αποδώσει μια εικόνα των νέων. Πότε προβάλλει ξενόφερτα μοντέλα σαν το «Πατοσάπουνο» όπου, αν και οι κεντρικοί χαρακτήρες ήταν μαθητές και μαθήτριες, ωχριούσε η πιο σατανική σαπουνόπερα μπροστά στα πρότυπα που υπηρετούσαν. Η σειρά αφορούσε την πιτσιρικαρία. Μόλις φθάνουμε στους λίγο μεγαλύτερους, αρχίζουν τα δύσκολα.

Η νεανική αφέλεια ή και φυσική αδιαφορία προς τα προβλήματα της ώριμης ηλικίας διακωμωδείται με χαρακτήρες που μοιάζουν ανόητοι, χαμένοι στον κόσμο τους και κυρίως χωρίς κέντρο βάρους, το ελάχιστο προσόν, ενδιαφέρον, ταλέντο που να τους παθιάζει και να αναδεικνύει ένα θετικό πρότυπο νεανικού χαρακτήρα, όπως οι νεαροί γόνοι της οικογένειας του πυροσβέστη στο «Πίσω στο σπίτι».

Αλλά ακόμη και στη σαπουνόπερα «Κλεμμένα όνειρα» του Mega, της οποίας πρωτοτυπία αποτελούν οι νεανικοί χαρακτήρες σε κεντρικούς ρόλους, ελάχιστα αναδεικνύονται ουσιαστικοί χαρακτήρες και προβλήματα των νεανικών ηλικιών σε έναν κόσμο που έχει αλλάξει ριζικά από τις εποχές του ασπρόμαυρου σινεμά. Ολοι φοιτητές σε «κολέγιο», που εκ των συμφραζομένων αντιλαμβανόμαστε ότι είναι ιδιωτικό ίδρυμα πανεπιστημιακού επιπέδου, άρα όλοι στις απαρχές της ενηλικίωσης και πάντως στις ηλικίες των μεγάλων ονείρων και των αποφασιστικών επιλογών. Και όλοι τους δεν έχουν άλλο καημό από τα ερωτικά τους, ενώ η μια ίντριγκα διαδέχεται την άλλη, ακριβώς όπως συμπεριφέρονται σατανικοί χαρακτήρες στις παραδοσιακές σαπουνόπερες. Με τα ίδια ακριβώς απλοϊκά στερεότυπα για πλούσιους και φτωχούς, διαχωρίζονται τα πλουσιόπαιδα, κακομαθημένα και σατανικά περισσότερο και από τον αρχιδολοπλόκο, σύμφωνα με το σενάριο, πατέρα τους (Αλέξανδρος Σταύρου), ενώ η Αθηνά Οικονομάκου, ραδιούργα Ξένια στη «Ζωή της άλλης», εδώ εμφανίζεται ραδιούργα φοιτήτρια κινδυνεύοντας να καθιερωθεί σαν σύγχρονη Τασσώ Καββαδία. Τα πιο φτωχά είναι οι καλοί χαρακτήρες, που υφίστανται τον φθόνο και τις επιβουλές των πλουσίων.

Ποιοι είναι στην πραγματικότητα εκείνοι στο όνομα των οποίων ασκείται κριτική στην πολιτική, στην οικονομία, ποιοι είναι εκείνοι που αποτελούν άλλοθι για θρηνωδίες περί του σκοτεινού μέλλοντος του τόπου, ποιοι είναι εκείνοι που θεωρούνται άλλοτε αγγελούδια που αναλαμβάνουν να μεγαλουργήσουν εκεί που απέτυχαν οι γονείς και άλλοτε διάβολοι που καταστρέφουν τυφλά, ασκούν βία τυφλά ή γίνεται η φυσική τους επαναστατικότητα αντικείμενο εκμετάλλευσης; Μέχρι προχθές, δε, κατανάλωνε το φιλοθέαμον ακόμη και τηλε-οπερέτες του εθνικού παιδοτρόμου με ενορχηστρωτή τους παρουσιαστή που επανακάμπτει στην τηλεοπτική ενημέρωση έπειτα από τριετή απουσία, οι οποίες παρουσίαζαν σχολεία σαν άντρα σεξουαλιζόμενων πιτσιρικιών (με αφορμή τη θλιβερή υπόθεση σχολικής σεξουαλικής παρενόχλησης σε σχολείο της περιφέρειας).

Ούτε άγγελοι ούτε διάβολοι ούτε καν πιστά αντίγραφα των γονιών, αλλά προσωπικότητες άγουρες με έντονα μιμητική τάση, τόσο που να γίνονται τρισχαριτωμένες σε παιδικές ηλικίες και να προσφέρονται ως ατραξιόν γλύκας και ικανοποίησης για τα πιστά τους αντίγραφα σε ενήλικο κοινό. Είναι τέτοια η έλλειψη θετικών προτύπων, ώστε οποιαδήποτε επιτυχία νέων στον αθλητισμό ή σε διαγωνισμούς εμφανίζεται σαν μεγάλη έκπληξη. Και όμως, δεν είναι.