Η επαναστάτρια Αχντάφ Σουέιφ

«Στους σημερινούς ταραγμένους καιρούς ο ρόλος του συγγραφέα είναι πολλαπλός. Σε πρώτο επίπεδο ψυχαγωγεί τον αναγνώστη δημιουργώντας έναν κόσμο που τον μαγνητίζει. Από εκεί και πέρα, ο συγγραφέας θέτει ερωτήματα και προσπαθεί να βρει πρότυπα ζωής ή να προβάλει ιδέες, δημιουργώντας χαρακτήρες με τους οποίους ταυτίζεται κανείς συναισθηματικά. Και με όλα αυτά προσπαθεί εντέλει να δημιουργήσει ένα κλίμα που να ευνοεί την κοινωνική και ατομική αλλαγή».

Αυτόν τον στόχο έχει η Αχντάφ Σουέιφ στα μυθιστορήματα και τα διηγήματά της, όσο και στα άρθρα της (στη βρετανική Γκάρντιαν, στην αιγυπτιακή Σορούκ κ.λπ.) ή στα δοκίμιά της για τις αναπαραστάσεις του αραβικού κόσμου και του Ισλάμ στη Δύση. Ειδικότερα στο μυθιστόρημά της του 1999 «Ο χάρτης της αγάπης» (εκδ. Λιβάνης) που έχει πουλήσει 1 εκατ. αντίτυπα μιλά για τις ποικίλες διασταυρώσεις κουλτούρας και πολιτικής. Το καινούργιο της βιβλίο όμως «Κάιρο, η πόλη μου, η επανάστασή μας» (εκδ. Μεταίχμιο, μτφ. Φώτης Απέργης) είναι διαφορετικό. Διότι καταφέρνει να συνδυάσει το ρεπορτάζ εν θερμώ για τον ξεσηκωμό του αιγυπτιακού λαού ενάντια στο καθεστώς Μουμπάρακ και μαζί τον αναστοχασμό για μια χώρα που ψάχνει έναν καινούργιο δρόμο στον σύγχρονο κόσμο, κόντρα στις προκαταλήψεις της Δύσης και τις αγκυλώσεις της Ανατολής. Κοινός παρονομαστής ο εαυτός της που παράλληλα αυτοβιογραφείται, δίνοντας ιστορικό βάθος στα όσα αφηγείται.

Το χρονικό της Σουέιφ αντανακλά τον ενθουσιασμό της αιγυπτιακής πλευράς της και την ψύχραιμη κρίση της βρετανικής πλευράς της. Ο αναγνώστης παρακολουθεί από μέσα συγκλονιστικά στιγμιότυπα δράσης, ηρωισμού και ρομαντισμού ετερόκλητων ανθρώπων οι οποίοι διεκδικούν ένα διαφορετικό μέλλον και ανακαλύπτουν μια νέα αλληλεγγύη μεταξύ τους. Κι από την άλλη, παρακολουθεί τις «δυνάμεις του Σκότους» (διεφθαρμένες ελίτ και κατασταλτικούς μηχανισμούς) που πανικόβλητες πια, τυφλές και αχαλίνωτες πασχίζουν να ξανα-τυλιχτούν γύρω από την Αίγυπτο. Η Σουέιφ εισδύει στα αυτοσχέδια κέντρα πρώτων βοηθειών για τους πληγωμένους αλλά και στις μυστικές συναντήσεις των ηγετών της επανάστασης. Βλέπει στρατιώτες και τραμπούκους να πετούν πέτρες και μολότοφ στους διαδηλωτές, και παρακολουθεί τις κρατικές υπηρεσίες της «επόμενης μέρας» να κάνουν τα στραβά μάτια. Αφηγείται τις ιστορίες των νέων που στήνουν μυστικά κέντρα διαδικτυακής επικοινωνίας αλλά και εκείνων που σκοτώνονται (845 συνολικά). Καταγράφει τα συνθήματα («Ψωμί! Ελευθερία! Ανθρώπινη αξιοπρέπεια!») αλλά και προβληματίζεται για τις πολιτικές προτεραιότητες ενός τέτοιου επαναστατικού εγχειρήματος: πότε π.χ. θα έπρεπε να συνταχθεί ένα νέο Σύνταγμα, πριν ή μετά τις εκλογές; Ποιοι συμβιβασμοί κρίνονται απαραίτητοι;

«Δεν φοβάμαι την ενδυνάμωση των Ιχουάν (Αδελφών Μουσουλμάνων)» λέει σήμερα στα ΝΕΑ. «Φυσικά, θα προτιμούσα ένα Κοινοβούλιο και μια κυβέρνηση με κοσμικό χαρακτήρα, ωστόσο πρέπει να δεχτούμε ότι η Αδελφότητα είναι μέρος της αιγυπτιακής κοινωνίας και ότι οι ιστορικές συνθήκες της τελευταίας 40ετίας ενθάρρυναν την εξάπλωσή της. Ομως είναι η πρώτη φορά που βρίσκεται στην εξουσία και θα πρέπει να διαχειριστεί ζητήματα όπως τα αγροτικά ή η υγεία κ.ο.κ. Αρα θα πρέπει να συνεργαστούμε σε μια κοινή βάση μαζί της και να δούμε μήπως εκεί διαλύονται και οι ιδεολογικές διαφορές μας».

Τελικά, μια επιτυχημένη επανάσταση δεν φέρνει την άνοιξη εάν δεν συνοδευτεί από εξυγίανση των μηχανισμών της εξουσίας και αν δεν αποσοβηθεί ο κίνδυνος του διχασμού της κοινωνίας. Οπως όμως καταλήγει η Σουέιφ: «Ζήσαμε ένα όνειρο και τώρα γνωρίζουμε ότι η ζωή μπορεί να γίνει αυτό το όνειρο».