[Φαινόμενα] Ολοι ήξεραν και ο… λαός χώρια

Τι φταίει που δεν ελήφθησαν εγκαίρως μέτρα για να αποτραπεί η οικονομική κατρακύλα της χώρας; Η εύθραυστη διαφορά τού ενός μόνο βουλευτή στην κυβερνητική πλειοψηφία; Τα πολιτικά ήθη; Η αδυναμία να ειπωθεί η σκληρή αλήθεια στον λαό, όταν το βλέμμα του πολιτικού είναι στραμμένο στις δημοσκοπήσεις («σύνδρομο του πολιτικού» το χαρακτηρίζει ο Γιάννης Λούλης, σύμβουλος του Κ. Καραμανλή επί κυβερνήσεως της ΝΔ); Η ευκολία με την οποία αποπροσανατολίζεται ο λαός, ιδίως όταν καταναλώνει αλλεπάλληλες οπερέτες σκανδάλων; Είναι μερικά από τα ερωτήματα που εγείρονται στον τηλεθεατή που παρακολουθεί την έρευνα των «Νέων Φακέλων» (Σκάι) για το πώς έφτασε η χώρα ώς εδώ.

Η εκπομπή άρχισε με τα τραυματικά γεγονότα του Δεκεμβρίου του 2008, όταν το άγριο κύμα βίας πήρε ανεξέλεγκτες διαστάσεις, αποκαλύπτοντας την αδυναμία της κυβέρνησης να ανταποκριθεί σε συνθήκες κρίσης και ξεδίπλωσε το ιστορικό μιας «προαναγγελθείσας» οικονομικής καταστροφής μέχρι την κήρυξη των εκλογών το φθινόπωρο του 2009. Διεξήχθησαν ακριβώς την ημέρα που η Ευρώπη είχε ζητήσει από τον Γιάννη Παπαθανασίου να της παρουσιάσει τα μέτρα που θα ελάμβανε η Ελλάδα. Προφανώς δεν πήγε στο ραντεβού. Η χώρα βρισκόταν ακόμη ξεχασμένη στις εποχές της ευημερίας και των παροχών.

Θυμίζοντας τα γεγονότα, η εκπομπή αναφέρεται και στις προειδοποιήσεις εκείνων που είχαν επίγνωση, εγχώριων και ευρωπαίων ειδικών, στις απόψεις οικονομικών παραγόντων για τα διαρθρωτικά μέτρα. Και αυτό που αναδεικνύεται ανάγλυφα, με την προσθήκη εκ των υστέρων εξηγήσεων και δικαιολογιών, είναι ότι οι παλιές νοοτροπίες αποδεικνύονται ισχυρότερες στην πολιτική από τις επείγουσες ανάγκες του τόπου. Οι νοοτροπίες που θέλουν το πολιτικό κόστος να προηγείται οποιουδήποτε πραγματικού οικονομικού μεγέθους.

«Ηταν αδύνατον να συζητήσεις με έναν υπουργό και να μη χτυπάει διαρκώς το τηλέφωνο να του ζητήσει κάποιος κάτι» τονίζει η Μιράντα Ξαφά, τότε εκπρόσωπος στο ΔΝΤ, «γεγονός που εμπόδιζε τη στρατηγική σκέψη, τη λήψη μακρόπνοων αποφάσεων. Τα μέτρα ήταν πάντα πυροσβεστικά». «Μέτρα παίρναμε αλλά η κρίση εμπόδιζε να είναι συλλογικά» λέει ο Αντώναρος. «Χρειάζονταν μέτρα διαρθρωτικά» σημειώνει ο Γιάννης Στουρνάρας του ΙΟΒΕ. «Είχα προειδοποιήσει, είχα ενημερώσει, δεν μπορώ να εξηγήσω γιατί δεν πήραν μέτρα» διερωτάται ο Γιώργος Προβόπουλος της Τραπέζης της Ελλάδος.

Το μόνο βέβαιο σήμερα είναι ότι όλοι γνώριζαν. «Επρεπε να πούμε την αλήθεια στον λαό» λέει εκ των υστέρων ο τότε υπουργός Οικονομικών Γ. Παπαθανασίου. Δεν την είπε κανείς. Ακολουθούν ακόμη δύο εκπομπές που συμπληρώνουν αυτό το δραματικό πολιτικοοικονομικό θρίλερ, το οποίο θα μπορούσε να έχει τίτλο «όλοι-ήξεραν-εκτός-από-τον-άμεσα-ενδιαφερόμενο».