[Τρίτη άποψη] Οι αδύναμοι κρίκοι

Και τώρα βρισκόμαστε σε νέα φάση της ελληνικής κρίσης. Η ΕΕ προχώρησε σε ένα πρόγραμμα με κύρια χαρακτηριστικά την κάλυψη της ελληνικής Δημοκρατίας από ασύμμετρη πτώχευση. Τη διατήρηση της ισορροπίας του τραπεζικού συστήματος. Τη συμμετοχή των ιδιωτών επενδυτών στο κούρεμα του ελληνικού χρέους. Και τη χορήγηση τεχνικής βοήθειας. Ολα αυτά τα αναλαμβάνει ο διεθνής παράγοντας. Στις ελληνικές δυνάμεις ανατίθεται η κάλυψη και ο μηδενισμός του πρωτογενούς ελλείμματος από το 2013 και μετά, και η επίτευξη διαρθρωτικών αλλαγών και της αναγέννησης του κράτους.

Είναι προφανές ότι όλοι οι παράγοντες οφείλουν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις που ανέλαβαν με το πακέτο διάσωσης. Μια στραβή και το σύστημα κινδυνεύει με ανατροπή, με τραγικές συνέπειες για την Ελλάδα και σοβαρές επιπτώσεις για την ευρωζώνη και το νόμισμά της. Τέτοιου τύπου υποχρεώσεις δεν είχαν αναλάβει μέχρι σήμερα κράτη και ιδιώτες σε τέτοια έκταση. Με εξαίρεση ίσως τις ΗΠΑ, που ανέλαβαν τη διαγραφή του συνόλου του γερμανικού χρέους μετά τον πόλεμο, όταν η Γερμανία δήλωσε αδυναμία πληρωμών.

Ο πιο επικίνδυνος κρίκος αυτού του ισορροπητικού συστήματος είναι η Ελλάδα. Και αυτό το γνωρίζουν όλοι, πλην κάποιων Λακεδαιμονίων, οι οποίοι, είτε από άγνοια, είτε από ιδεολογικό προσανατολισμό, είτε από οικονομικής φύσεως αναλύσεις, επιμένουν να προτείνουν λύσεις ανέφικτες ή μη αποδεκτές. Αλλά υπάρχουν και ρεαλιστές που τους πιάνει κρύος ιδρώτας αναλογιζόμενοι τις επιδόσεις του ελληνικού πολιτικού συστήματος. Οπως έγραφε ανταποκρίτρια γερμανικής εφημερίδας στις Βρυξέλλες, το πρόγραμμα είναι επιτέλους σωτήριο, δίνει την απαραίτητη για την ανασύνταξη της Ελλάδας σταθεροποίηση, αλλά η χώρα πρέπει να αλλάξει από «πάνω έως κάτω» – και αυτή η αλλαγή δεν είναι εύκολη. Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι οι εκλογές. Αν έχουμε καταλήξει στο συμπέρασμα πως πρέπει να τα καταφέρουμε, πιστεύω ότι οφείλουμε να θέτουμε σωστά ερωτήματα στις δυνάμεις που θα διεκδικήσουν την ψήφο μας. Θα πρέπει επίσης να τους δίνουμε να καταλάβουν ότι αντιπαραθέσεις κενές περιεχομένου δεν περνάνε.

Γιατί λέω τα προφανή; Διότι τις τελευταίες ημέρες, πριν από την ανακουφιστική ανάσα της ευρωζώνης, ο φόβος για ατύχημα ήταν έκδηλος. Οταν το πρωί των αποφάσεων ακούστηκε το μεγάλο «ουφ», το ίδιο βράδυ σε πάνελ, όπου ξαναμαζεύτηκαν οι γνωστοί από διάφορα κόμματα, ο λόγος τους ήταν τραγικός και απειλητικός για το τι περιμένει τον αδύναμο κρίκο του συστήματος. Δεν θέλω να αναφερθώ σε πρόσωπα, αλλά ήταν ιλαροτραγικό να τους ακούς να τσακώνονται για το παρελθόν. Σαν να μην είχαμε ζήσει πτώση πρωθυπουργού λόγω δημοψηφίσματος. Σαν να μην είχαμε ανατροπή 180 μοιρών των θέσεων της ΝΔ. Σαν να μην είχαμε κυβέρνηση εθνικής σωτηρίας, σαν να μην είχαμε παραστεί μάρτυρες στο ψυχόδραμα 40 τόσων βουλευτών της πλειοψηφίας.

Τίποτε από όλα αυτά. Εγώ είχα δίκιο, όχι εσύ είχες άδικο, όχι και οι δύο τα κάνατε θάλασσα. Και ο καθηγητής Τσούκαλης, μάταια, τους καλούσε να αλλάξουν στυλ.

Μετά τις εκλογές, είτε έχουμε συγκυβέρνηση είτε όχι, ένα πράγμα δεν πρέπει να συμβεί: να θεωρήσουν τα κόμματα ότι όλα τελείωσαν. Ε, αυτό θα πρέπει να τους πούμε από τώρα. «Σας αγαπάμε, σας στηρίζουμε, όμως πρέπει να κυβερνήσετε διαφορετικά. Και για το καλό το δικό μας και για τη δική σας καλή ψυχική κατάσταση».

Γιατί ο χρόνος μετά τις εκλογές θα είναι ακόμη πιο πυκνός από ό,τι ήταν από τον Μάιο του 2010. Και όχι μόνο για τον αδύναμο κρίκο της ευρωζώνης, την Ελλάδα, αλλά και επειδή η ίδια η ευρωζώνη συνεχίζει στα μάτια της χρηματοοικονομικής διεθνούς να είναι ο αδύναμος κρίκος του παγκόσμιου συστήματος.

Και εμείς, εφόσον δεν υπάρξουν ανατροπές μέχρι την υπογραφή της δανειακής σύμβασης, καλό θα είναι να συνηθίσουμε τις απαντήσεις που θα δώσουμε στις κάλπες. Εκεί, στην ουσία, θα έχουμε τις εξής επιλογές:

Αν θέλουμε να συμβαδίσουμε ως αδύναμος κρίκος, μέσα σε έναν επίσης αδύναμο κρίκο, αλλά εν πάση περιπτώσει κρίκο, με τις άλλες χώρες της ευρωζώνης όχι μόνο στα καλά (ανάπτυξη), αλλά και στα δύσκολα.

Αν θέλουμε να ακούμε ευχάριστα και μη ρεαλιστικά λογάκια και κραυγές ή σοβαρούς και μετρημένους ψιθύρους.

Και αν αρνηθούμε να συγκρατήσουμε ένα καταρρέον οικοδόμημα βουλιάζοντας μαζί του ή αν θελήσουμε να το αλλάξουμε, έστω με πόνο, σε σύγχρονο μηχανισμό, που θα αντέξει τις επόμενες κρίσεις της παγκόσμιας γειτονιάς μας.