Ψυχαναλυτικό εργαλείο

Ο Γιάλομ, μέσα από την αφήγησή του, παρακολουθεί τον ψυχικό βίο του Σπινόζα και τον αντίκτυπο του έργου του στους αιώνες. Το εργαλείο του είναι, όπως πάντα, ψυχαναλυτικό. Χρησιμοποιεί περσόνες που αναλαμβάνουν ρόλο ψυχαναλυτή για να προσεγγίσει το θέμα του: στην περίπτωση του Σπινόζα συντρόφους και συνομιλητές, στην περίπτωση του Ρόζενμπεργκ έναν καθαρόαιμο ψυχαναλυτή. Αυτό για άλλους αποτελεί το πλεονέκτημα, για άλλους την αδυναμία του βιβλίου. Ο Γιάλομ χρησιμοποιεί την αφήγηση ως δόλωμα, για να διδάξει. Οι διάλογοί του μοιάζουν, τις περισσότερες φορές, με άτυπες συνεδρίες. Με τον τρόπο αυτό, το μυθιστόρημά του χρησιμοποιεί τα τεχνάσματα και τους τρόπους της λογοτεχνίας, αλλά με εξωλογοτεχνικό στόχο. Ο συγγραφέας θέλει να αποτυπώσει ψυχικές συμπεριφορές, να ανιχνεύσει αίτια και αιτιατά, να αναλύσει. Η ψυχανάλυση είναι το πρίσμα του, η αμετακίνητη οπτική του. Η αφήγηση απλώς ο τρόπος του να πλησιάσει το ευρύτερο κοινό.