…και ο σκληρός μοντέρνος ανθρωπισμός

«Ως συγγραφέας αισθάνομαι ότι η εποχή δεν προσφέρεται για ενδοσκοπήσεις», μού εξηγούσε προχθές ο Χρήστος Αστερίου. «Για μένα είχε σημασία να προσπαθήσω να συλλάβω τι συμβαίνει σήμερα στον κόσμο γύρω μας κι αυτό παρά το ότι πολλοί εκτιμούν πως χρειάζεται πρώτα να κατακαθήσουν οι εντυπώσεις».

Τι βλέπει λοιπόν εκεί έξω ο 40χρονος συγγραφέας; «Βλέπω να επαναπροσδιορίζεται η έννοια του ανθρωπισμού και να χάνεται η προτεραιότητα που δινόταν στην ανθρώπινη ζωή. Τα σημάδια άρχισαν να ξεχωρίζουν από την κατάρρευση εταιρειών όπως η Enron και τραπεζικών κολοσσών όπως η Lehman Brothers. Τότε η έννοια των παράπλευρων απωλειών άρχισε να αναδύεται ως φυσική συνέπεια και στους οικονομικούς πολέμους. Αυτοί οι άνθρωποι που βλέπουν τη ζωή τους να καταστρέφεται, που εξαθλιώνονται, που οδηγούνται στον αφανισμό εξαιτίας της κρίσης, είναι πλέον μια λεπτομέρεια για το σύστημα, που τους αφήνει στην τύχη τους, δεν έχουν καν βήμα να μιλήσουν. Παρά τη μεγάλη παράδοση Διαφωτισμού, (ειδικά στην Ευρώπη) η κατάσταση φαίνεται να οδεύει και πάλι στη βαρβαρότητα. Το “παγκόσμιο χωριό” δεν λειτουργεί. Πηγαίνουμε στα αστέρια, αλλά αδιαφορούμε για το δράμα που εκτυλίσσεται δίπλα μας. Δεν είναι τυχαίο ότι η πολιτική δίνει τα ηνία στις αγορές, ότι η Ανγκελα Μέρκελ διακηρύσσει πως το πείραμα της πολυπολιτισμικότητας απέτυχε, ότι 600 άστεγοι πέθαναν αυτόν τον καιρό από το κρύο…».

Μέσα από αυτόν τον προβληματισμό και μέσα από τον τρόπο της αποσπασματικής προφορικής αφήγησης με τα χρονικά άλματα που χρησιμοποιεί στο «Ισλα Μπόα», ο Αστερίου συνομιλεί φανερά ή υπόρρητα με μερικές από τις πιο ανήσυχες φωνές της παγκόσμιας λογοτεχνίας: με τον Σελίν, τον Μπολάνιο, τον Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας, τον Τζόναθαν Φράνζεν ή τον αργεντινό συνομήλικό του Πέδρο Μαϊράλ. Και το πιο ενδιαφέρον είναι ότι δεν καταγράφει αυτούσιο τούτον τον προβληματισμό στο μυθιστόρημά του, αλλά τον μεταστοιχειώνει σε λογοτεχνία με κλειδί τη φιλοσοφική έννοια του παιχνιδιού με κανόνες, της εμπλοκής δηλαδή στη ζωή, τόσο σε ρεαλιστικό όσο και σε αλληγορικό επίπεδο. Εντέλει, μας λέει ο Αστερίου απηχώντας τον Σίλερ, εκείνος που θέλει να αντισταθεί στην αποκτήνωση, εκείνος που θέλει να είναι άνθρωπος με όλη τη σημασία της λέξης, είναι ο homo ludens, ο ανεξάντλητα περίεργος, που «παίζει», ρισκάρει και δίνεται.