Το χιόνι της κάθαρσης

Για να περιγράψω το σουρεαλιστικό «Slava’s Snowshow» στο Παλλάς του μίμου Σλάβα Πολούνιν, θα θέσω έναν όρο: Φαντάσου λοιπόν πως είσαι δημοσιογράφος. Εχεις μια θέση μπροστά, έχεις βγάλει το σημειωματάριο και θες να καταγράψεις αυτό που θα δεις. Συγχαρητήρια… έχασες! Γιατί βασική προϋπόθεση του δίωρου – με το διάλειμμα που δεν γίνεται διακριτό απ’ την παράσταση – παραμυθιού είναι αυτό ακριβώς: να αποδεχθείς πως γίνεσαι μέρος μιας απόλυτα διαδραστικής υπερπαραγωγής όπου τα συναισθήματα αναμειγνύονται, τα παιδιά ενθουσιάζονται, οι μεγάλοι ξεχνιούνται.

Κλείνω τα μάτια λοιπόν, οι πράσινοι και οι κίτρινοι κλόουν – κρατήστε τα δύο χρώματα, έχουν συμβολισμό – κρατούν κόκκινες μινιατούρες ακορντεόν, ενώ μπουρμπουλήθρες και καπνός γεμίζουν την αίθουσα υπό τους ήχους των «Δρόμων της φωτιάς» του Βαγγέλη Παπαθανασίου, προσωπικού φίλου του Σλάβα Πολούνιν, που θεωρεί ότι το όνομά του είναι… ελληνικό και σημαίνει «Δόξα στον Απόλλωνα».

Οι κυρίες πίσω μου τρίβουν τα μάτια τους και μέσα στην κάπνα οι πρωταγωνιστές (και ο γιος του Σλάβα) κωπηλατούν πάνω σε μια σχεδία εν μέσω θαλασσοταραχής και καρχαριών. «Ελλάντα!» είναι η μόνη λέξη που ακούγεται από τους κλόουν – πιγκουίνους και η συσχέτιση του πλεούμενου με την κατάσταση στη χώρα μας έρχεται αναπόφευκτα.

Κι όμως αυτό που φαίνεται δεν είναι αυτό που νομίζουμε! Ο καπνός κατακάθεται και η σχεδία αποδεικνύεται ένα μικροσκοπικό κρεβάτι σε παιδικό δωμάτιο, μια προσομοίωση πλεούμενου, ενώ ο καρχαρίας είναι απλώς ο κλόουν που με πατίνι και ένα πτερύγιο δεμένο στην πλάτη δεν είναι τόσο κακός όσο νόμιζα.

Ακόμη και όταν φονικά βέλη έχουν χτυπήσει τον πρωταγωνιστή – κίτρινο κλόουν – και η μουσική υπόκρουση φτιάχνει μια θλιμμένη εικόνα, εκείνος αρχίζει να μας καταβρέχει – αλίμονο σ’ όποιους κάθονται στις πρώτες θέσεις. Ενώ λίγο αργότερα έρχεται και η δεύτερη έκπληξη: Το σπίτι έχει αραχνιάσει και ο πρωταγωνιστής – περφόρμερ αποπειράται να το σκουπίσει. Ο μικρός ιστός της αράχνης μετατρέπεται σε κλάσματα δευτερολέπτου σε γιγαντιαίο δίχτυ από λεπτά, λευκά βρόχια που σκεπάζουν όλη την αίθουσα, μπλέκονται με τα μαλλιά, μένουν πάνω στα ρούχα, ενώ το γέλιο του κόσμου αντηχεί από άκρη σε άκρη.

Η συνέχεια θέλει τους πράσινους κλόουν να μας βρέχουν με αυτοσχέδιες ομπρέλες, να απάγουν μια θεατή, ενώ το νούμερο με τα δύο γούνινα τηλέφωνα, όπου ο πρωταγωνιστής υποδύεται και τους δύο συνομιλητές, είναι μια ευθεία αναφορά στη μοναξιά, ένα γλυκόπικρο σχόλιο στις σύγχρονες σχέσεις. Και εδώ είναι το κλειδί.

Βλέποντας σε πρώτη όψη το αναρχικό θέαμα (sold-out στη Νέα Υόρκη για παραπάνω από 20 χρόνια!) που ντύνεται με κλασικά μουσικά θέματα και από βραζιλιάνικη ποπ μέχρι όπερα, διακρίνεις ένα δομημένο παραμύθι, με το κίτρινο να συμβολίζει τη μοναξιά και την μελαγχολία και το πράσινο την εξωστρέφεια.

Οι δύο ομάδες των κλόουν με τα αντίθετα χρώματα – διακρίνεις και τον ρυθμό τους – είναι οι δύο όψεις της ζωής. Οι πράσινοι πατάνε πάνω στα καθίσματα, αγκαλιάζουν γυναίκες θεατές, έρχονται κοντά μας, μας κοροϊδεύουν και τους κοροϊδεύουμε.

Η προσομοίωση χιονοθύελλας στο τέλος υπό τον ήχο των «Carmina Burana» του Καρλ Ορφ, σε φόντο Γροιλανδίας, ανεμίζει τα μαλλιά μας, γεμίζει ψεύτικα χιόνια την αίθουσα και τα παλτά μας. Οι γιγαντιαίες μπάλες που διαδέχονται τα χιόνια και χοροπηδάνε στα κεφάλια μας βρίσκουν το κοινό όρθιο, τα παιδιά ξετρελαμένα και το παραμύθι του Σλάβα και της κολεκτίβας του να έχει αίσιο τέλος.