Μπεν Γκαζάρα: ο άνθρωπος που έκλεβε την παράσταση

Στους «Συζύγους» που σκηνοθέτησε ο Τζον Κασσαβέτης το 1970, τρεις άνδρες, παντρεμένοι και σοκαρισμένοι από τον ξαφνικό θάνατο κολλητού τους, αφήνουν τις συζυγικές εστίες για να περάσουν μια ξέφρενη εβδομάδα στο Λονδίνο. Στο τέλος μονάχα οι δυο επιστρέφουν φοβισμένοι – ο τελευταίος επαναπατρίζεται στο Λονδίνο, τους αποχαιρετά και ειρωνικά τους λέει «αντίο, κι ίσως σας ξαναδώ».

Τους μετανοούντες ενσάρκωναν οι Τζον Κασσαβέτης και Πίτερ Φολκ. Τον τρίτο ο Μπεν Γκαζάρα, που έκλεβε την παράσταση. Οι Κασσαβέτης και Φολκ «έφυγαν» πρώτοι. Ο Γκαζάρα, αθεράπευτος λάτρης των γυναικών (παντρεύτηκε τρεις φορές και έζησε ένα παθιασμένο ειδύλλιο με την Οντρεϊ Χέπμπορν) αλλά και των πούρων (φωτογραφίστηκε για το εξώφυλλο του φημισμένου «Cigar Aficionado») προσεβλήθη από καρκίνο στον πνεύμονα το 1999 και έσβησε τελικά στα 81 του από μεταστατική επιπλοκή στο πάγκρεας.

Ο Γκαζάρα, γιος ιταλών μεταναστών, γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη το 1930 και μεγάλωσε στις φτωχικές συνοικίες. Οι επιλογές του ήταν είτε να γίνει ηθοποιός είτε εγκληματίας. «Ευτυχώς, η αγάπη μου για την υποκριτική με έσωσε από μια τέτοια ζωή», δήλωνε ο ίδιος χαρακτηριστικά. Ηταν άλλος ένας ακόμη αμερικανός ηθοποιός που βρήκε καταφύγιο στην «αγκαλιά» του Λι Στράσμπεργκ, στο φημισμένο Actor’s Studio, απ’ όπου ξεπήδησαν όλα τα μεγάλα ταλέντα του αμερικανικού δράματος.

Οι πρώτες του εμφανίσεις, ασήμαντα ρολάκια στην τηλεόραση. Στο θεατρικό σανίδι, όμως, σύντομα εξελίσσεται σε γίγαντα: κρατά τον πρώτο ανδρικό ρόλο στη «Λυσσασμένη γάτα» του Τένεσι Ουίλιαμς στο Μπρόντγουεϊ, όταν όμως η παραγωγή μεταφέρεται στη μεγάλη οθόνη το 1958 ο Γκαζάρα αρνείται να συμμετάσχει και προσλαμβάνεται ο Πολ Νιούμαν, κίνηση που ο ίδιος θα χρεώσει στα λάθη του. «Απέρριψα άπειρους σπουδαίους ρόλους όταν έγινα γνωστός ως θεατρικός ηθοποιός. Λες και μένα περίμενε το “σανίδι” για να το υπερασπιστώ», θα πει αργότερα.

Κερδίζει όμως τον ρόλο του κατηγορουμένου στην «Ανατομία ενός εγκλήματος» του Οτο Πρέμινγκερ, όπως και την προσοχή του κοινού. Η τηλεόραση θα τον αναδείξει το ’60. Κάπου εκεί συναντά τον Κασσαβέτη. Φιλία θα αναπτυχθεί ανάμεσά τους και θα οδηγήσει στις εμφανίσεις του Γκαζάρα στις ταινίες «Ο θάνατος ενός κινέζου πράκτορα στοιχημάτων» και «Νύχτα πρεμιέρας», όλες του Κασσαβέτη, του καλύτερου σκηνοθέτη και ανθρώπου που γνώρισε ποτέ, σύμφωνα με τα λόγια του.

Μεγάλοι δημιουργοί του σινεμά τίμησαν την ιστορία του επιλέγοντάς τον σε καίριους ρόλους. Θυμηθείτε το «Dogville» του Λαρς Φον Τρίερ, τον «Μεγάλο Λεμπόφσκι» των αδελφών Κόεν ή το «Καλοκαίρι» του Σαμ του Σπάικ Λι – και τις παλιότερες «Ιστορίες καθημερινής τρέλας» του Μάρκο Φερέρι (ως Τσαρλς Μπουκόφσκι). Πάντα σε ρόλους δύσκολους, που οι περισσότεροι ηθοποιοί φοβούνται. Ο Γκαζάρα όμως παρέμεινε άφοβος μέχρι το τέλος.