Ποπ αρτ εναντίον Κιμ

Σε έναν από τους πιο γνωστούς πίνακες του Βορειοκορεάτη Σουν Μου, μια ομάδα από σχολιαρόπαιδα, ομοιόμορφα ντυμένα, τραγουδάει με ενθουσιασμό, ενώ το σλόγκαν που περνάει από κάτω γράφει: «Είμαστε όλα μας χαρούμενα παιδιά!». Ο καλλιτέχνης, που γεννήθηκε στη Βόρεια Κορέα και συνεργάστηκε με την προπαγάνδα του καθεστώτος, κατέφυγε στην άλλη πλευρά της Κορεατικής Χερσονήσου το 2001.Το μέλλον του ήταν σχεδόν προδιαγεγραμμένο. Από καθεστωτικός ζωγράφος θα γινόταν η ζωντανή δυσφήμηση του Κιμ Γιονγκ Ιλ. Τη θέση των πινάκων που προωθούσαν τις κομμουνιστικές αξίες πήραν οι έμμεσες πλην σαφείς αναφορές σε ένα σάπιο καθεστώς που έτρωγε τα παιδιά του, μασκαρεμένα κακήν κακώς σε πρότυπα ζωής. Η αλλαγή στην καριέρα του δεν ήταν στρωμένη πάντως με ροδοπέταλα. Οταν οργάνωσε την πρώτη του ατομική έκθεση στη Σεούλ, το 2007, η Αστυνομία ξεκίνησε αμέσως έρευνες για τα αμφιλεγόμενα μηνύματα της τέχνης του. Κι αν τα χαμογελαστά παιδιά στους πίνακες ήταν όντως χαρούμενοι εκπρόσωποι του κομμουνισμού; Ο Σουν Μου χρειάστηκε να δώσει εξηγήσεις: «Οταν κοιτάζουν τα συγκεκριμένα έργα, ελπίζω όλοι να ακούσουν το κρυμμένο ερώτημα των παιδιών: “Μα, πραγματικά, νομίζετε, ότι είμαστε χαρούμενα;”».

Την ίδια στιγμή που ο Βορειοκορεάτης κρύβεται πίσω από το ψευδώνυμό του – Σουν Μου σημαίνει «χωρίς πατρίδα» -, ένας ομότεχνός του μοιράζεται την ίδια προσωπική διαδρομή δείχνοντας το πραγματικό του πρόσωο. Ο Σονγκ Μπαόκ ξεκίνησε επίσης από τη Βόρεια Κορέα, για να φτάσει τελικά στη Σεούλ το 2002. Υπήρξε κι αυτός ένας από τους δεκάδες καλλιτέχνες που αναπαρέστησαν τον Αγαπημένο Ηγέτη στις γνωστές αποθεωτικές πόζες. Τον Αύγουστο του 2000 ο Σονγκ προσπάθησε να περάσει τα σύνορα της Κίνας μαζί με τον πατέρα του. Μια ξαφνική πλημμύρα, ωστόσο, παρέσυρε τον τελευταίο στον ποταμό Τουμέν και ανάγκασε τον Σονγκ να επιστρέψει στην πατρίδα του. Το καθεστώς τον φυλάκισε σε στρατόπεδο εργασίας, το βορειοκορεατικό αντίστοιχο των γκουλάγκ, εκεί όπου 200.000 άτομα ζουν σε συνθήκες λιμοκτονίας, σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία. Εξαιτίας μιας μόλυνσης στο δεξί του χέρι, οι φύλακες θα τον χαρακτηρίσουν «ακατάλληλο για εργασία» και θα τον απομακρύνουν από το στρατόπεδο. Ο ίδιος δεν θα το βάλει κάτω και θα δραπετεύσει τελικά στη Νότια Κορέα. Το σήμα κατατεθέν του εκεί θα γίνει ο πίνακας όπου ο Κιμ Γιονγκ Ιλ εμφανίζεται σαν Μέριλιν Μονρόε από την ταινία «Επτά χρόνια φαγούρα», στη χαρακτηριστική πόζα με το ανασηκωμένο φόρεμα. Αλλά και η σειρά με τα κοριτσάκια του σχολείου που χαμογελούν στους ξένους επισκέπτες. Μια πιο προσεκτική ματιά στους πίνακες βέβαια αποκαλύπτει ότι τα μάτια των παιδιών είναι κλειστά. Οπως και στο έργο του Σουν Μου, η ειρωνεία ξεκλειδώνει τη σκληρή πραγματικότητα.