Aν ρωτήσει κάποιος τους σημερινούς σαραντάρηδες και πενηντάρηδες ρέκτες του θεάτρου ποια παράσταση θυμούνται από τα παιδικά τους χρόνια, ποια τους σημάδεψε, η απάντηση θα είναι μία λέξη: «Οδυσσεβάχ».
Η ίδια απάντηση που θα έπαιρνε αν ρωτούσε και τα παιδιά τους, ακόμη και τα παιδιά των σημερινών τριαντάρηδων.
Πίσω από αυτή τη λέξη-κλειδί βρίσκεται η «μαμά» του ελληνικού παιδικού θεάτρου Ξένια Καλογεροπούλου, η οποία το ανέδειξε πριν από 40 χρόνια σε παράλληλο με το θέατρο ενηλίκων ρεύμα και με εκπαιδευτικό, εκτός από ψυχαγωγικό, στόχο.
Και να σκεφτεί κανείς ότι η «μαμά» του παιδικού θεάτρου – και «μαμά» του «Οδυσσεβάχ», έργου που κλείνει τριάντα χρόνια – πρωτοπαρουσίασε παιδικό θέατρο σε περίοδο κρίσης. Την ώρα που κάποιοι επέμεναν να βάλουν την Ελλάδα στον «γύψο».
Το εγχείρημα της σπουδαγμένης στη Βασιλική Ακαδημία Δραματικής Τέχνης του Λονδίνου ηθοποιού τοποθετείται στο 1972, μεσούσης της χούντας. Και οφειλόταν, όπως θυμάται, στη διάθεσή της να «γεννήσει» κάτι πιο ανάλαφρο για τα παιδιά, κόντρα στην κατήφεια εκείνων των ημερών.

ΕΡΓΟ-ΣΤΑΘΜΟΣ. Κάπως έτσι ξεκίνησε να μελετά παιδικά θεατρικά έργα και κατέληξε στο ανέβασμα μιας διασκευής του «Πινόκιο». Κατά τη διάρκεια ενός γεύματος με ψάρι στη Ραφήνα πρότεινε στον Σταμάτη Φασουλή να τη σκηνοθετήσει. Και στα 36 της (έχει γεννηθεί το 1936 στην Αθήνα) έκανε μια νέα αρχή με την εναρκτήρια παράσταση της Παιδικής Σκηνής Γιάννη Φέρτη – Ξένιας Καλογεροπούλου, που σύντομα ονομάστηκε Μικρή Πόρτα.
Δέκα χρόνια αργότερα, και ενώ η Μικρή Πόρτα είχε ήδη γίνει απάγκιο τέχνης για τη νεότερη γενιά θεατρόφιλων, «γεννήθηκε» και το έργο-σταθμός για το ελληνικό παιδικό θέατρο: ο «Οδυσσεβάχ».
Ο δεύτερος σύζυγός της, ο Κωστής Σκαλιώρας (ο πρώτος ήταν ο Γιάννης Φέρτης), την έπεισε να το γράψει η ίδια. Διάβασε ξανά την «Οδύσσεια» και τις «Χίλιες και μία νύχτες» και έπλασε το ταξίδι του «Οδυσσεβάχ», που ήταν και το πρώτο της συγγραφικό ταξίδι (έκτοτε έχει μεταφράσει 21 θεατρικά έργα και έχει γράψει έξι – κάποια μαζί με τον συνεργάτη της Θωμά Μοσχόπουλο).
Το έργο, που πλέον έχει μεταφραστεί σε οκτώ γλώσσες και έχει ανέβει 18 φορές σε Ελλάδα και εξωτερικό, έκανε πρεμιέρα σε σκηνοθεσία Σταμάτη Φασουλή, με σκηνικά και κοστούμια Γιώργου Πάτσα, μουσική Διονύση Σαββόπουλου και πρωταγωνιστή τον άγνωστο τότε Μιχαήλ Μαρμαρινό.
Δεκαπέντε χρόνια μετά, το 1996, και ενώ ο «Οδυσσεβάχ» έχει διαγράψει μια επιτυχημένη πορεία και έχει καταγραφεί στο συλλογικό θεατρικό υποσυνείδητο, το ταξίδι του παραστάθηκε σε 47 σχολεία δίνοντας το έναυσμα για μια πιο συστηματική ενασχόληση με το παιδικό θέατρο στην εκπαίδευση.
Τώρα γνωρίζει μια νέα εκδοχή – πάλι με ουρές – από τον νεαρό σκηνοθέτη Δημήτρη Καραντζά, με αφορμή τα 40χρονα της Μικρής Πόρτας.
Ο «Οδυσσεβάχ» μπορεί να είναι το πιο διάσημο και αγαπημένο από τρεις τουλάχιστον γενιές «παιδί» της. Ωστόσο έχει παραδώσει στο θεατρικό κοινό της Μικρής Πόρτας και άλλα, όπως η «Ελίζα» σε σκηνοθεσία Σταμάτη Φασουλή, ο «Μορμόλης», ο «Μιχάλης ο σφυρίχτρας»…
«Το Παραμύθι για δύο» του Φίλιπ Ρίντλεϊ, ένα έργο για εφήβους, ανέβηκε το 1999. Θυμάται ότι έκλεισε την τελευταία στιγμή το θέατρο Πόρτα όπου ανέβαινε το έργο του Ντέιβιντ Χέαρ «Η άποψη της Εϊμι» – στο οποίο πρωταγωνιστούσε – για να βρεθεί στην πρεμιέρα του στην Αμοργό.
Η Ξένια Καλογεροπούλου – πρωτοπόρος και σε αυτό – δεν δίστασε να θίξει στα παιδικά έργα ζητήματα όπως ο έρωτας. Οπως στο «Σκλαβί» το 2000 για το οποίο τιμήθηκε με το Βραβείο Κουν.
«Το αγόρι με τη βαλίτσα» (2005), «Η Κοιμωμένη ξύπνησε» (2006), «Παραμυθίssimo» (2008), «Ο τυχερός στρατιώτης» (2010) ακολούθησαν το σερί των επιτυχιών.
Το 2004 παρήγγειλε από την Ιταλία ένα θεατράκι 100 θέσεων, που στήνεται μέσα στο μεγάλο (Πόρτα), για έργα δωματίου και για κοινό μικρών ηλικιών. Εγκαινιάστηκε με το έργο «Ενα αλλιώτικο καλοκαίρι» του Μάικ Κένι. Πέρυσι ανέβηκε και το πρώτο έργο για βρέφη με τίτλο «Ελα, έλα».
Εφέτος έκλεισε επτά χρόνια λειτουργίας και το Εργαστήρι του θεάτρου Πόρτα – Ξένια Καλογεροπούλου, με προγράμματα για βρέφη, νήπια, παιδιά και εφήβους που περιλαμβάνουν θεατρικό παιχνίδι. Παράλληλα διοργανώνει και σεμινάρια θεατρικής αγωγής για εκπαιδευτικούς, θεατρολόγους και ηθοποιούς.

ΧΡΥΣΗ ΕΠΟΧΗ. Βέβαια, η Ξένια Καλογεροπούλου δεν έχει εγκαταλείψει κι εκείνο που την έφερε στην τέχνη: τη δραστηριότητα της ηθοποιού. Κάτι που οφείλει κατά κάποιον τρόπο στον αξέχαστο Αλέκο Αλεξανδράκη, ο οποίος της είχε πει σε κάποιο πάρτι: «Είστε πολύ όμορφη. Να βγείτε στο θέατρο». Ετσι βρέθηκε στο Λονδίνο για σπουδές και έφτασε να συνεργαστεί με τον γαλλικό θίασο «La Troupe Francaise», προτού επιστρέψει και συνεργαστεί με τους θιάσους Μίμη Φωτόπουλου, Βασίλη Διαμαντόπουλου, Βασιλάκου-Μυλωνά, Βεργή και καταγράψει παράλληλα στο ενεργητικό της 36 ταινίες της «χρυσής εποχής» του ελληνικού κινηματογράφου – και ας διαφωνούσε με τον τρόπο που γυρίζονταν. Οι ερμηνείες της, από το «Η κυρά μας η μαμή», η «Λίζα το ‘σκασε» ως τον «Θησαυρό του μακαρίτη» και τις ξένες παραγωγές «Συνέβη στην Αθήνα» και «Καζαμπλάν», αλλά κυρίως στο «Γάμος α λα ελληνικά» (βραβείο πρώτου γυναικείου ρόλου στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης), «έγραψαν» χάρη και στις τηλεοπτικές επαναλήψεις στο συλλογικό υποσυνείδητο.
Το 1984 ήταν η χρονιά που ξεκίνησε να ανεβάζει παραγωγές και να παίζει πλέον στο δικό της θέατρο Πόρτα της Μεσογείων, αφού είχε βιώσει και τη θιασαρχική εμπειρία στο πλευρό του Γιάννη Φέρτη. Βέβαια στη θεατρική φαρέτρα της προσέθεσε και προσθέτει πάντα και ερμηνείες, όπως στο «Bella Venezia» του Γιώργου Διαλεγμένου σε σκηνοθεσία Λευτέρη Βογιατζή (2004) ή στις αγαπημένες της «Mεταμορφώσεις» στο Θέατρο του Νότου σε σκηνοθεσία Θωμά Μοσχόπουλου (2007).
Υπό την καθοδήγηση του τελευταίου ετοιμάζεται και τώρα να ενσαρκώσει τη Μάγισσα και την ακόλουθο της Λαίδης στον σαιξπηρικό «Μακμπέθ» της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση.
Και κάθε φορά που ετοιμάζει μια νέα δουλειά, όπως παραδέχεται, η ένταση είναι πάντα μεγάλη. Σημασία έχει όμως να μοιράζεται αυτές τις στιγμές με συνεργάτες που εκτιμά, καθώς και με τα παιδιά – που τόσο επιθυμούσε να αποκτήσει και η ίδια…

Είπε

Μου αρέσει το παιδικό θέατρο για την ελευθερία που μου δίνει να ξεφεύγω από το ρεαλιστικό, από το λογικό.

Να παίζω με τη φαντασία μου. Μου δίνει φτερά

Είπαν ΓΙ’ ΑΥΤΗΝ

Είναι ένα παιδί. Εχει μια αστείρευτη περιέργεια και δεν ησυχάζει εύκολα. Δεν αρκείται σε εύκολες απαντήσεις.

Εχει μια ακόρεστη ανάγκη για επαφή και επικοινωνία

Θωμάς Μοσχόπουλος, σκηνοθέτης

Σχόλια
Γράψτε το σχόλιό σας
50 /50
2000 /2000
Όροι Χρήσης. Το site προστατεύεται από reCAPTCHA, ισχύουν Πολιτική Απορρήτου & Όροι Χρήσης της Google.
Τελευταία Νέα