[Φαινόμενα] Οπως πάντα, στα «τυφλά»

Μείναμε αποσβολωμένοι επί μία σχεδόν ώρα να παρακολουθούμε στην οθόνη της ΕΤ3 να εναλλάσσονται πρόσωπα άγνωστα, από τα συμφραζόμενα καταλαβαίναμε ότι ήταν εκπρόσωποι κοινωνικών ομάδων, ανέργων, μισθωτών, νέων που αντιμετωπίζουν το σκοτεινό μέλλον με φόβο. Ολοι διατύπωναν με εξαιρετικό λόγο, σκέψεις και απόψεις για τις ανατροπές στη ζωή τους την εποχή της κρίσης, αποπνέοντας ένα παρήγορο κοινωνικό ήθος.

Εκεί, σε μια πρωτοφανή τηλεόραση, η οποία αδιαφορούσε εξοργιστικά για τους στοιχειώδεις κανόνες της επικοινωνίας, αποτυπωνόταν το ισχυρό ίχνος μιας κοινωνίας, η οποία προσπαθεί να ανασυνταχθεί και αλλάζει τον τρόπο που αντιμετωπίζει τον κόσμο απορρίπτοντας τα στερεότυπα πολιτικά και κοινωνικά, τα οποία την οδήγησαν στην απόγνωση.

Η εκπομπή σε επανάληψη, πολύ πρωί του Σαββάτου, και όπως μας πληροφορούσαν τα στοιχεία της Nova, ήταν από τη σειρά «Τόποι ζωής, τόποι ιδεών» του κ. Κεραμιδά. Αυτή ήταν και η μοναδική ένδειξη για μια έρευνα η οποία αφορούσε τις κοινωνικές τάσεις στην εποχή της «αγανάκτησης» και γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο θα ‘πρεπε να αναγράφονται διαρκώς στην οθόνη τα στοιχεία αυτών που μιλούν. Δυστυχώς δεν προλάβαμε τα πρώτα λεπτά της έναρξης, όπου ίσως δίνονταν πληροφορίες, αλλά εκπομπή με τόσο μακρά διάρκεια και πλήθος ομιλητών οφείλει να ανταποκρίνεται στην ανάγκη πληροφόρησης και εκείνων που μπορεί να την πέτυχαν στο ζάπινγκ. Στην εποχή της επικοινωνιακής έκρηξης είναι εξοργιστική η αδιαφορία για την εφαρμογή ακόμη και της αλφαβήτου της επικοινωνίας. Είναι εξοργιστική μια τηλεόραση που αυτοακυρώνεται.

Παρ’ όλ’ αυτά, το ίδιο το περιεχόμενο καθήλωνε τον πείσμονα θεατή με τα «καυτά» θέματα που διαπραγματευόταν. Ανεργία και κατάθλιψη, ανατροπές στις προσωπικές σχέσεις, φτώχεια, ρατσισμός, καχυποψία ή και αποστροφή για το παλιό πολιτικό σύστημα, ο ρόλος των κοινωνικών μίντια, ο ρόλος των διανοουμένων.

Το ενδιαφέρον ήταν ότι η σύνθεση των απόψεων έμοιαζε να «αδειάζει» τα στερεότυπα του λαϊκισμού ορισμένων ξένων ανταποκριτών. Θυμηθήκαμε εκείνο τον γερμανό δημοσιογράφο που συνόδευσε την εγκατάσταση του Ράινχαρτ, Βουλφ το μικρό του όνομα, ο οποίος χαρακτήριζε τις μεγάλες διαδηλώσεις του φθινοπώρου «σαν ένα επαναστατικό πάρτι, όπου οι άνθρωποι ζητούν χρήματα».

Απαντούσε η έρευνα που παρακολουθούσαμε. Θυμωμένοι οι Ελληνες; Ναι. Αλλά ένας υπόκωφος θυμός. Μια στάση δυναμικής αναμονής. Γιατί εν τω μεταξύ οι άνθρωποι αναζητούν νέες συλλογικότητες, θεωρούν ότι τα κόμματα δεν ανταποκρίνονται στους καιρούς και τις πραγματικές ανάγκες: «Εβλεπα κομματικές σημαίες και σύμβολα να συμμετέχουν στις διαδηλώσεις των “Αγανακτισμένων” και εκνευριζόμουν».

Δυστυχώς ο νεαρός που μιλούσε δεν είχε ούτε όνομα ούτε ιδιότητα. Οχι βέβαια για να τον πάρουμε τηλέφωνο και να ανταλλάξουμε σκέψεις μετά το πέρας της εκπομπής, αλλά για να αποκτήσει νόημα και να βρει τον στόχο της η προβολή των απόψεών του.

Αν και ήταν ένα πολύτιμο υλικό, γιατί αποτύπωνε υπόγειες αλλαγές στις κοινωνικές νοοτροπίες – «είχαμε βολευτεί με έναν καλό μισθό και δεν σκεφτόμαστε τρόπους να γίνουμε καλύτεροι» -, ήταν δυστυχώς μια τηλεόραση ατελέσφορη, κλειστή στον φυσικό της αποδέκτη, το κοινό. Κι όμως, μια «άλλη εποχή» της κοινωνίας βρισκόταν εν σπέρματι εκεί. Οι ενδείξεις ότι το «παγκόσμιο πείραμα» στο οποίο μοιάζει να αναδείχθηκε αυτός ο τόπος εξελίσσεται, ίσως παράγοντας στα κοινωνικά του σπλάγχνα νέους καρπούς.

«Θέλουμε τους διανοούμενους να βρεθούν μπροστά. Οχι να κάνουν πολιτικό κόμμα. Να εκφράσουν με το έργο τους την εποχή, να εμπνεύσουν. Οπως ο κ. Θεοδωράκης είχε εκφράσει και εμπνεύσει με το έργο του μια άλλη εποχή. Να υπάρξουν νέοι που θα εμπνεύσουν με μια μουσική, ένα έργο…».

Μια κοινωνία μετέωρη που όμως έχει συνείδηση του παλιού και φθαρμένου, συντηρεί στερεότυπα που αναπαράγει ο φόβος, αλλά τηρεί στάση αναμονής, αποτυπωνόταν σε αυτό το… αταυτοποίητο τηλεοπτικό προϊόν, το οποίο εν τέλει αποκτούσε την ταυτότητα της ποιότητας σκέψης και λόγου όσων συμμετείχαν.