Το παράδειγμα του Σημίτη

Τα τελευταία χρόνια είχε σχεδόν απαλειφθεί, διαγραφεί ή και λησμονηθεί η αναγκαιότητα μιας γονιμοποιητικής διαδικασίας διαλόγου. Η Κεντροαριστερά φαίνεται ότι αρκέστηκε στον εαυτό της, δίστασε ή ακόμα δεν θέλησε από ένα τυφλό ένστικτο παραμονής στην εξουσία να αυτο-αμφισβητηθεί. Παρέδωσε μία θολή εικόνα για την πρόοδο. Διαπιστωμένη κόπωση, αποφαίνονται πολλοί. Συνεπεία αυτού, σε μία περίοδο απειλής των κατακτήσεών της, προβάλλει ως υπερασπιστική γραμμή άμυνας μια παρωχημένη πολιτική πρόταση. Για τον λόγο ίσως αυτόν, τόσο στην Ελλάδα όσο και στον ευρωπαϊκό χώρο, οι δυνάμεις της Κεντροαριστεράς παρακολουθούν εμβρόντητες, σχεδόν ανήμπορες τις εξελίξεις.

Στη χώρα μας, η τελευταία φορά κατά την οποία η Κεντροαριστερά, κατ’ αρχάς ως όρος, βρέθηκε στο προσκήνιο, διατυπωμένος με σαφήνεια, ήταν με την άνοδο του Κ. Σημίτη στην εξουσία. Τότε, η πολιτική συζήτηση για τον ρόλο της ξέφυγε από ένα ρομαντικό πλαίσιο που διαχρονικά επέβαλλε μια πάγια τακτική αναπόλησης και επεδίωξε να στραφεί προς αξιόπιστες απαντήσεις έναντι των ζωτικών ερωτημάτων του εκσυγχρονισμού. Ο ίδιος ο πραγματιστής πρώην πρωθυπουργός με κείμενά του είχε από νωρίς τροφοδοτήσει τον σχετικό διάλογο. Ασχέτως του πώς αξιολογεί κανείς τα πορίσματα του διαλόγου εκείνης της περιόδου και – το κυριότερο – την πρακτική τους πολιτική αποτύπωση όταν εντάχθηκαν – εν μέρει ή εν όλω – στην πρόταση διακυβέρνησης του καθηγεμονεύοντος τον κεντροαριστερό χώρο ΠΑΣΟΚ, δεν μπορεί να μην παραδεχθεί ότι αυτά ήταν καρπός συνειδητής ιδεολογικής έκφρασης. Αυτό έχει τη σημασία του, διότι σπάνια στην Ελλάδα μία πολιτική πρόταση κυοφορείται πριν διατυπωθεί συνολικά. Συνήθως εκστομίζεται ρητορικά και αστόχαστα. Αυτή είναι και η κυρίαρχη διαφορά της κεντροαριστερής ιδεολογίας από τις υπόλοιπες. Οτι δηλαδή σχηματοποιείται κατόπιν ενός αγώνα ιδεών και επιχειρημάτων. Στη διαπάλη αυτή άλλωστε οφείλει την κοινωνική της δυναμική. Αρκεί, η δυναμική αυτή να μη «σκλαβώνει» κάθε μεταρρυθμιστικό εγχείρημα επειδή αυτό τυχαίνει να «θίγει» ένα τμήμα της.

Εν κατακλείδι, θα ήθελα να υπογραμμίσω ότι η Κεντροαριστερά στην Ελλάδα οφείλει να στραφεί προς τις ευρωπαϊκές αριστερές δυνάμεις, αλλά και να εκφράσει με πειστικότητα τις αυξανόμενες με γεωμετρική πρόοδο δυνάμεις του πολιτικού Κέντρου. Στη διαδικασία αυτή είναι τουλάχιστον ωφέλιμη η άντληση της διδακτικής εμπειρίας που προσφέρει η περίπτωση της διακυβέρνησης Σημίτη, ο οποίος, προκρίνοντας την ένταξη των κεντροαριστερών δυνάμεων στη δοκιμή εκπλήρωσης των αιτημάτων του εκσυγχρονισμού, εισέπραξε σφοδρές αντιστάσεις από τον κομματικό του πυρήνα. Τότε, ιδεολογικά τουλάχιστον, ο κεντροαριστερός χώρος ηττήθηκε κατά κράτος από το κόμμα με φόντο το… κράτος. Σήμερα, οι συνθήκες έχουν αλλάξει δραματικά και πέραν της υπεράσπισης της ευρωπαϊκής θέσης της χώρας, η Κεντροαριστερά έχει χρέος να προσπαθήσει να επαναφέρει τη δημοκρατία – μία πολιτική Δημοκρατία – στην κοινωνική διάστασή της.

Ο Νίκος Χούτας είναι υποψήφιος διδάκτορας Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας