[Φαινόμενα] Η αξιοπρέπεια είναι εδώ

Ο λόγος του πολιτισμού μπορεί να είναι παντού. Του συναισθηματικού πολιτισμού. Οχι της τηλεοπτικής συναισθηματολαγνείας των στιγμιαίων συγκινήσεων, αλλά της πραγματικής ψυχικής ευρυχωρίας.

Ολες αυτές τις ημέρες σταθήκαμε με επιμονή στον λόγο ανθρώπων του πνεύματος που παρέλασαν από τα πάνελ των εκπομπών, θεωρώντας ότι ίσως αναδιαμορφώνουν το τηλεοπτικό τοπίο προσφέροντας υλικό στη μουδιασμένη σκέψη από την τηλεθέαση πότε δραμάτων και πότε εξευτελιστικών ριάλιτι να αναζητήσει τη μνήμη της ανθρώπινης αξιοπρέπειας που θωρακίζεται από τη γνώση.

Γι’ αυτό ακριβώς και στεκόμαστε σε μια διαφορετική τηλεοπτική στιγμή, στην ποιότητα του λόγου ενός «λαϊκού ανθρώπου», που έδωσε το αναγκαίο συναισθηματικό συμπλήρωμα στην έννοια της αξιοπρέπειας μετατρέποντάς τη σε δυναμικό κοινωνικό υλικό. Χρόνια με πάγκο στις λαϊκές αγορές, περιγράφοντας στο πρωινό του Mega και μόνο το αίσθημα το οποίο του προκαλούν οι εικόνες της απελπισμένης ανάγκης του κόσμου γύρω του, έμοιαζε να αποκαθιστά την ουσία εκείνου του στερεότυπου σε «δεκάρικους» του πολιτικού και τηλεοπτικού λαϊκισμού «ο λαός είναι αξιοπρεπής».

«Δεν νιώθω στενοχώρια, που έτσι κι αλλιώς είναι συνυφασμένη με τη ζωή μας, νιώθω πόνο, έναν πόνο που δεν περνάει βλέποντας ότι οι άνθρωποι ζουν χειρότερα σήμερα από ό,τι πριν από δέκα χρόνια». «Εσείς βοηθάτε;» τον ρωτούν. «Δεν έχει σημασία αυτές τις εποχές να πάρει ο καθένας ατομικά τα εύσημα ότι είναι φιλάνθρωπος, όλοι δίνουμε ό,τι μπορούμε». Προσπαθούσε με μεγάλη προσοχή να εξηγήσει ότι υπάρχει αξιοπρέπεια και σε εκείνους που προσφέρουν και σε εκείνους που δέχονται την προσφορά, ότι υπάρχει αξιοπρέπεια και στους ανθρώπους που σκύβουν πάνω από τα υπολείμματα της λαϊκής αγοράς – ηλικιωμένοι των πενιχρών συντάξεων και νέοι της ανεργίας.

Ετσι απλά διαχώρισε τη στενοχώρια που συνοδεύει τις ζωές του σκληρού μόχθου από τον πόνο που προκαλεί στις ίδιες ζωές η ξαφνική απώλεια κάθε ελπίδας. Και με μία μόνο φράση κατέλυσε τη σαθρή κουλτούρα μιας φλύαρης φιλανθρωπίας που εφευρέθηκε στα χρόνια του καταναλωτικού γλεντοκοπήματος για να καθησυχάσει αδρανείς συνειδήσεις.

Ηταν λίγα τηλεοπτικά λεπτά, συνοδεύτηκαν από εικόνες ανθρώπων που έψαχναν στα σκουπίδια, θα μπορούσαν να ενταχθούν στην κατηγορία της καταθλιπτικής τηλεόρασης, εκείνης που αποτυπώνει τη λαϊκή απόγνωση για να τη μετατρέψει σε ανακουφιστική θέα για όσους έχουν ακόμη έστω και τα στοιχειώδη. Ωστόσο, η επίμονη επανάληψη της λέξης «αξιοπρέπεια» εμπεριείχε ένα βασικό συστατικό της αισιοδοξίας, που είναι η αντοχή του πολιτισμού των συναισθημάτων και του σεβασμού της ανθρώπινης προσωπικότητας.

Ενας σεβασμός που ορθώνεται με το πείσμα της επιβίωσης απλών ανθρώπων σαν ασπίδα πολιτισμού απέναντι από έναν τηλεοπτικό πολτό που έχει βάλει στόχο την κατάλυσή του.

Ενας σεβασμός βαθιά ριζωμένος στη λαϊκή κουλτούρα που, όχι, δεν ταυτίζεται με την τηλεοπτική. Εκείνη συνεχίζει να επικεντρώνεται στα πρότυπά της, να τα φωτίζει, να τα προβάλλει και να τα αξιοποιεί, ακόμη και στις στιγμές της πτώσης τους, σαν εκπροσώπους των εικονικών κόσμων της, που μάταια επιχειρεί δι’ αυτής της μεθόδου να τους συνδέσει με τον πραγματικό. Ετσι έγινε θέμα στα χθεσινά πρωινάδικα ο πλειστηριασμός οικοπέδου του Ανδρέα Μικρούτσικου, που αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα. Μια ακόμη διασημότητα, από εκείνες που υπηρέτησαν με πάθος την τηλεόραση του ανελέητου ξεφλουδίσματος της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, περνά μια δύσκολη ανθρώπινη στιγμή. Γι’ αυτό ακριβώς και είναι ιδανικό υλικό για να συνδεθεί αυτό το είδος της τηλεόρασης με τους λαϊκούς καημούς. Ολοι ίσοι απέναντι στη μοίρα.

Μπορεί. Αλλά αυτό είναι συνείδηση στη λαϊκή κουλτούρα. Οπως και ότι η κρίση αξιών και πολιτισμού που διαπιστώνεται αφορά το κολοσσιαίο κενό μεταξύ μιας λαμπερής «φούσκας», η οποία είχε όλους αυτούς πρότυπά της, και μιας πραγματικότητας του καθημερινού μόχθου που ποτέ δεν έθεσε προς διαπραγμάτευση αξιοπρέπεια και σεβασμό.