… και ο προσωπικός θρήνος που γίνεται τέχνη

Στην αφετηρία των «Σκοτεινών Επιγραφών» υπάρχει ο θάνατος της αγαπημένης συντρόφου του Αλέξη Πανσέληνου, της Αύρας. Γι’ αυτό, η πραγματικότητα σε τούτο το μυθιστόρημα φιλτράρεται μέσα από τη συγκινησιακή του φόρτιση. Στα προηγούμενα μυθιστορήματά του, «Η μεγάλη πομπή», «Βραδυές μπαλέτου» (Κέδρος), «Ζαΐδα ή η καμήλα στα χιόνια» (Καστανιώτης), ακόμα και στο περισσότερο αυτοβιογραφικό «Ο κουτσός άγγελος», ο αφηγητής κατάφερνε να βλέπει τα πράγματα απ’ έξω. Αντίθετα τώρα, βουτάει μέσα βιώνοντας την κατάρρευση του κεντρικού ήρωα, ο οποίος στο μυθιστόρημα αισθάνεται να απομυθοποιείται η σχέση του με τη νεκρή που δεν υπήρξε τελικά ούτε τόσο άψογη ούτε τόσο πιστή απέναντί του.

«Μέσα» είναι και η Τζόις Κάρολ Οουτς στο πρόσφατο «Ιστορία μιας χήρας» για τον χαμό του πρώτου συζύγου της ή ο Νταβίντ Γκρόσμαν στο μυθιστόρημα «Στο τέλος της γης» (Καστανιώτης), όπου καθρεφτίζεται ο θάνατος του γιου του στο μέτωπο του Λιβάνου. Κανένα ωστόσο από αυτά τα θρηνητικά έργα δεν είναι φυλακισμένο σε μια ιδιωτική υπόθεση. «Το κατά πόσο αυτό που κάνεις συνιστά τέχνη εξαρτάται από τον βαθμό της μετάπλασης των βιωμάτων σου», υποστηρίζει ο Πανσέληνος. Κι έτσι διαχωρίζει τη θέση του από τους θιασώτες της λογοτεχνικής μαρτυρίας (όπου μάλλον κατατάσσεται η «Εκπνοή» του Δημήτρη Δημητριάδη για τον θάνατο της μητέρας του) ή της δημοφιλούς στη Γαλλία αυτoμυθοπλασίας (autofiction). «Το να διατηρήσεις λ.χ. ατόφια πρόσωπα ή καταστάσεις της βιογραφίας σου σε περιορίζει ως συγγραφέα, αφού δεν σου αφήνει την ευχέρεια της διαφυγής στη φαντασία και στη μυθιστορηματική πλοκή», λέει ο Πανσέληνος. «Κατά τη γνώμη μου μόνο με αυτή τη διαφυγή μπορούν οι χαρακτήρες να αποκτήσουν μια γενικότερη σημασία τέτοια που να αφορά τους αναγνώστες. Και ένα έργο σε αφορά όταν μπορείς να αναγνωρίσεις μέσα του δικά σου στοιχεία• τον εαυτό σου».