«Περίμενα κάτι καλύτερο μετά τον “Κυνόδοντα”»

Ταινίες που χωρίζουν το κοινό σε «φίλους» και «εχθρούς» αν μη τι άλλο έχουν ενδιαφέρον. Οι «Αλπεις» του Γιώργου Λάνθιμου ενδέχεται να κάνουν αυτό ακριβώς στο προετοιμασμένο λόγω «Κυνόδοντα» κοινό που περιμένει να δει τη νέα ταινία του σκηνοθέτη του, που έρχεται κι αυτή με ένα σημαντικό βραβείο, αυτό του καλύτερου σεναρίου στο Φεστιβάλ Βενετίας. Για την ιστορία μιας εταιρείας που πληρώνεται για να αντικαθιστά με «υπαλλήλους» τα νεκρά προσφιλή πρόσωπα των πελατών της.

Πώς προέκυψε η ιδέα; Το ρωτάω επειδή πολλά έχουν ακουστεί.

Μπορεί να έχουν ακουστεί πολλά, αλλά η ιδέα προέκυψε όπως και η προηγούμενη του «Κυνόδοντα»: κουβεντιάζοντας. Μοντάραμε τον «Κυνόδοντα» όταν αρχίσαμε να σκεφτόμαστε το τι θα κάναμε στην επόμενη ταινία. Στην αρχή έσκασε η ιδέα της αλληλογραφίας. Οτι δηλαδή κάποιοι άνθρωποι στέλνουν γράμματα εξ ονόματος αγαπημένων προσώπων που έχουν πεθάνει για να διατηρήσουν ζωντανή τη μνήμη στους συγγενείς.

Δεν ξεστρατίζεις όμως και πολύ από τον «Κυνόδοντα». Και εδώ υπάρχει το concept της οικογένειας και των δεσμών της.

Δεν πρόκειται ακριβώς για μια οικογένεια αλλά για μια ομάδα χαρακτήρων. Να σου πω την αλήθεια, εγώ σκεφτόμουν να συγκεντρωθώ μονάχα στη νοσοκόμα, στην ομάδα όμως προτάθηκε να εστιάσουμε στην ύπαρξη μιας σέκτας και στις δυναμικές ανάμεσα σε τελείως διαφορετικούς ανθρώπους. Και φυσικά υπάρχει η αντίστιξη των οικογενειών που εμπλέκονται και της ομάδας των «Αλπεων».

Υπάρχει και εδώ η τάση προς μια απόσταση από το δράμα, ιδίως στις ερμηνείες. Μια αποδραματοποίηση.

(Μουρμουρίζει τη λέξη). Αποδραματοποίηση… Ναι, πες το κι έτσι. Εγώ θεωρώ ότι δεν τους χρησιμοποιώ συμβατικά, δηλαδή θεατρικά. Χρησιμοποιώ τους επαγγελματίες ηθοποιούς μου όπως χρησιμοποιώ και τους μη ηθοποιούς, δηλαδή. Αναζητώ απλά μια γενικότερη συμπεριφορά. Μια άμεση και απλή έκθεση. Δεν με ενδιαφέρει το ρεαλιστικό παίξιμο στο σινεμά, δεν με ενδιαφέρουν τα τεχνητά εργαλεία των ηθοποιών που σε μένα δείχνουν εντελώς εμφανή.

Ο Γιώργος Λάνθιμος επιμένει ότι δεν θέλει οι ταινίες του να γίνονται δηκτικές. «Με ενοχλεί ο διδακτισμός, με ενοχλεί η κατεύθυνση, με ενοχλούν οι ταινίες που σου υπαγορεύουν τι πρέπει να καταλάβεις και τι πρέπει να νιώσεις. Με ενοχλεί και ο συμβολισμός επίσης. Δεν δουλεύω με σύμβολα, δεν με ενδιαφέρει καθόλου η σημειολογία. Με ενδιαφέρουν οι ταινίες που σου δίνουν χώρο να εμπλακείς. Να κάνεις τη δική σου επεξεργασία».

Η δική μου επεξεργασία των «Αλπεων» κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτοί οι άνθρωποι, η ομάδα που αντικαθιστά τα νεκρά προσφιλή πρόσωπα των πελατών της, είναι ασθενείς και οι ίδιοι, εθισμένοι στην ένταξη.

Τελικά κι εμείς ασχοληθήκαμε περισσότερο με αυτό παρά με όλες τις άλλες πτυχές του σεναρίου. Στην αρχή, όταν το γράφαμε, σκεφτόμασταν κάθε πιθανή εκδοχή, τελικά όμως επικεντρωθήκαμε σ’ αυτούς. Ισως όχι συνειδητά, αλλά μας ενδιέφερε πολύ περισσότερο το γιατί κάποιος επιλέγει να κάνει αυτή τη δουλειά.

Παρά την απόσταση που κρατάς από τους ήρωες ή το δράμα, στις ταινίες σου υπάρχουν καλαμπούρια…

Το χιούμορ προκύπτει όπως και στους ανθρώπους λίγο πολύ. Δεν μπορώ να μη δω τα πράγματα και με μια τέτοια πλευρά. Αν κάτι είναι μόνο τραγικό, είναι και αφόρητα μονοδιάστατο. Νομίζω ότι προσθέτοντας το χιούμορ με τον οποιονδήποτε τρόπο, είτε με το πώς γράφεις, είτε με το πώς σκηνοθετείς, είτε με τους ανθρώπους που επιλέγεις, προσθέτεις μια άλλη διάσταση. Κάτι που είναι πολύ σημαντικό.

Φαντάζομαι πως το χιούμορ είναι εξίσου σημαντικό για να συνεχίζει κανείς να κάνει σινεμά στην Ελλάδα.

Εκεί να δεις… (γέλια). Οταν ξεκινήσαμε τα γυρίσματα, δεν είχαμε τίποτα. Κυριολεκτικά τίποτα. Το δύσκολο όμως ήταν να το πάρουμε απόφαση. Από τη στιγμή που το αποφασίσαμε, τίποτα δεν μας εμπόδισε.

Απογοητεύτηκες;

Ε, να σου πω την αλήθεια δεν το περιμέναμε. Δεν περιμέναμε δηλαδή ότι μετά την επιτυχία του «Κυνόδοντα», το βραβείο στις Κάννες, την υποψηφιότητα για Οσκαρ και τα σχετικά, θα ξεκινούσαμε μια ταινία πάλι από το μηδέν, χωρίς τίποτα, ζητώντας λεφτά από τους φίλους σου, περιμένοντας από το συνεργείο και τους ηθοποιούς σου να παίξουν τζάμπα στο φιλμ ελπίζοντας για ένα θαύμα. Χειροτέρεψαν βέβαια τα πράγματα κι εδώ στο ενδιάμεσο… Τέλος πάντων, στο τέλος λες ή σταματάω και περιμένω λεφτά ή λες θέλω να κάνω ταινία και θα χρησιμοποιήσω δημιουργικά ό,τι έχω. Και τελικά, αυτό είναι πιο σημαντικό για εμάς.