Το τέταρτο τσουνάμι

Κατήντησα σχεδόν ανέστιος και πένης.

Αυτή η μοιραία πόλις, η Αντιόχεια

όλα τα χρήματά μου τάφαγε:

αυτή η μοιραία με τον δαπανηρό της βίο.

Τι είναι το τσουνάμι; Το έχουμε πια μάθει. Οταν κατακρημνίζεται στον βυθό της θάλασσας όγκος βράχων, ένα τεράστιο κύμα σαρώνει στο διάβα του και την πιο απόμακρη παραδείσια ακτή.

Ο νεαρός απόφοιτος του Κέιμπριτζ Μπάρι Γουίλκινσον (Barrie Wilkinson) είχε ταράξει τα αισιόδοξα νερά του Νταβός 2011 με μία ομιλία που είχε τίτλο «Η κρίση του 2015». Το σενάριο προβλέπει εκτεταμένη κρίση στον τραπεζικό τομέα και καταρρεύσεις οικονομιών και τραπεζών. Οι αιτίες της κρίσης του σεναρίου είναι οι ίδιες με αυτές που προκάλεσαν το πρώτο τσουνάμι του 2007 αφερέγγυων δανειοληπτών των ΗΠΑ, και το δεύτερο της κρίσης των κρατικών ομολόγων: Η ανακατανομή του πλούτου, δηλαδή, στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία και η απαίτηση των επενδυτών και των μετόχων για μεγάλες αποδόσεις. Οι οποίες επιτυγχάνονται πλέον σχεδόν μόνο από τη «σκιώδη τραπεζική» (ασφάλιστρα κινδύνου κ. λπ.), μια και στην κλασική τραπεζική επιβάλλονται όλο και πιο αυστηροί κανόνες από τις ρυθμιστικές αρχές.

Αυτή η σκιώδης μηχανή κερδών έχει δύο χαρακτηριστικά. Αποκτάται με επενδύσεις υψηλού ρίσκου και κατά προτίμηση από πυραμιδωτές φούσκες που τείνουν να σκάνε. Πλην όμως μία σκάει και δέκα ξεφυτρώνουν, μια και οι κυβερνήσεις ολιγωρούν να ρυθμίσουν τις αρρύθμιστες αγορές και τα λόμπι τους κυριαρχούν στις πρωτεύουσες της «νέας οικονομίας». Στα μέσα Αυγούστου, σήμανε συναγερμός στον χώρο των τραπεζών. Ξαφνικά, οι μεγάλες τράπεζες της Ευρώπης έπαψαν να δανείζουν η μία την άλλη όπως συνηθίζεται, προτιμώντας να παρκάρουν το ρευστό στην ΕΚΤ, με αποτέλεσμα πρόβλημα ρευστότητας, ανησυχία για τη φερεγγυότητα μεγάλων τραπεζών, πτώση των τραπεζικών μετοχών στα χρηματιστήρια και ατμόσφαιρα πανικού πριν από το τσουνάμι.

Η Λαγκάρντ από τη νέα της θέση στο ΔΝΤ κάλεσε τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να σπεύσουν να επικυρώσουν τις αποφάσεις του Συμβουλίου Κορυφής της 21/7 (βλέπε EFSF και διάσωση της Ελλάδας), ο Γκάιτνερ ζήτησε στο ΕΚΟΦΙΝ τα ίδια και χειρότερα, και η ενδιάμεση έκθεση του ΔΝΤ έστειλε ηχηρό μήνυμα για την ανάγκη «ενέσεων» σε μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες.

Παράλληλα, οι γνωστοί και αρρύθμιστοι και πολλαπλά υπόδικοι (Αυστραλία) οίκοι αξιολόγησης υποβάθμισαν 7 τράπεζες της Ιταλίας, την ίδια την Ιταλία και απειλούν τις γαλλικές τράπεζες. Και τελευταία και την ίδια την Γερμανία. Ασε που η Ζίμενς απέσυρε 500 εκατ. από μεγάλη γαλλική τράπεζα και τα τοποθέτησε στην ΕΚΤ! Κίνηση που ερμηνεύτηκε ως κήρυξη πολέμου από τον γαλλικό Τύπο και όχι μόνο.

Τελευταία είδηση η ανάγκη διάσωσης της γαλλοβελγικής τράπεζας Dexia.

Μήπως οι προβλέψεις και τα σενάρια του Γουίλκινσον έρχονται νωρίτερα από το 2015 και βρισκόμαστε στο τρίτο τσουνάμι που προκαλεί η ίδια πάντα αιτία, η απληστία;

Τι μας νοιάζουν όλα αυτά; Διότι εξηγούν διάφορα γεγονότα. Όπως π. χ. την αγωνιώδη παρέμβαση του ΣΕΒ Γερμανίας υπέρ της ταχύτατης πολιτικής και οικονομικής ένωσης της Ευρώπης, αλλά και τις διαρκείς καθυστερήσεις στην εφαρμογή των αποφάσεων της 21/7.

Η κρίση είναι λοιπόν συστημική. Απειλείται δηλαδή το ίδιο το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Και συνεπώς αντιμετωπίζεται με τη συνοχή και τη συνεργασία της παγκόσμιας κοινότητας.

Ο W. Buitter, νομίζω, έχει πει τη φράση: «Δεν έχουμε ανάγκη από καλές ή κακές τράπεζες. Χρειαζόμαστε συντηρητικές τράπεζες». Εμείς στην Ελλάδα είχαμε την τύχη να έχουμε συντηρητικές τράπεζες, που ίσως λόγω μεγέθους δεν ανοίχτηκαν στα πελάγη κερδών της σκιώδους τραπεζικής. Ακόμη και το εθνικό καθήκον για αγορά ελληνικών ομολόγων δεν τις επιβάρυνε στον βαθμό που επιβαρύνθηκαν άλλες ευρωπαϊκές. Και τέλος, ένα γερό μαξιλάρι βρίσκεται στη διάθεσή τους από το πρόγραμμα διάσωσης, αν δεν μπορέσουν να ενισχύσουν την κεφαλαιακή τους επάρκεια.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον ο πανικός προκαλεί μεγαλύτερο κακό από το ίδιο το τσουνάμι. Και οι πολιτικές ηγεσίες δείχνουν ανέτοιμες να αντιμετωπίσουν την καταστροφή που έρχεται. Το πρώτο που χρειάζεται είναι κοινή αντιμετώπιση μιας τέτοιας έκτασης κρίσης σε παγκόσμιο επίπεδο. Η φράση του Μάρτιν Γουλφ, ότι η ανθρωπότητα είναι αντιμέτωπη με μια θετική ανάδραση του συστήματος που ανατροφοδοτείται από την κρίση του χρέους και την κρίση των τραπεζών, είναι η καλύτερη εικόνα της σημερινής κατάστασης. Το πώς θα αναστραφούν τα αποτελέσματα αυτού του φαύλου κύκλου, δεν το γνωρίζουμε. Ολοι πάντως πλέον φωνάζουν «περισσότερη Ευρώπη γιατί χανόμαστε».

Κι εμείς εδώ; Ε, σαν απόγονοι των θεών του Ολύμπου, έχουμε πιάσει από μια βουνοκορφή και κραυγάζουμε τις ιδεολογικές και τις πολιτικές πραμάτειες διάσωσης προς τους υπηκόους των πεδινών περιοχών. Ο κόσμος όμως, με όλη την οργή, τη δυστυχία ή την απελπισία του, χρειάζεται εθνική ενότητα, σχέδιο οργανωμένο και ενιαία στρατηγική διάσωσης. Αν δεν ακουστεί η απαίτηση αυτή, τότε το τέταρτο τσουνάμι, που θα είναι τοπικό, θα παρασύρει στο διάβα του και τις κορυφές του Ολύμπου.