Δύο χρόνια σαν αιώνες

^«Η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα καθοδικό σπιράλ, οι άνθρωποι είναι εξαγριωμένοι, αυτή η κατάσταση δεν μπορεί να συνεχίσει για πολύ». Τα λόγια ανήκουν σε έναν από τους ξένους οικονομικούς αναλυτές που μίλησαν στην «Ερευνα» του Παύλου Τσίμα. Και μίλησαν πολλοί. Σε μια εκπομπή που γύρισε πίσω να πιάσει το νήμα από την αρχή, από τον Οκτώβριο του 2009, τότε που ακόμη βρισκόταν το έθνος στη νιρβάνα των πολιτικών υποσχέσεων και που δεν μπορούσε να διανοηθεί τι του ξημερώνει.

Εχουν σημασία οι αναδρομές τέτοιες ώρες; Παρακολουθώντας ωστόσο την ιστορία στον συμπυκνωμένο χρόνο του τηλεοπτικού μοντάζ κόβεται η ανάσα από την ταχύτητά της. Ιλιγγιώδης. Οχι γιατί την έκανε έτσι να μοιάζει το τελετουργικό της τηλεόρασης, αλλά γιατί χάρη σε αυτό συνειδητοποιεί ο θεατής ότι τα δυο χρόνια που πέρασαν από τον Οκτώβριο του 2009 μοιάζουν με αιώνες. Το επισημαίνει και ο Παύλος Τσίμας στον πρόλογό του «σαν να είμαστε άλλοι άνθρωποι σε μια άλλη χώρα». Και ισχύουν και τα δυο.

Τι μεσολάβησε; Λάθη. Και όχι μόνο ελληνικά. Λάθος των Ευρωπαίων, θα πει ο δημοσιογράφος της «Liberation» Ζαν Καρτμέρ, «που δεν κατανόησαν ότι η Ελλάδα δεν είναι σαν τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες και έπρεπε να τη βοηθήσουν να γίνει ευρωπαϊκό κράτος, όπως είχαν κάνει με τους Ανατολικοευρωπαίους, αντί να την πιέζουν για μέτρα λιτότητας». Ηταν η πιο καίρια παρατήρηση της εκπομπής. Σε αυτό το σημείο αρχίζουν και τελειώνουν όλα. Η «άλλη νοοτροπία», η «άλλη χώρα» άρα και η τελείως διαφορετική συνταγή που έπρεπε να εφαρμοστεί. Να που δεν ζούσαν μόνο οι Ελληνες τη φαντασίωσή τους, αλλά και οι Ευρωπαίοι τη δική τους. Σχεδόν όλοι το επεσήμαναν, από οικονομικούς αναλυτές μέχρι δημοσιογράφοι. Και οι δυο πλευρές σε έναν άλλο κόσμο. Αντιληφθήκαμε από τη συνέχεια της εκπομπής ότι δεν υπάρχει άλλη λύση από το να συναντηθούν οι δυο κόσμοι στην πραγματικότητα.

Λάθος, συλλογικό των Ευρωπαίων, που δέχθηκαν την Ελλάδα στο ευρώ και αφού το έκαναν τότε, πρέπει συλλογικά να το αντιμετωπίσουν και τώρα.

Λάθος της ελληνικής πλευράς; Η καθυστέρηση. Γνώριζαν όλοι στο εξωτερικό από το καλοκαίρι του 2009 ότι το έλλειμμα της χώρας ήταν διψήφιο. Τα σκληρά μέτρα έπρεπε να ανακοινωθούν τους πρώτους μήνες που ανέλαβε η καινούργια κυβέρνηση. Η απάντηση του τότε υπουργού οικονομικών Γιώργου Παπακωνσταντίνου επιβεβαιώνει την παρατήρηση περί «διαφορετικής χώρας από τις βορειοευρωπαϊκές» του Ζαν Καρτμέρ: «Φαντάζεστε να ανακοινώναμε σκληρά μέτρα λιτότητας τότε; Θα μας έλεγαν μα γιατί; Κανείς δεν θα μας πίστευε».

Παρακολουθήσαμε την εκπομπή με την αίσθηση ενός οδηγού που κοιτάει έντρομος από το καθρεφτάκι του αυτοκινήτου τη διαδρομή που αφήνει πίσω του. Χολιγουντιανή υπερπαραγωγή: εκλογικός ενθουσιασμός, δηλώσεις που παρατείνουν την κατάσταση της ευφορίας, λάθη, ταπείνωση, μνημόνιο, σοκ, ο κόσμος στους δρόμους αναστατωμένος και θυμωμένος, και σενάρια, βροχή σεναρίων, τρομοκρατικά ή πιο συνετά για κούρεμα, για συνεχή δανειοδότηση της Ελλάδας με χαμηλό επιτόκιο ώσπου να ξαναβγεί στις αγορές ύστερα από 10-15 χρόνια, για διαπραγματεύσεις με τους Ευρωπαίους μέχρι να αντιληφθούν το λάθος τους. Κοσμογονία. Ηδη πίσω μας.

Μπροστά μας βρίσκεται μόνο ένας δρόμος, αυτός της εκ βάθρων αλλαγής. Με την ταχύτητα που απαιτεί η ιστορία-σε-fastforward που ζούμε αλλά και με την επίγνωση πως ο μοναδικός τρόπος για να αναρρώσει ψυχικά ο άνθρωπος και να είναι λειτουργικός, ύστερα από μεγάλες καταστροφές, είναι να έχει το δικαίωμα να συμμετέχει σε μια κοινή προσπάθεια αποκατάστασης.