«Οικολογική» καταστροφή

Η τηλεοπτική φτήνια μοιάζει με πετρελαιοκηλίδα στον ωκεανό. Απλώνεται με ταχύτητα, καταστρέφει όποιο «ζωντανό οργανισμό» βρεθεί στο διάβα της και κάθε προσπάθεια να ανακοπεί η εξάπλωσή της και να διαλυθεί αφήνει εξίσου καταστρεπτικά ίχνη στο περιβάλλον. Ακριβώς έτσι εξαπλώθηκε η υποκουλτούρα των ριάλιτι και συμβαίνει το ίδιο με τη φτηνιάρικη τηλεόραση των «Γερμανών του Alpha», όπως καθιερώθηκε να αποκαλούμε την ανεκδιήγητη αισθητική του «Κάτι ψήνεται» και των «Οικογενειακών ιστοριών». Οχι ότι η εγχώρια τηλεόραση αγνοούσε το είδος. Εχουμε ιστορία στο τρας από τα «Ερωτοδικεία» και τις εκπομπές της Πάνια μέχρι τα τατιαναίικα μεσημεριανάδικα και τις κουτσομπολίστικες οπερέτες του ιδιόμορφου εγχώριου πανελιστάν.

Η διαφορά είναι ότι το είδος της τηλεόρασης που εισήγαγαν οι συγκεκριμένες εκπομπές του «γερμανικού τρας» πλασαρίστηκε σαν «οικογενειακό». Πρώτον λόγω της ώρας που προγραμματίστηκε η προβολή των εν λόγω τηλεσκουπιδιών και δεύτερον λόγω της απομίμησης ενός υποτιθέμενου λαϊκού λάιφ στάιλ στην πιο εφιαλτική εκδοχή του, όπου το μακό μπλουζάκι δύο νούμερα μικρότερο φοριέται με άνεση πάνω από τις τροφαντές δίπλες στομάχου, που καταμαρτυρούν ταλέντο στην παρασκευή και κατανάλωση φτηνής τροφής υψηλών λιπαρών. Και επίσης πλήθος από ελαττώματα του πιο νοσηρού μικροαστισμού από νοικοκυρίστικες «κατινιές» μέχρι συζυγικές απιστίες και φθονερές σχέσεις άσπονδων φίλων μετατρέπονται σε τηλεοπτικά ηθικοπλαστικά παραδείγματα προτεσταντικής υγιεινής.

Ολο αυτό, που ξεχύθηκε από τη μικρή οθόνη σαν «φτηνή» πρόταση για τηλεόραση που ικανοποιεί τον λαϊκό ναρκισσισμό, να βλέπει δηλαδή ο τηλεθεατής τον εαυτό του και να ταυτίζεται χωρίς ενοχές με τη χειρότερη εικόνα του, δεν κρύβει έναν ύπουλο ρατσισμό που ταυτίζει το «λαϊκό» με το φτηνιάρικο και ορίζει την επιβιωτική ευφυΐα του σαν καταφερτζίδικη πονηριά.

Κάθε άλλο παρά αντιστάθηκε βέβαια το ελληνικό κοινό σε αυτή τη ρυπαρή κηλίδα πηχτής τηλεφτήνιας που απλώθηκε από τον Alpha ταχύτατα σε εκπομπές, όπως της Τατιάνας, που πρώτη έσπευσε από πέρυσι να αντιγράψει την αισθητική των «Οικογενειακών ιστοριών» και συνεχίζει ακάθεκτη και φέτος, αλλά και πιο συγκαλυμμένα σε πλήθος άλλων τηλεοπτικών παραγωγών. Το μόνο που μπορεί να σώσει τα προσχήματα είναι η φυσική πλήξη που καταλαμβάνει την εγχώρια μικρή αγορά, όταν τηλεοπτικά προγράμματα δεν εξελίσσονται και δεν προσφέρουν καμιά έκπληξη. Και με δεδομένη την οικονομική κρίση που δεν επιτρέπει την επιμονή σε επενδύσεις όπως εκείνα τα ανεκδιήγητα «αγροτικά παντρολογήματα» («Αγρότης μόνος ψάχνει»), καταλήγουμε σε αναγκαστική συρρίκνωση αυτού του είδους των προγραμμάτων. Με συνέπεια, ωστόσο, να μειώνονται και οι δουλειές για τους παρουσιαστές που τα στήριξαν. Εκτός τηλεόρασης η Καραβάτου, αποψίλωση του ανακαινισθέντος «οικοδομήματος» Κορομηλά, αναζήτηση νέας τηλεοπτικής στέγης για τη Σίσσυ Χρηστίδου.

Εντούτοις υπάρχουν δυο καινοφανή στοιχεία που κόμισε αυτού του είδους η τηλεόραση στην εγχώρια παραγωγή. Το ένα είναι η απενοχοποίηση της «αισθητικής κρεοπωλείου» στα βίντεο που χρησιμοποιούν διάφορες εκπομπές «λαϊκής ψυχαγωγίας», όπως εκείνα που προβάλλει το «Μίλα», όπου κανένας κανόνας υποκριτικής, σκηνοθεσίας, φωτισμών δεν βαραίνει τον προϋπολογισμό μιας τηλεοπτικής αναπαράστασης υποτιθέμενης «οικογενειακής υπόθεσης». Και το άλλο είναι ότι το τηλεοπτικό κοινό χωρίζεται σε κοινό «δύο ταχυτήτων», εκείνο που καταναλώνει φτηνή τηλετροφή υψηλών λιπαρών βουλιάζοντας στην πνευματική παχυσαρκία και ένα πιο απαιτητικό και λιγότερο υπολογίσιμο από την αγορά, που ίσως σε λίγο δεν θα βλέπει καν τηλεόραση.