«Ζήσε με λιγότερα…»

Τραγικά επίκαιρος ο μεγάλος ρήτορας και βιογράφος της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας (σώζονται 48 «Βίοι παράλληλοι»), ο Πλούταρχος, με αυτήν την πραγματεία «Περί του μη δειν δανείζεσθαι» παραθέτει ιστορικά, μυθικά και καθημερινά περιστατικά ανθρώπων της εποχής του για να καταδικάσει απερίφραστα τον δανεισμό ως αιτία για να χάσει κάποιος την αξιοπρέπεια και κυρίως την ελευθερία του. Και αντιπροτείνει τη μία και μοναδική λύση που υπάρχει: ζήσε με λιγότερα, βασίσου στις δυνάμεις σου, αρκέσου στα ουσιώδη της ζωής. Για τον Πλούταρχο, από τη μια υπάρχουν οι οφειλέτες οι οποίοι είναι «δούλοι δούλων αναιδών και βάρβαρων και βάναυσων», και από την άλλη οι δανειστές που «μετατρέπουν την αγορά σε κολαστήριο για τους δύσμοιρους οφειλέτες (και) σαν όρνεα τούς κατακρεουργούν και τους κατασπαράζουν βυθίζοντας το ράμφος στα σωθικά τους, και σαν άλλους Ταντάλους τους εμποδίζουν να γευτούν τους καρπούς του δικού τους τρύγου και θερισμού». Γραμμένο σε μια περίοδο (γύρω στο 92 μ. Χ.) κατά την οποία οι ελληνικές πόλεις ήταν υπερχρεωμένες σε ξένους κυρίως, ρωμαίους πιστωτές, το μικρό αυτό κείμενο, που ανήκει στο ετερόκλητο σύνολο των 78 σωζόμενων «Ηθικών», μάς συνταράσσει με την αμεσότητά του, μιαν αμεσότητα που έχει συλλάβει και αναδείξει στην μετάφρασή της η Π. Παπαπάνου. Διαβάζοντάς το καταλαβαίνει κανείς για ακόμη μια φορά γιατί ο Πλούταρχος υπήρξε αγαπημένος μεταξύ άλλων του Σαίξπηρ, του Γκαίτε, του Ρουσό, του Μπετόβεν.