Πάμε σαν άλλοτε

Εχει καμιά σημασία αν η Ελένη Μενεγάκη θα κάνει πρωινάδικο ή μεσημεριανάδικο; Αν ο Γιώργος Παπαδάκης θα κάνει 3 ή 4 ή 7 ώρες εκπομπή; Αν θα παρουσιάζει η Μακρυπούλια το «Dancing with the stars»; Ενδεχομένως για τους ίδιους και για εκείνους που πλήρωσαν με την αποχώρησή τους από το γυαλί τη δίνη της οικονομικής κρίσης. Μπορεί επίσης το εθιστικό κουτσομπολίστικο αναμάσημα όλων αυτών να έχει διαμορφώσει και μια αγορά καταναλωτών του τηλεοπτικού αέρα κοπανιστού. Ωστόσο, η τηλεόραση είναι πολύ περισσότερα από αυτό και αν αντανακλάται η κρίση στο ποιοι και πόσοι φεύγουν, το πιο ουσιαστικό πρόβλημα είναι αυτοί που μένουν τι είδους «αφήγηση του κόσμου» θα υπηρετήσουν ή έστω ποιας κοινωνίας πρότυπα και σύμβολα θα αποτελέσουν, ποια λαϊκά όνειρα θα θρέψουν; Με άλλα λόγια, δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπίζει η κοινωνία κρίση αξιών και το μοντέλο της τηλεόρασης που ενίσχυσε, συνόδευσε και εν τέλει διαμόρφωσε τα ήθη αυτών των κοινωνιών να παραμένει αναλλοίωτο. Είναι τυχαίο και οφείλεται μόνον στην προσωπική της κόπωση το γεγονός ότι η Οπρα για παράδειγμα τερμάτισε φέτος τη λαμπρή τηλεοπτική της καριέρα ως πρωθιέρεια του τηλεοπτικού ριάλιτι; Τετραπέρατη και διορατική είδε τον κόσμο να αλλάζει. Ο καναπεδάτος τηλεθεατής – ήταν το κοινό της – ο οποίος ομφαλοσκοπούσε, βούλιαζε στον δαίδαλο των ψυχολογικών προβλημάτων, τα οποία του προκαλούσε ο άγριος ανταγωνισμός σε όλα τα επίπεδα μιας κοινωνίας του ατομικού σουξέ δεν ήταν πια χρήσιμος σε έναν κόσμο που διαλυόταν μαζί με τις χρηματιστηριακές φούσκες.

«Χρειαζόμαστε έναν νέο αφηγηματικό θόλο» είχε πει ο Ομπάμα σε μία από τις πρώτες του προεκλογικές ομιλίες απευθυνόμενος στους αμερικανούς πολίτες, κοινό πιο τηλεοπτικό από όλους τους λαούς του κόσμου – στο πλευρό του βρέθηκε από τους πρώτους και η Οπρα.

Το ποιος και πώς θα αφηγηθεί τις «νέες ιστορίες» είναι μεγάλη υπόθεση και εξόχως θολή. Πάντως, από τον «αφηγηματικό θόλο» της ψυχροπολεμικής εποχής που διαμόρφωσε την κουλτούρα των δύο κόσμων στην κατάρρευση του Τείχους του Βερολίνου και από εκεί στο παγκόσμιο σοκ της 11ης Σεπτεμβρίου, οι κάμερες αναλάμβαναν τον κυρίαρχο ρόλο στην ψυχαγωγική διαμόρφωση των συλλογικών συνειδήσεων. Ειδικώς τη δεκαετία που ακολούθησε από εκείνη την ημέρα συντελέστηκε η κορύφωση ενός παγκόσμιου επικοινωνιακού μοντέλου που ξεπέρασε κάθε προηγούμενο σε δυναμική, πειθώ και χολιγουντιανό μελό – εκπληκτικό το οικοδόμημα της προπαγάνδας με την οποία «πούλησε» ο Μπους τον πόλεμο στον Ιράκ – μέχρι να σκάσει η φούσκα της Lehman Brothers και να διαλυθεί το όνειρο και για τους τελευταίους εναπομείναντες να το πιστεύουν. Αλλά σε αυτήν τη μικρή αλαλιασμένη χώρα η οποία είχε προσχωρήσει με ξέφρενο εθνικό ενθουσιασμό στο επικοινωνιακό μοντέλο της ατέλειωτης χλιδής, με την τηλεόρασή της να το προπαγανδίζει ολόψυχα με πρωινάδικα – μπουρμπουληθράδικα και μεσημεριανάδικα της κουτσομπολίστικης αφασίας και βαυκαλιζόταν ότι παραμένει πολιτικοποιημένη επειδή κατανάλωνε το καθημερινό τηλεθέατρο του πολιτικάντικου λαϊκισμού διαφόρων σόου «ενημέρωσης», δεν υπάρχει και πάλι χρόνος για σκέψη, ούτε πολυτέλεια για τηλεοπτικές ανατροπές. Πάμε σαν άλλοτε…