Ο ταλαντούχος κύριος Γουάιλντερ

«Κάθε φορά που βρίσκομαι αντιμέτωπος με κάποιον πομπώδη κρατικό γραφειοκράτη που θεωρεί πως η δουλειά του επισκιάζει κάθε καλλιτεχνική αναζήτηση, σκέφτομαι πώς θα χειριζόταν την κατάσταση ο Ζίρο Μοστέλ: θα αμολούσε μια δυνατή κλανιά και μετά θα έλεγε: “Ουπς, συγγνώμη… Τι λέγατε λοιπόν;”».

Είναι ο Τζιν Γουάιλντερ, ο αμερικανός κωμικός που έκανε τους Ευρωπαίους να ξεκαρδίζονται, στην αφοπλιστική αυτοβιογραφία του «Φίλα με σαν ξένος» (εκδ. ΑλΔε, μτφ. Θανάσης Χειμωνάς). Ο Γουάιλντερ, γνώρισε τον πληθωρικό Ζίρο το 1968 στο πλατό των «Τρελών παραγωγών», της πρώτης ταινίας που γύρισε ως κωμικός, με σκηνοθέτη τον παντοτινό φίλο και συνεργάτη του Μελ Μπρουκς. Τότε ήταν που πήρε την πρώτη του υποψηφιότητα για Οσκαρ ηθοποιίας. Ωστόσο, όπως γράφει, εκείνο που πιο πολύ μέτρησε γι’ αυτόν ήταν η συνάντησή του με αυτούς τους δύο ανθρώπους που «η εξωφρενικότητα και η απόλυτη θρασύτητά τους» σφράγισαν τη ζωή του.

Η έφεση του Γουάιλντερ στην υποκριτική ήταν αναγνωρισμένη από την πολύ τρυφερή ηλικία του. Ηταν μόλις οκτώ χρόνων και η μητέρα του είχε πάθει την πρώτη της καρδιακή προσβολή, όταν ο οικογενειακός παθολόγος τού ζήτησε να την κάνει να γελά κι αυτός το πέτυχε μιμούμενος εβραϊκές προφορές. Λίγο αργότερα πήρε μαθήματα υποκριτικής στο μικροαστικό Μιλγουόκι όπου κατοικούσαν, τρέχοντας παράλληλα στο Σικάγο για να παρακολουθεί παραστάσεις. Στα 15 του, το 1948, αυτό το Εβραιόπουλο που βίωσε τον αμερικανικό ρατσισμό στο σχολείο του, έπαιζε ήδη έναν μικρό σαιξπηρικό ρόλο στο Δημοτικό Θέατρο της γενέτειράς του. Αλλά δεν βολεύτηκε στις ευκολίες του.

Αυτό που τον ξεχωρίζει είναι ότι δεν πήρε ποτέ ως δεδομένο το ταλέντο του να προκαλεί γέλιο και ξεκίνησε με ρόλους δραματικούς βάζοντας στόχο να διαπαιδαγωγηθεί όχι ως κωμικός αλλά ως σοβαρός ηθοποιός που θα έπαιζε σε κωμωδίες. Ο Τζέρι Σίλμπερμαν «έγινε» Τζιν Γουάιλντερ τριαντάρης πια, αφού έκανε θεατρικές σπουδές στο πανεπιστήμιο της Αϊοβα, αφού έμαθε τεχνική (τραγούδι, κίνηση, φωνητική, κ.λπ.) στο εγγλέζικο Old Vic, αφού ασκήθηκε στην εγκεφαλική υποκριτική με τη μέθοδο Στανισλάφσκι, αφού διδάχθηκε τη «συναισθηματική» μέθοδο του Λι Στράσμπεργκ στο περίφημο Actor’s Studio. Και κυρίως αφού κατάφερε να λυτρωθεί από τους δαίμονές του και να εμπιστευθεί την καλλιτεχνική του διαίσθηση. Γι’ αυτό ακριβώς σε κερδίζει η αυτοβιογραφία του. Επειδή στέκεται πολύ στις αδυναμίες του και στις εμπειρίες που τον διαμόρφωσαν. Επειδή δεν είναι ένα χολιγουντιανό success story, αλλά η κατάθεση – με χιούμορ – του υπαρξιακού αγώνα ενός ηθοποιού, σεναριογράφου και σκηνοθέτη που ψαχνόταν ενώ είχε τον κόσμο στα πόδια του.

Ο σεναριογράφος και πρωταγωνιστής του «Μεγαλύτερου εραστή στον κόσμο» που είχε παίξει με τον Γούντι Αλεν και στο «Ολα όσα θα θέλατε να μάθετε γύρω από το σεξ», δηλώνει ανοιχτά πως υπήρξε παρθένος μέχρι τα 22 του, ευνουχισμένος και ενοχικός στα ερωτικά μέχρι τον θάνατο της μητέρας του, δυστυχής στον πρώτο γάμο του, ανικανοποίητος στον δεύτερο απ’ όπου η υιοθετημένη κόρη του που τον έχει ακόμη άχτι, με ελάχιστες χαρούμενες περιστασιακές σχέσεις. Ο Γουάιλντερ πέρασε μια μακρά περίοδο υστερικής εμμονής στις προσευχές κάθε φορά που πήγαινε να απολαύσει μια επαγγελματική ή προσωπική επιτυχία, έκανε ψυχοθεραπεία επί επτά χρόνια. Στην ιδιωτική του ζωή ευτύχησε μόνο στον πολύ σύντομο τρίτο γάμο του με την ηθοποιό Τζίλντα Ράντνερ η οποία πέθανε από καρκίνο, και βρήκε τη γαλήνη και την ερωτική ολοκλήρωση μόλις στα 57 του, το 1990 κοντά στην Κάρεν Γουεμπ, μορμόνα εκπρόσωπο του Σωματείου Κωφών της Νέας Υόρκης!