Ο Βαλκάνιος σχολιάζει τους Βερολινέζους

Στο Βερολίνο του 1840-1842, ο 22χρονος Βαλκάνιος δεν αφήνει τίποτε ασχολίαστο («Γεφύρας έχει η πόλις τω όντι πολλάς και καλάς. Μόνον να τας εφύλατταν ολίγον καθαρώτερα, καθώς και τας εκκλησίας των. Την Marienkirche την έχουν καταχεσμένην και κατουρημένην απ’ ολόγυρα»). Με επικριτικό πνεύμα αναλογίζεται τις «βαυαρικές ζυθολογίες» και «την μανίαν του καφενείου» της φοιτητικής ζωής στο Μόναχο. Εχοντας πλέον μέτρο σύγκρισης, διακρίνει την αρχιτεκτονική, τα ήθη, τους κήπους και τους περιπάτους στις δύο γερμανικές πόλεις («Οι άνθρωποι εδώ λεπτότεροι, όχι παχυλοί ως οι Βαυαροί. Αι γυναίκες έχουν ως επί το πλείστον τι ανάλατον επάνω των. Ζύθος δεν πολυπίνεται, βούτυρον πολυτρώγεται»). Τα πολυποίκιλα ενδιαφέροντά του (συναυλίες, εκθέσεις, πανεπιστημιακά μαθήματα, επισκέψεις σε μουσεία και εκκλησίες, αστικοί περίπατοι) δείχνουν τη βούλησή του να μην καταντήσει «βιβλιοφιλόλογος», μονομερής λόγιος του γραφείου, άμουσος και ακαλαίσθητος. «Εγώ δεν ευρίσκω ευχαρίστησιν να συναναστρέφωμαι με ημιπολιτευμένους(…). «Οι συμμαθηταί μου Ελληνες κατά κακήν τύχην αδιαφορούν προς τα της τέχνης, όθεν πολύ αμαθέστεροί μου».