… και η διεθνής κρίση του βιβλίου και των εφημερίδων

Γνωστός μας από το πολυμεταφρασμένο «Εκδόσεις χωρίς εκδότες» (Πόλις 1999) όπου περιέγραφε πώς το 80% της παγκόσμιας εκδοτικής παραγωγής πέρασε στα χέρια πέντε κολοσσιαίων επιχειρηματικών ομίλων (Bertelsmann, Holtzbrinck κ. ά.), ο Αντρέ Σιφρίν δεν είναι ένας αιθεροβάμων. Μιλάει την γλώσσα των αριθμών αλλά όχι της κερδοσκοπίας, και έρχεται σήμερα να φωτίσει σε βάθος το πώς μεταμορφώνει τις ζωές μας η κατάρρευση της παλιάς ισορροπίας ανάμεσα στα παραδοσιακά ΜΜΕ βιβλία, εφημερίδες, κ.λ.π. (τα οποία υπονομεύονται πλέον από την διαθεσιμότητα των ειδήσεων στο Ιντερνετ, από τα ηλεκτρονικά βιβλία και βιβλιοπωλεία, από την διαμόρφωση μονοπωλίων στο διαδίκτυο κ.ο.κ.), και στην απαιτούμενη απόδοσή τους. «Σε μια περίοδο μεγάλης οικονομικής κρίσης», λέει, «τα ανεξάρτητα μέσα, έχουν σημαντικό ρόλο σε κάθε ουσιαστική συζήτηση που αφορά τους πιθανούς τρόπους επίλυσής της».

Με γλαφυρά παραδείγματα και αριθμητικά στοιχεία από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, ο Σιφρίν καταδεικνύει λοιπόν πώς τραυματίζεται ο πλουραλισμός της σκέψης και ο εκδημοκρατισμός της γνώσης με τα παιχνίδια των νέων επενδυτών. Δεν είναι τυχαίο λ.χ. ότι στα δυο πρώτα χρόνια της διακυβέρνησης Μπους κανένας μεγάλος εκδότης δεν κυκλοφόρησε κάποιο κριτικό βιβλίο για τα όσα συνέβαιναν στο Ιράκ. Είναι χαρακτηριστικός από την άλλη, ο πόλεμος που ξεκίνησε το Amazon προκειμένου να μονοπωλήσει το νέο σύστημα διανομής μέσα από ηλεκτρονικούς αναγνώστες, παρότι για την ώρα το ποσοστό των τίτλων που κυκλοφορούν σε ψηφιακή μορφή δεν ξεπερνά το 8%. Το Amazon που ελέγχει το 20% του λιανικού εμπορίου βιβλίων, προσπάθησε να επιβάλλει μια χαμηλή ($ 9,9) ενιαία τιμή για τα e-books αλλά όταν ο εκδότης Macmillan απαίτησε τα βιβλία του να πωλούνται στα $15, το Amazon απέσυρε όλους τους τίτλους του Macmillan από τον κατάλογό του, πράγμα ολέθριο τελικά και για την ποικιλία των e-επιλογών που προσφέρονται στο κοινό. Στη συνέχεια όμως το Amazon αναγκάστηκε να υποχωρήσει διότι ο Macmillan και άλλοι μεγάλοι εκδότες (Hachette, Penguin, κ.ά.) τα βρήκαν με την κατασκευάστρια ηλεκτρονικών αναγνωστών Apple και μαζί καθόρισαν τις τιμές των e-books σε …υψηλότερο επίπεδο. Αυτό το βιβλίο βρίθει από τέτοιες μικρές ιστορίες με μεγάλες επιπτώσεις για ποιοτικούς εκδοτικούς οίκους που έγιναν αγνώριστοι όταν εξαγοράστηκαν (λ.χ. o Harper Collins από τον Μέρντοχ), για εφημερίδες που είδαν τις κυκλοφορίες τους να πέφτουν δραματικά, προχώρησαν σε απολύσεις, άρχισαν τις εκπτώσεις στην κριτική ειδησεογραφία τους, και συνέχισαν να χάνουν φύλλα, για την νορβηγική εξαίρεση και για τα αήττητα οικονομικά φύλλα που δεν έχουν πληγεί όπως οι Τάιμς, ή η Μοντ. Ο Σιφρίν όμως δεν σταματά εκεί. Δίνει επιπλέον ρεαλιστικές διεξόδους κι αυτό κάνει την ανάλυσή του πολύτιμη.