Αβάσταχτη ζημιά…

ΤΟ ΕΡΓΟ. Ερωτεύτηκε τον Ιάσονα. Η Μήδεια. Η εγγονή του Ηλιου – καταγωγή θεϊκή -, που κατέχει την τέχνης της μαγείας. Για χάρη του πρόδωσε τον πατέρα της, για χάρη του σκότωσε τον αδελφό της, για χάρη του, όταν το έσκασε μαζί του, υποκίνησε τον φόνο του Πελία, σφετεριστή του θρόνου του Ιάσονα στην Ιωλκό.

Στην Κόρινθο, όπου έχουν καταφύγει, η Μήδεια, μάνα πια δυο γιων, θα βρεθεί – γυναίκα αυτή και ξένη ανάμεσα σε ξένους – ξεκρέμαστη όταν ο Ιάσων θα την παρατήσει για να παντρευτεί την Γλαύκη, την κόρη του βασιλιά της Κορίνθου Κρέοντα ο οποίος επιπλέον την εξορίζει. Δεν μπορεί να μείνει, δεν μπορεί να γυρίσει πίσω στην πατρίδα της, δεν ξέρει πού να πάει. «Αβάσταχτη ζημιά έγινε η ζωή μου», λέει. Το αίσθημα της εκδίκησης την πλημμυρίζει.

Υποκρίνεται και στέλνει στην Γλαύκη – γαμήλια δώρα συμφιλίωσης υποτίθεται – ένα πολύτιμο πέπλο κι ένα στεφάνι. Τα δώρα είναι ποτισμένα με φίλτρα μαγικά, δηλητηριώδη. Οταν τα φορέσει η Γλαύκη θα βρει θάνατο φριχτό όπως κι ο πατέρας της που θα τρέξει να την βοηθήσει.

Η Μήδεια ολοκληρώνει το σχέδιο της εκδίκησης ακόμα πιο αποτρόπαια. Ο Ιάσων θα υποχρεωθεί να αντικρύσει κατάματα τη φρίκη: τα πτώματα των παιδιών τους που η Μήδεια τα σκότωσε. Τιμωρία για τη φόνισσα δεν υπάρχει. Ο Ηλιος στέλνει άρμα φτερωτό που θα την μεταφέρει στην Αθήνα όπου εξασφάλισε άσυλο. Δεν υπάρχει ούτε έλεος για τον Ιάσονα. Η Μήδεια του αρνείται ακόμα και να του παραδώσει τα πτώματα των παιδιών για να τα αγκαλιάσει και να τα θάψει. Τα παίρνει μαζί της. Αφήνοντάς τον στο απόλυτο τίποτα.

Ο Ευριπίδης με την «Μήδεια» έγραψε (431 π.Χ.) μία τραγωδία απλής δομής αλλά φλεγόμενη από πάθος και με τεράστια δύναμη. Ενα έργο το οποίο σήμερα, κοιταγμένο από τη θέση της γυναίκας αλλά και από τη θέση του ξένου στην κοινωνία μας, αποκτά απίστευτα επίκαιρες διαστάσεις.

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ. Ο σκηνοθέτης Αντώνης Αντύπας είχε ένα μεγάλο ατού στα χέρια του: την μνημειώδη, αξεπέραστη μετάφραση του Γιώργου Χειμωνά – ένα αυτοδύναμο αριστούργημα. Την άφησε να ακουστεί. Οπως σπάνια πια ακούγονται κείμενα. Εστησε μία παράσταση υπόδειγμα λιτότητας δίνοντας το έργο σαν μία τελετουργία (έστω κι αν το αρχικό εύρημά του – τελετή στη μνήμη των παιδιών – δεν είναι σαφές) και δεν καταδέχτηκε καμία ευκολία και κανένα εφέ. Μία παράσταση μετρημένη, καλοζυγισμένη, η οποία, ομολογώ, δεν απογειώνεται, δεν πάλλεται και δεν κομίζει κάτι καινούργιο αλλά αφήνει μία αίσθηση πληρότητας.

Οι εξαιρετικές μουσικές της Ελένης Καραΐνδρου και τα άψογα διδαγμένα από τον Αντώνη Κοντογεωργίου στάσιμά της αλλά και η φωνητική διαμόρφωση από την Μίρκα Γεμεντζάκη, γερά στηρίγματα του σκηνοθέτη. Ο Γιώργος Πάτσας βρέθηκε σε πολύ καλή στιγμή. Το έξοχο σκηνικό του – ένα απομεινάρι της πλώρης της «Αργώς» που μεταμορφώνεται στο τέλος σε άρμα φτερωτό -, συναρπαστικά φωτισμένο από τον Λευτέρη Παυλόπουλο, και τα λιτότατα, σχεδόν ασκητικά κοστούμια του σε άσπρο και μαύρο – μόνο του Ιάσονα μου φάνηκε ατυχές – ενισχύουν αποφασιστικά το στίγμα της παράστασης.

ΟΙ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ. Ο σκηνοθέτης άντλησε από τους ηθοποιούς του τα θετικά τους στοιχεία. Μαρία Καλλιμάνη, Θεμιστοκλής Πάνου, Αρης Λεμπεσόπουλος – Κρέων ορμητικός -, Γιάννης Νταλιάνης και, κυρίως, ο Δημήτρης Ημελλος δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους. Ο Χρήστος Λούλης σχεδίασε έναν επαρκέστατο Ιάσονα που από την αυτοπεποίθηση καταλήγει στην απόγνωση – εξαίρετος στο φινάλε.

Η Αμαλία Μουτούση, Μήδεια παροξυσμική αλλά απολύτως ελεγχόμενη μέσα από την γερή τεχνική της, με γαλήνη θεϊκή στο τέλος, κάνει μία έξοχη ερμηνεία που συγκινεί βαθιά όταν η φωνή της σπάζει στον μονόλογο των αμφιβολιών αν πρέπει να σκοτώσει τα παιδιά.