Η μεγάλη απομυθοποίηση

Δύο οι επανακυκλοφορίες κλασικών ταινιών. Με πολλές ενστάσεις. Γιατί δημοσιογραφική προβολή δεν έγινε. Επομένως ουδείς μέχρι στιγμής γνωρίζει αν: α) οι κόπιες είναι της προκοπής, β) οι προβολές θα γίνουν με κόπιες ή με DVD. Επομένως καμία ευθύνη δεν φέρω. Απλώς κάποια σχόλια αναφέρω. Με μια συμβουλή. Προσοχή. Ο,τι λάμπει δεν είναι χρυσός.

Η πρώτη επανακυκλοφορία έχει να κάνει με το «Ice» («Πάγος»), μια ασπρόμαυρη θρυλική ιστορία του Ρόμπερτ Κρέιμερ και του 1969. Ενα ψευδοντοκιμαντέρ, δηλαδή σκηνοθεσία μυθοπλασίας που μιμείται την καταγραφή ενός αυθεντικού ντοκουμέντου. Και σας βεβαιώ τη μιμείται εξαιρετικά. Σχεδόν αυθεντικά.

Γι’ αυτό υποκλίθηκε η διεθνής κριτική, αν και το «θέμα» είναι τόσο καταραμένο και αιρετικό σαν να τόλμησε κάποιος Αμερικανός να γυρίσει μια υποτιθέμενη μπολσεβίκικη επανάσταση στις ΗΠΑ του ’60! Γίνεται; Κι όμως έγινε. Φανταστείτε ότι εκτός των άλλων σοκαριστικών – για τους Αμερικανούς – είναι και η συνεχής, ποταμιαία συνθηματολογία που πέφτει κάθε τόσο με «γράμματα» στην οθόνη και λέει: «Η εξουσία στον Λαό – Πρέπει να ανατρέψουμε το παρόν – Πρέπει να καταστρέψουμε το αστικό, καπιταλιστικό κράτος – Αμερικανοί ξεσηκωθείτε – Μόνο ο ένοπλος αγώνας είναι λύση». Και άλλα τέτοια… Απίστευτο.

Η αισθητική της ταινίας είναι επηρεασμένη τόσο από τον αριστοτεχνικό αυτοσχεδιασμό του Τζον Κασσαβέτη στις «Σκιές» όσο και από τον πολιτικό και ιδεολογικό πανζουρλισμό του Ζαν-Λικ Γκοντάρ. Κοντά σε αυτά και το αμερικανικό Underground. Το καστ από πλήθος ηθοποιών – ανταρτών των πόλεων που ετοιμάζουν μια μαζική εξέγερση. Κουβεντιάζουν, συνεδριάζουν, καπνίζουν αρειμανίως, φλερτάρουν, πλακώνονται με τους χαφιέδες και στο τέλος ορμούν με τα όπλα και πυροβολούν τον αόρατο εχθρό. Κάτι σαν μπροσούρα. Ολα αυτά ανάκατα.

Ποιοι είναι αυτοί; Μάλλον φοιτητές. Η κινηματογράφηση μπορεί να θεωρηθεί επίτευγμα. Η αφήγηση όμως είναι επαναλαμβανόμενη και χαοτική. Η μάνα χάνει το παιδί και το παιδί τη μάνα. Και η πολιτική εντελώς εξωπραγματική. Εν ολίγοις, ατελείωτος αριστεροαναρχικός αυνανισμός. Αν αυτά τα μειράκια είναι οι πραγματικοί εχθροί του καπιταλιστικού κατεστημένου των ΗΠΑ, ε τότε «άσ’ τα τα μαλλάκια σου ανακατεμένα» που λέει και το τραγούδι. Ως άσκηση ύφους, ναι. Ως ουσία, μηδέν.
Bαθμός: 6 

Η δεύτερη επανακυκλοφορία με τον θρυλικό τίτλο «Μ, ο δράκος του Ντύσελντορφ» έρχεται από τη Γερμανία του 1931 με την υπογραφή του Φριτς Λανγκ («Μητρόπολις»). Οι κάτοικοι της πόλης, ιδιαιτέρως οι γονείς, καταλαμβάνονται από τρόμο. Κάποιος δράκος παγιδεύει μικρά κορίτσια και αφού πρώτα τα τρατάρει με ζαχαρωτά στη συνέχεια τα κακοποιεί και τα δολοφονεί. Η αστυνομία σηκώνει τα χέρια ψηλά.

Και τότε επεμβαίνει καταλυτικά ο υπόκοσμος παρέα με τον όχλο. Εκείνοι συλλαμβάνουν τον δράκο (Πέτερ Λόρε) και τον δικάζουν. Τα δεδομένα εντελώς αλληγορικά. Η Δημοκρατία της Βαϊμάρης, λίγο πριν από την έλευση του Χίτλερ, σε παραλυσία. Επομένως το «κακό» κυκλοφορεί ελεύθερα και ασύδοτα στους δρόμους. Και ο υπόκοσμος (Χίλτερ) με τη συμπαράσταση του (δικαιολογημένα) εξεγερμένου πλήθους παίρνουν τον νόμο στα χέρια τους. Μια μαζική αυτοδικία που στη συνέχεια και στην Ιστορία θα καταλήξει σε φασισμό και γενοκτονία.

Ο Λανγκ αδιαφορεί, και καλά κάνει, για το θρίλερ και το μυστήριο. Από τη μέση της ιστορίας γνωρίζουμε την πραγματική ταυτότητα του δολοφόνου. Η αισθητική είναι εντελώς γερμανική και τυπική εκείνης της εποχής. Οι ερμηνείες κραυγαλέες (γκροτέσκο). Ομως η σκηνοθεσία ακόμα και σήμερα μπορεί να θεωρηθεί πρωτοποριακή. Η ουσία είναι επίκαιρη και διδακτική: η κοινωνική και πολιτική κρίση παρέα με την παραλυσία είναι το εκρηκτικό μείγμα που μπορεί να φέρει την απόλυτη καταστροφή!
Βαθμός: Κλασσική ταινιοθήκη