Ο συλλέκτης που ήρθε από την έρημο

Τα λεφτά του δεν μπορεί να τα αμφισβητήσει κανείς. Ούτε το γούστο του. Πολλοί μεγάλοι συλλέκτες έργων τέχνης ανά τον κόσμο έφαγαν τη σκόνη του και δεν ήταν λίγοι εκείνοι που πανηγύρισαν όταν μέσα σε μία νύχτα βγήκε από το παιχνίδι και τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό με την κατηγορία της κατάχρησης δημοσίου χρήματος.

Ο σεΐχης Σαούντ Αλ Τάνι, μέλος της οικογένειας που έχει την εξουσία στο αραβικό εμιράτο του Κατάρ, όχι μόνο επέστρεψε δυναμικά στην αγορά της τέχνης, αλλά αναδείχθηκε και στον συλλέκτη που ξόδεψε τα περισσότερα χρήματα για αγορά έργων τέχνης τον τελευταίο χρόνο, σύμφωνα με την αμερικανική επιθεώρηση «ARTnews».

Ο δεύτερος εξάδελφος του εμίρη του Κατάρ, σεΐχη Χαμάντ, άρχισε να αποκτά κύρος ανάμεσα στα μεγάλα ονόματα των συλλεκτών όταν την περίοδο 1996 – 2004 διέθεσε περίπου 1,1 δισ. ευρώ για έργα τέχνης, ενώ το 2000 επένδυσε περισσότερα από 9,9 εκατ. ευρώ σε 136 φωτογραφίες, μεταξύ των οποίων έργα του Μαν Ρέι και του Αλφρεντ Στίγκλιτς από τη συλλογή τού εξ Αμβούργου φωτογράφου Βέρνερ Μπόκελμπεργκ.

Το ελληνικό κοινό τον γνώρισε το 2003 όταν αγόρασε την ακριβότερη ώς τότε φωτογραφία στον κόσμο: μια δαγεροτυπία του 1842 που απεικονίζει το Ολυμπιείο της Αθήνας.

Τη φωτογραφία είχε τραβήξει ο γάλλος αριστοκράτης Ζοζέφ Ζιλμπέρ Ζιρό ντε Πρανί κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού του και ο σεΐχης πλήρωσε 789.000 ευρώ για να την αποκτήσει.

Περισσότερα από πέντε εκατομμύρια λίρες του κόστισε η αγορά ενός αυγού με την υπογραφή Φαμπερζέ το 2002 από δημοπρασία του οίκου Christie’s στη Νέα Υόρκη. Για το άγαλμα της Αφροδίτης Μπαρμπερίνι – όπως είναι γνωστό το μαρμάρινο ρωμαϊκό αντίγραφο της κνιδίας Αφροδίτης, διάσημο έργο του Πραξιτέλη – διέθεσε 7,9 εκατ. στερλίνες, ποσό που ξεπέρασε κατά δύο φορές την αρχική εκτίμηση. Μάλιστα έκανε κόντρες με το Μουσείο Victoria and Albert του Λονδίνου για το αξίας τριών εκατομμυρίων λιρών φλασκί με σμαράγδια του 17ου αιώνα που ανήκε στον Ρόμπερτ Κλάιβ, ο οποίος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην κατάκτηση της Ινδίας από τους Αγγλους. Στα ενδιαφέροντά του δε, περιλαμβάνονται επίσης η ισλαμική τέχνη και τα κοσμήματα.

Η πτώση ξεκίνησε το 2005. Κατηγορήθηκε ότι υπεξαίρεσε εκατομμύρια από συγγενικά του πρόσωπα και πως διασπάθισε δημόσιο χρήμα. Το αποτέλεσμα ήταν να τεθεί ο σεΐχης σε κατ’ οίκον περιορισμό. Λέγεται πως ζήτησε από έναν έμπορο στο Λονδίνο να παραποιήσει τιμολόγια σχετικά με την αξία των αγορών του, ώστε να ξεγελάσει την κυβέρνηση του Κατάρ και εκδιώχθηκε από το Εθνικό Πολιτιστικό Συμβούλιο της πατρίδας του.

Ο κόσμος της τέχνης πίστευε πως ο σεΐχης Σαούντ αλ Τάνι είχε τελειώσει. Το όνομά του δεν θα βρισκόταν ξανά στις λίστες με τους σημαντικότερους συλλέκτες παγκοσμίως δίπλα σε εκείνα των Ελέν και Μπερνάρ Αρνό (ο Μπερνάρ είναι ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του οίκου Louis Vuitton), Φρανσουά Πινό (του ανήκουν ανάμεσα σε άλλα εταιρείες όπως Gucci, Yves Saint Laurent και ο οίκος δημοπρασιών Christie’s) και του εφοπλιστή και επιχειρηματία Φίλιππου Νιάρχου.

Ο σεΐχης Σαούντ αλ Τάνι όμως έκανε την έκπληξη. Το 2008 «χτύπησε» πάλι και απέκτησε το 90% των αντικειμένων που έβγαλαν στο σφυρί οι Christie’s με έργα κινεζικής τέχνης και μόλις τον περασμένο μήνα επισκέφθηκε τη φουάρ έργων τέχνης στο Μάαστριχτ.

Φαίνεται ωστόσο πως έχει κι έναν δυνατό ανταγωνιστή: την ανιψιά του, κόρη του εμίρη, Μαγιάσα Μπιντ Χαμάντ αλ Τάνι. Δεν είναι τυχαίο μάλιστα ότι μόλις τον περασμένο μήνα ο πρόεδρος του διεθνούς τμήματος του οίκου δημοπρασιών Christie’s Εντουαρντ Ντόλμαν παραιτήθηκε από τη θέση του για να αναλάβει διευθυντής του γραφείου της.

Αλλωστε και ο πατέρας της δεν φείδεται χρημάτων για την τέχνη, αν και δεν θεωρείται παθιασμένος συλλέκτης. Εχει πληρώσει 10,7 εκατ. ευρώ το 2007 για το έργο του Ντέμιαν Χερστ «Lullaby Spirng» – μια εγκατάσταση από 6.136 ζωγραφισμένα χάπια – ποσό που αποτέλεσε ρεκόρ για ζώντα καλλιτέχνη στην Ευρώπη, αλλά και 50 εκατ. ευρώ για τον πίνακα του Μαρκ Ρόθκο «White Center», τριπλασιάζοντας το ρεκόρ του ζωγράφου.