Ο αφισοκολλητής που έγινε ηγέτης

Ο άνθρωπος που με βασικό εργαλείο τα επικοινωνιακά προσόντα του άλλαξε την πορεία των πολιτικών πραγμάτων με τους Νέους Εργατικούς στη Βρετανία και την πολιτική σκέψη με τον Τρίτο Δρόμο στον δυτικό κόσμο, αποφάσισε να γράψει για τον εαυτό του. Ο Τόνι Μπλερ έγραψε το ογκώδες «Ενα ταξίδι», προφανώς για να προστατεύσει την υστεροφημία του. Ευλόγως, αν ληφθεί υπόψη πόσο πολλοί άνθρωποι έχουν αλλάξει γνώμη γι’ αυτόν στη διάρκεια της δεκαετούς παραμονής του στο Νο 10 της Ντάουνινγκ Στριτ του Λονδίνου. Ή πόσο πολλοί έχουν δει τον «Αόρατο συγγραφέα» στον κινηματογράφο. Δεν κρύβει άλλωστε στον πρόλογό του τις προθέσεις του. «Μόνο ένας μπορεί να καταγράψει την αίσθηση του να είσαι άνθρωπος στο επίκεντρο εκείνης της ιστορίας και αυτός είμαι εγώ».

Φυσικά, το αφήγημά του δεν είναι μόνο μια προσωπική μαρτυρία, όπως την χαρακτηρίζει. Είναι τμήμα της διαδρομής του και ταυτόχρονα μια ιστορική μαρτυρία. Υποκειμενική, αλλά αυθεντική. Προέκταση της πολιτικής δράσης του, με την οποία «άφησε σίγουρα τη σφραγίδα του στην Ιστορία», όπως λέει στον πρόλογο της ελληνικής έκδοσης ο Ανδρέας Ανδριανόπουλος.

Ο Μπλερ – ίσως ο καλύτερος όρος θα ήταν «οι Μπλερ», αν ληφθεί υπόψη η επιρροή της Τσέρι στις επιλογές του – αρχίζει την αφήγησή του σαν να πρόκειται να γράψει ένα διήγημα. «Στις 2 Μαΐου 1997 έφτασα στη Ντάουνινγκ Στριτ ως πρωθυπουργός για πρώτη φορά». Σε άλλο σημείο θα πει: «Ημασταν η νεώτερη οικογένεια που έζησε εκεί από την εποχή του λόρδου Ράσελ». Τα υπόλοιπα αναφέρονται σε μια δεκαετία, έως το 2007 οπότε αποχώρησε. Δεν ήταν η πρώτη φορά και δεν θα είναι η τελευταία που κάποιος αναλάμβανε πρωθυπουργός χωρίς προηγουμένως να έχει θητεύσει σε οποιαδήποτε κυβερνητική θέση. Το δηλώνει εξαρχής, ίσως για να δείξει ότι η παρθενογένεση των παρηκμασμένων Εργατικών που παρέλαβε αφορούσε και τον ίδιο. Ολα θα άρχιζαν από το τίποτε.

Προκειμένου να ενισχύσει τον καταλυτικό χαρακτήρα που είχε η ανάδειξή του στην ηγεσία των Εργατικών στην αναγέννηση που οδήγησε στη μακρόχρονη ηγεμονία τους, αρχίζει την αφήγηση από τη μάλλον ανέμελη ένταξή του στο κόμμα – μόλις τελείωσε την Οξφόρδη – και αφηγείται τη σταδιακή ανέλιξή του. Από την εποχή του αφισοκολλητή μέχρι που έφτασε να είναι «μαθητευόμενος ηγέτης». Με αυτοσαρκασμό συχνά, δεν κρύβει τις ατυχείς στιγμές του μέχρι να εντρυφήσει στα μυστικά της πραγματικής πολιτικής. Μπορεί να τα παρατούσε αν ο αιφνίδιος θάνατος του Τζον Σμιθ – που είχε διαδεχθεί τον Νιλ Κίνοκ – δεν δημιουργούσε την ανάγκη νέας αλλά διαφορετικής ηγεσίας.

Ο ίδιος λέει ότι το είδε από νωρίς. «Παρατηρώντας την τραγική κατάσταση του Εργατικού Κόμματος κατάλαβα ότι η βάση των συνδικαλιστών δεν μπορούσε να στηρίξει ένα σύγχρονο πολιτικό κόμμα, εφόσον ήθελε να γίνει κόμμα εξουσίας».

Σε όλη τη διάρκεια του βιβλίου και με αρκετή γενναιοδωρία, βάζει στο κάδρο τον συνεργάτη του Αλαστερ Κάμπελ ο οποίος υποστήριξε επικοινωνιακά, αν δεν δημιούργησε κιόλας εξαρχής το «φαινόμενο Μπλερ». Τον επέλεξε ο ίδιος όταν ανέλαβε την ηγεσία. «Ηθελα ένα σκληρό καρύδι και τον θεωρούσα καλό επειδή προερχόταν από λαϊκές εφημερίδες. Τελικά, αποδείχθηκε μια ιδιοφυΐα».

Η προσαρμογή του Μπλερ στην ηγεσία του κόμματος και στον ρόλο του υποψήφιου πρωθυπουργού στηρίχτηκε στην παρουσία της Σέρι δίπλα του – άλλο πρόσωπο που δεν λείπει από την αφήγηση. «Η Σέρι και τα παιδιά αντιμετώπιζαν την κατάσταση θαυμάσια, όσο μάθαινα πώς να αντιμετωπίζω το να είσαι διάσημος».

Το 1997 ο Τόνι Μπλερ με τους Νέους Εργατικούς, το κόμμα φαινόμενο, τερμάτιζε την 18ετή κυριαρχία των συντηρητικών και γινόταν πρωθυπουργός, ύστερα από μόνο τρία χρόνια στην ηγεσία του κόμματος και σε ηλικία μόλις 44 ετών. Από εδώ και πέρα, η γραφή του γίνεται πιο προσεκτική στο βιβλίο. Ωστόσο, δεν αφήνει καμία από τις κρίσιμες περιόδους της σταδιοδρομίας του στο σκοτάδι. Ακόμη και την ιδιαίτερα λεπτή θέση του απέναντι στη βασιλική οικογένεια πριν και μετά τον θάνατο της Νταϊάνας. «Διέθετε ισχυρή βούληση και ήθελε τα πράγματα να γίνονται με τον δικό της τρόπο. Είχα την αίσθηση ότι ήταν εξίσου εύκολο να σε αντιπαθήσει όσο και να σε ερωτευθεί».

Οι ισορροπίες με τα κορυφαία στελέχη του Εργατικού Κόμματος όπως ο Πίτερ Μάντελσον και τους υπουργούς του γενικώς, παρατίθεται τακτικά στο βιβλίο. Αυτό όμως που το διαπερνά είναι η άσπονδη σχέση του με τον Γκόρντον Μπράουν, στον οποίο υποχρεώθηκε τελικά να παραδώσει την πρωθυπουργία. Είναι εκπληκτική η περιγραφή που κάνει για τη συνάντηση που είχε ως πρωθυπουργός με τον υπουργό Οικονομικών λίγο πριν από το συνέδριο, που θα επικύρωνε την παράδοση της σκυτάλης όπως του ζητούσαν σχεδόν όλοι. «Ημουν πολύ ψύχραιμος. Ορισμένα άτομα του στενού μου κύκλου εξακολουθούσαν να υποστηρίζουν ότι έπρεπε να τον πολεμήσω. Εγώ όμως έλεγα ότι κάτι τέτοιο ήταν αδύνατο».