… και η μέθοδος αναζήτησης της αλήθειας

Στους «Ανήσυχους νεκρούς» (Εκδ. Αγρα), το μυθιστόρημα που έγραψε το 2005 μαζί με τον υποδιοικητή των Ζαπατίστας – τον «κομαντάντε Μάρκος» – για να καταγγείλει την κατάχρηση εξουσίας στο Μεξικό και τον βρώμικο πόλεμο της κυβέρνησης ενάντια στην Αριστερά, ο Πάκο Ιγνάσιο Τάιμπο II κάνει μια τιμητική αναφορά στον μεγάλο συγγραφέα του Ψυχρού Πολέμου, τον Τζον Λε Καρέ. Ειδικά επισημαίνει τη μέθοδο αποκάλυψης των διπλών πρακτόρων στο περίφημο «Tinker, tailor, soldier, spy» («Κι ο κλήρος έπεσε στον Σμάιλι», Εκδ. Καστανιώτης).

Στο «Οταν οι νεκροί χορεύουν», ένας άλλος μεγάλος της αστυνομικής λογοτεχνίας έχει την τιμητική του: ο Αρθουρ Κόναν Ντόιλ. Υπάρχουν συνεχείς αναφορές σε συγκεκριμένες υποθέσεις-βιβλία (λ.χ. στο «Κρυμμένο δοχείο», στο «Σήμα των τεσσάρων», στους «Ευγενείς του Ρέιτγκέιτ», στη «Λίγκα των κοκκινομάλληδων» κ.ά.) και στη μέθοδο αναζήτησης της αλήθειας που ακολουθεί ο πρωταγωνιστής του, Σέρλοκ Χολμς. Ο Τάιμπο παραπέμπει στα αποφθέγματα του Χολμς, ο Εκτορ Μπελασκοαράν τα δοκιμάζει στην πράξη, και ο αναγνώστης διαπαιδαγωγείται και εξασκείται στην αποκρυπτογράφηση των γεγονότων – κάτι πολύ σημαντικό διότι έτσι ακονίζει και το πολιτικό του κριτήριο. Αυτός ακριβώς μοιάζει να είναι ο απώτερος στόχος του Τάιμπο ως διανοουμένου και συγγραφέα. Και γι’ αυτό δεν είναι τυχαία και η υπόλοιπη «βιβλιογραφία» που προτείνει, αφού ο ευαισθητοποιημένος κοινωνικά ντετέκτιβ του ανατρέχει και στους «Κολασμένους της γης» του Φρανς Φανόν (σύντομα από τις Εκδόσεις Ασβός) ή στο «Πέδρο Πάραμο» του Ρούλφο (Εκδ. Πατάκης). «Απαλλάσσομαι από κάθε προκατάληψη και ακολουθώ τον δρόμο που μού δείχνουν τα γεγονότα» λέει λοιπόν ο Χολμς. Το ίδιο εφαρμόζει ο Μπελασκοαράν, ο οποίος όμως διευκρινίζει ότι δυσπιστεί στη μέθοδο των λογικών συμπερασμάτων, που είναι και η μέθοδος των απανταχού γραφειοκρατών όταν θέλουν να τυλίξουν κάποιον. Αυτήν καταρρίπτει ο Τάιμπο με τούτο το βιβλίο που επιβεβαιώνει ότι η αλήθεια είναι παράλογη και την καταλαβαίνεις όταν ψάξεις «μέσα στον καθρέφτη των πραγμάτων». Το έχει πει άλλωστε και ο Χολμς: «Οσο πιο παράλογο φαίνεται κάτι τόσο λιγότερο μυστηριώδες αποδεικνύεται στο τέλος».

Το μυθιστόρημα αυτό είναι το έκτο με ήρωα τον μονόφθαλμο ντετέκτιβ το οποίο μεταφράζεται στα ελληνικά, όμως, παρότι είναι απολαυστικό, όσο εξελίσσεται η δράση δεν έχει κανένα «γκραν φινάλε». Εχει όμως μήνυμα, κι αυτό κρύβεται στις πρώτες κιόλας ατάκες του ντετέκτιβ, όταν βλέπει τους κατοίκους του φτωχού και υποβαθμισμένου Νότου να παθιάζονται για τη δίκαιη υπόθεση των δασκάλων, παρότι μοιάζει αδιέξοδη. Ο Εκτορ αναθαρρεί. Διότι, όπως λέει, «δεν υπάρχει τίποτα πιο τρομακτικό από τις κοινωνίες των παρατηρητών!».