Το τέταρτο κουδούνι

Το επιτυχημένο μυθιστόρημα του ψυχίατρου Ιρβιν Γιάλομ «Οταν έκλαψε ο Νίτσε» (1992) θ’ ανεβάσουν σε μορφή θεατρική με τρία πρόσωπα τον επόμενο χειμώνα – τέλος Οκτωβρίου -, στο «Θησείον», ο Ακύλλας Καραζήσης (φωτογραφία) κι ο Νίκος Χατζόπουλος κρατώντας και τους ρόλους, αντίστοιχα, του αυστριακού γιατρού Γιόζεφ Μπόιερ – απ’ τους πατέρες της ψυχανάλυσης – και του γερμανού φιλόσοφου Φρίντριχ Νίτσε με τον νεαρό Χάρη Φραγκούλη στο ρόλο του νεαρού Ζίγκμουντ Φρόιντ.

Στο μυθιστόρημα, μετά από μια σειρά μυστικών συμφωνιών, ο Νίτσε και ο Μπρόιερ συναντιούνται στην Βιέννη του 19ου αιώνα, σε μια εμπνευσμένη διαδικασία διπλής ψυχοθεραπείας. Σ’ αυτήν την περιπέτεια υπαρξιακής αναζήτησης των δυο τους εμπλέκονται ο νεαρός ειδικευόμενος, τότε, γιατρός Φρόιντ, μια θυελλώδης γυναίκα – ίνδαλμα ποιητών και ψυχιάτρων -, η Λου Σαλομέ, και μια σαγηνευτική ασθενής, η Αννα Ο., που στοιχειώνει την ψυχή του γιατρού της. Ο Γιάλομ επινοεί αυτήν τη συνάντηση των δυο ιστορικών προσώπων στη μητρόπολη των διανοητικών ζυμώσεων του 19ου αιώνα δίνοντας μια δική του ερμηνευτική εκδοχή της γέννησης της ψυχοθεραπείας και της σχέσης της με την υπαρξιακή φιλοσοφία.

Τη διασκευή για το θέατρο έχει αναλάβει η – συν-μεταφράστρια με τον Γιάννη Ζέρβα του μυθιστορήματος στα ελληνικά (Εκδόσεις Αγρα, 2001) – Ευαγγελία Ανδριτσάνου και τη μουσική ο Κορνήλιος Σελαμσής.

Το ΚΘΒΕ ακύρωσε τις δυο παραστάσεις του με τα «Μικρά Διονύσια» στην Επίδαυρο λόγω των απεργιακών κινητοποιήσεων των εργαζομένων – «δεν μπορεί να κλείνει ο Ναός του Παγκοσμίου Πνεύματος, η Επίδαυρος» δήλωσε ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Σωτήρης Χατζάκης (φωτογραφία). Δεν ασπάζομαι πολλές απ’ τις συνδικαλιστικές πρακτικές – κάποτε, κάποτε τις απεχθάνομαι κιόλας. Αλλά…

Επειδή ξέρω τι σημαίνει ηθοποιός… Επειδή ξέρω, δηλαδή, τι σημαίνει δυο φορές το χρόνο, κάθε χρόνο, να ψάχνεις για δουλειά, τι σημαίνει να ζεις μια ζωή με τρεις και εξήντα και να πρέπει, ίσως, να μεγαλώσεις έτσι παιδιά, τι σημαίνει να ‘σαι αυτός που πρώτον «ρίχνουν» σε μια θεατρική δουλειά, τι σημαίνει να ασκείς ένα τόσο ευαίσθητο, τόσο ψυχοφθόρο επάγγελμα και να εξαρτάσαι απ’ τα πάσης φύσεως γούστα του παραγωγού, του σκηνοθέτη, του θιασάρχη, τι σημαίνει να ‘σαι αναγκασμένος να συμβιβάζεσαι αν θέλεις να συνεχίσεις, να υπόκεισαι σε εκβιασμούς και να μην μπορείς να μιλήσεις, να ‘σαι αναγκασμένος ν’ ακούς και να διαβάζεις μετά από κάθε παράσταση, τη γνώμη του οποιουδήποτε θεατή, δημοσιογράφου και κριτικού για τη δουλειά σου, επειδή ξέρω ΠΩΣ ζει η συντριπτική πλειονότητα των ηθοποιών – ακόμα και ηθοποιοί που ‘χουνε δοξάσει το ελληνικό θέατρο -, νιώθω υποχρεωμένος να αναδημοσιεύσω την ουσιώδη ανακοίνωση που έστειλαν οι ηθοποιοί του ΚΘΒΕ. Και που νομίζω ότι τα λέει ΟΛΑ:

«Οι ηθοποιοί του ΚΘΒΕ θέλουν να εκφράσουν τη λύπη τους για τη ματαίωση της παράστασης “Μικρά Διονύσια” του ΚΘΒΕ στο Φεστιβάλ Επιδαύρου, στις 8 και 9 Ιουλίου 2011. Ο λόγος της ματαίωσης είναι τα πολλαπλά εμπόδια που προέρχονται από το κράτος, σε σημείο ώστε η συμμετοχή μας στο φεστιβάλ να μετατρέπεται σε αγώνα μετ’ εμποδίων.

Εδώ και ενάμιση χρόνο, οι ηθοποιοί έχουμε υποστεί:

* Τρεις άδικες μειώσεις στο μισθό μας με το πρόσχημα ότι είμαστε δημόσιοι υπάλληλοι ενώ είμαστε συμβασιούχοι με 5μηνα και 8μηνα συμβόλαια και οι περισσότεροι από εμάς μένουμε τουλάχιστον μία φορά το χρόνο άνεργοι και μάλιστα χωρίς κανένα δικαίωμα αποζημίωσης.

* Συνεχή καθυστέρηση επιχορηγήσεων και καταβολής των μισθών μας. Σημειώνουμε ότι οι μισθοί μας ήταν ανέκαθεν πενιχροί και μετά βίας ξεπερνάνε τον βασικό.

* Ενταξη των κρατικών θεάτρων στις ΔΕΚΟ, κάτι που αντιτίθεται στον ιδρυτικό νόμο που αναφέρει ότι είναι πολιτιστικά – επιμορφωτικά ιδρύματα και άρα η κερδοφορία δεν είναι ο πρωταρχικός τους στόχος. Αποστολή τους είναι η διάδοση του πολιτισμού, οπότε η ένταξη στις ΔΕΚΟ οδηγεί στη συρρίκνωση και την ιδιωτικοποίησή τους. Επίσης, πρακτικά σημαίνει την ακύρωση των καλοκαιρινών περιοδειών αφού μπαίνει «πλαφόν» στα έξοδα περιοδειών και μειώνεται κατά 50% η εκτός έδρας αμοιβή, με υπουργική εγκύκλιο, λίγες μέρες πριν πραγματοποιηθεί η περιοδεία της Επιδαύρου.

Οι ηθοποιοί πιστεύουμε ακράδαντα ότι πρέπει να στηρίξουμε το Θέατρο και γι’ αυτό δουλεύουμε απλήρωτοι για μεγάλα χρονικά διαστήματα κρατώντας το Θέατρο ανοιχτό. Ομως το ένα πλήγμα έρχεται μετά το άλλο, με συνεχείς νόμους και διατάγματα που δυσχεραίνουν τη λειτουργία του ΚΘΒΕ και οδηγούν στο άτυπο κλείσιμό του.

Αυτή τη στιγμή παραμένουμε απλήρωτοι, συμβασιούχοι με κατακρεουργημένους μισθούς, ενταγμένοι στις ΔΕΚΟ και με αμοιβή πείνας στις εκτός έδρας μετακινήσεις μας.

Λυπούμαστε βαθύτατα που δεν θα δώσουμε την επετειακή αυτή παράσταση για τα 50χρονα του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, στο ναό του θεάτρου, την Επίδαυρο, αλλά δυστυχώς, η πολιτεία αντιστέκεται σθεναρά στην επιτέλεση του έργου μας».

Τ’ άλλα είναι σιωπή…

Τα ‘λεγα εγώ… Πως παράσταση «περίπου εξάωρη», ξενόγλωσση και χωρίς «ονόματα» – όπως οι «Γυναίκες» του Ουαζντί Μουαουάντ, ήτοι «Τραχίνιες» + «Αντιγόνη» + «Ηλέκτρα» του Σοφοκλή -, με ζέστη Ιουλίου, χωρίς κάπου ν’ ακουμπάει η πλάτη και με ώρα έναρξης 21.00, το Ηρώδειο δεν τη σηκώνει. Ε, δεν τη σήκωσε. Η δεύτερη απ’ τις δυο προγραμματισμένες παραστάσεις ακυρώθηκε διότι προπώληση γιοκ και στην πρώτη μόνο καμιά επτακοσαριά εισιτήρια κόπηκαν και γύρω στους 1.000 πήγαμε, συνολικά, να τη δούμε. Πόσοι μείναμε μέχρι το τέλος; (Διότι, επιπλέον, από «περίπου εξάωρη», επτάωρη μας προέκυψε – Χριστέ μου, τι αμαρτίες πληρώνω; – μαζί με τα διαλείμματα…). Καμιά πεντακοσαριά. Που οι μισοί κουτουλάγαμε.

Οτι, στο τέλος, πάντως, αυτοί οι λίγοι και εξοντωμένοι απ’ την αγρύπνια επιφύλαξαν στο θίασο και στον Μουαουάντ, ο οποίος απέδειξε ότι και Ξέρει και Μπορεί – Καλλιτέχνης με το Κάπα κεφαλαίο -, το χειροκρότημα που – δικαίως – τους επιφύλαξαν για την «μουσκεμένη», στοχαστική αυτή παράσταση μόνο ως μεγάλη επιτυχία μπορεί να θεωρηθεί.