Πιο φτηνό αν δεν χωράει στο ασανσέρ!

Μπορεί ένα έργο τέχνης να κοστίζει μια ολόκληρη περιουσία. Η εμπορική του αξία όμως δεν σημαίνει πως συνάδει με την αισθητική του. Οι πίνακες που έχουν καφέ χρώματα δεν έχουν τύχη στις δημοπρασίες, τα γυναικεία γυμνά κερδίζουν έδαφος έναντι των έργων που απεικονίζουν άνδρες, ενώ καθοριστικό ρόλο παίζουν οι διαστάσεις για να πωληθεί ένας πίνακας: πρέπει να χωράει στους ανελκυστήρες των διαμερισμάτων της Λεωφόρου Παρκ της Νέας Υόρκης.

Είναι δυνατόν όμως να δίνονται τόσο μεγάλα ποσά για ένα μόνο έργο; «Οι άνθρωποι για τους οποίους εργάζομαι αγαπούν την ποιότητα», λέει η σύμβουλος τέχνης Τάνια Πος – η οποία εκ μέρους πελάτη της έχει αγοράσει επτά από τους ακριβότερους πίνακες που έχουν πωληθεί σε δημοπρασία (ανάμεσά τους έναν πίνακα με νούφαρα του Μονέ) – στη νέα τηλεοπτική σειρά του BBC One «Οι πιο ακριβοί πίνακες στον κόσμο». «Θέλουν ό,τι καλύτερο για το σπίτι, το αυτοκίνητο ή το αεροσκάφος τους. Ετσι ζουν», εξηγεί… αποστομωτικά.

Το πάθος – που παραπέμπει και σε τζόγο – είναι κάποιες φορές το κίνητρο που ανεβάζει κατακόρυφα τις τιμές στις δημοπρασίες.

Ο καναδός δισεκατομμυριούχος Ντέιβιντ Τόμσον που χτυπούσε μέσω τηλεφώνου τη «Σφαγή των αθώων» του Ρούμπενς το 2002 προς 54,5 εκατ. ευρώ, μαζί με τον πατέρα του Κεν, παραδέχεται πως το μόνο που σκεφτόταν εκείνο το βράδυ ήταν «να θριαμβεύσω!».

«Η αξία ενός πίνακα στη δημοπρασία δεν έχει σχέση με την πραγματική του αξία. Στη δημοπρασία εκείνο που μετράει είναι η κόντρα δύο ανθρώπων που κονταροχτυπιούνται διότι θέλουν πραγματικά τον πίνακα. Είναι στιγμές παρόρμησης όπου το χρήμα δεν έχει καμία σημασία. Κι όλο αυτό δεν έχει να κάνει με την τέχνη», λέει ο έμπορος τέχνης – και σκηνοθέτης της ταινίας «Μambo Kings» – Αρν Γκλάιμχερ.

Ουδείς μπορεί να εγγυηθεί ότι αν ένας πίνακας πωληθεί σε μια υπερβολική τιμή θα διατηρήσει την αξία του. Απόδειξη οι «φουσκωμένες» τιμές στα έργα του εικαστικού και σκηνοθέτη Τζούλιαν Σνάμπελ για παράδειγμα κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’80.

Οι ευκατάστατοι όμως πολλές φορές δεν επιλέγουν τα έργα που θα αγοράσουν μόνο βάσει καλλιτέχνη, τιμής ή μόδας. Συχνά παίζει ρόλο και η προέλευση ή η ιστορία τους.

Γιατί να πληρώσει για παράδειγμα κάποιος 52 εκατ. ευρώ για το «Λευκό κέντρο» του Μαρκ Ρόθκο; «Πρώτον διότι είναι ένα υπέροχο έργο», απαντά. «Και δεύτερον διότι ο πίνακας δεν είχε βγει για χρόνια στην αγορά», προσθέτει ο Αρν Γκλάιμχερ.

Το έργο αγοράστηκε από τον Ντέιβιντ Ροκφέλερ το 1960 προς περίπου 7.000 ευρώ (σημερινή αντιστοιχία) και για σχεδόν μισό αιώνα κοσμούσε το γραφείο του στον 56ο όροφο του Ροκφέλερ Σέντερ με αποτέλεσμα να μείνει γνωστός ως «Ροκφέλερ Ρόθκο». Οταν το 2007 βγήκε σε δημοπρασία, η προέλευσή του και μόνο ήταν αρκετή για να ανεβάσει κατακόρυφα την τιμή.

Ακόμη όμως και οι εξοικειωμένοι με τον κόσμο της τέχνης ενοχλούνται από τις υπερβολές και τις φούσκες. Χρειάστηκαν μόλις τρία λεπτά για να πωληθεί σε τιμή ρεκόρ για την εποχή (1990) το έργο του Βαν Γκογκ «Πορτρέτο του γιατρού Γκασέ» προς 56 εκατ. ευρώ. «Το κοινό επί πέντε λεπτά χειροκροτούσε. Ειλικρινά σκέφτηκα να φύγω, διότι δεν χειροκροτούσαν ούτε για τον Βαν Γκογκ ούτε για τον πίνακα, αλλά για τα λεφτά», θυμάται ο πιο έμπειρος δημοπράτης των Christie’s Κρίστοφερ Μπερτζ, που έχει πωλήσει τέσσερις από τους δέκα ακριβότερους πίνακες κι έχει κάνει μια καμέο εμφάνιση στην ταινία του Ολιβερ Στόουν «Wall Street».

Μ.Α.